InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Natuurgeneeswijze > Zoethout: gezondheidsvoordelen, toepassing en bijwerkingen

Zoethout: gezondheidsvoordelen, toepassing en bijwerkingen

Zoethout: gezondheidsvoordelen, toepassing en bijwerkingen Zoethout van echte zoethout is een geneeskrachtig kruid dat al duizenden jaren wordt gebruikt in de geneeskunde in het Verre Oosten. Ook in Nederland en België wordt het steeds populairder. Het heeft veel gezonde effecten in het lichaam en kan worden gebruikt in meer en meer toepassingen. Echte zoethout komt van de wortelstok van Glycyrrhiza glabra, een plant die van oorsprong voorkomt in Eurazië, Noord-Afrika en West-Azië. Deze meerjarige plant staat niet bekend om zijn bloemen en bladeren, maar wel om zijn wortels, de zoethoutwortel, die allerlei toepassingen heeft.
Zoethoutplant / Bron: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Wikimedia Commons (Publiek domein)Zoethoutplant / Bron: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Zoethout

Met zoethout worden de korte stukjes van de wortelstok van Glycyrrhiza glabra bedoeld, een meerjarige houtachtige plant die een hoogte kan bereiken van zo'n 1,5 m in zijn oorspronkelijke habitat rond de Middellandse Zee, maar hier te lande wordt de plant veel minder groot. De zoethoutplant heeft ovale tot eivormige geveerde bladeren met 9 tot 17 hartvormige tot ovale blaadjes. Ze zijn aan hun onderkant bedekt met plakkerige haren. De gele zoethoutwortel is houtachtig en smaakt zoet. Het vormt een breed vertakt netwerk van lange uitlopers, die afkomstig zijn van een dikke penwortel en secundaire wortels. Van juni tot juli produceert zoethout blauwachtig paarse bloemen. Zoethout wordt in de keuken gebruikt als smaakmaker, onder meer in saladedressings, desserts en taartenvullingen waar het een zoetachtige, anijsachtige smaak geeft. Dankzij de glycyrrhizine die de zoethoutwortels bevatten, zijn zo grofweg 50 keer zoeter dan commerciële rietsuiker. Als je het sap van de zoethout verdikt, krijg je zoethoutwortelextract wat in verschillende producten, zoals drop en zoethoutthee, voorkomt.

Oorsprong en verspreiding

Het zoethout komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied en Oost-Azië. Tegenwoordig wordt het ook in veel andere landen gekweekt. De wortelstok kan pas in het derde jaar na het planten voor de eerste keer worden geoogst. Zoethout heeft een beschutte plaats in de zon of halfschaduw nodig en houdt van vochtige en voedselrijke kleigrond. Wie het in de tuin wil kweken, moet vanwege zijn lange penwortel een diep gat graven. Om de drie jaar kan je kleine stukjes oogsten. Om dit te doen, snijd je de secundaire wortels van de zoethoutwortel af.

Zoethout / Bron: KoS, Wikimedia Commons (Publiek domein)Zoethout / Bron: KoS, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Toepassing en effect

Ingrediënten en eigenschappen

De wortel van de zoethoutplant (alleen deze wordt gebruikt) bevat ongeveer 400 ingrediënten, waaronder triterpenen en saponinen (2 tot 15%) zoals glycyrrhizine en glycyrrhizinezuur, flavonoïden zoals liquiritine, coumarines (antistollingsmiddelen), isoflavonen (licoricidin), fytosterolen en polysacchariden. Het heeft mucolytische (slijmoplossende), slijmvliesbeschermende, ontstekingsremmende, krampstillende, antioxiderende, antimicrobiële, antivirale, antibacteriële, anti-allergische, antipyretische (koortswerende), hepatoprotectieve (wat wilt zeggen dat het de lever beschermt tegen hepatitis), immuunbevorderende en metabolismebevorderende eigenschappen.

Drop en salmiak

Het sap uit de zoethoutwortel wordt gebruikt als grondstof voor de productie van drop en salmiak.

Bloeiwijze van G. glabra / Bron: Pharaoh han, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bloeiwijze van G. glabra / Bron: Pharaoh han, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Zoethoutthee

Zoethoutthee wordt gebruikt om verkoudheid, maagzweren en gastritis (maagslijmvliesontsteking) te behandelen en wordt gemaakt met 1/2 theelepel geraspte zoethoutwortel met kokend water.

Capsules, tabletten, druppels en zoethoutsiroop

Er zijn ook droge extracten op basis van alcohol en zoethoutwortel (capsules, tabletten, druppels, zoethoutsiroop en zoethoutpastilles) te koop in drogisterijen en reformwinkels. Natuurlijke remedies op basis van zoethout bevatten weinig calorieën en bevatten geen vet, dus je kunt ze veilig gebruiken zonder aan te komen. Gebruik echter niet meer dan 5 tot 15 g per dag. Dit komt overeen met een hoeveelheid van 200 tot 600 mg glycyrrhizine per dag. Natuurlijke middelen op basis van zoethout mogen nooit langer dan 6 weken worden gebruikt. Met een constant gebruik van meer dan 50 g per dag kan het leiden tot hypokaliëmie (een te lage concentratie kalium in het bloed) of hypernatriëmie (een te hoge concentratie natrium in het bloed). Een te hoge dosis kan bij langdurig gebruik oedeem, hartproblemen, hoge bloeddruk en verhoogde bloedsuikerspiegel veroorzaken.

Zoethout tegen keelpijn / Bron: Istock.com/ajijchanZoethout tegen keelpijn / Bron: Istock.com/ajijchan

Gezondheidsvoordelen

Zoethout kent de volgende indicaties:

Belang voor de gezondheid

Volgens een klinische studie uit 2013 verlicht zoethoutwortel heesheid, hoest en keelpijn bij postoperatieve longpatiënten.[1] De saponinen in het middel maken het bronchiale slijm vloeibaar zodat het beter kan worden opgehoest. Op deze manier leidt de zoethoutwortel snel tot de verbetering van respiratoire catarre (een lichte ontsteking van de slijmvliezen met slijmafscheiding) en bronchitis. Dankzij de ontstekingsremmende en antioxiderende eigenschappen kunnen maagzweren, gastritis en darmzweren met succes worden behandeld. Het elimineert maagzuur en vermindert de overproductie van maagzuur. Bij maagzweren verandert zoethout de samenstelling van het maagsap zodat het niet langer het maagslijmvlies irriteert. Zoethout vermindert de vorming van maagzuur bij gastritis. Het glycyrrhizinezuur remt de afbraak van cortison en verlicht zo ontstekingen. Verkoudheid gaat sneller voorbij. Het kauwen van een stuk zoethoutwortel kan worden gebruikt om te stoppen met roken. Onderzoek richt zich ook op de effecten van zoethout op hepatitis C[2], virale infecties[3], dementie[4], astma en diabetes type 2[5].

Zoethoutwortel met schors / Bron: Jeansef, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)Zoethoutwortel met schors / Bron: Jeansef, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)

Kopen van zoethout(plant)

Plant

Naast dat het wordt gebruikt als medicinaal kruid, genieten veel tuiniers ook van de bloemen van de plant. Af en toe is de Glycyrrhiza glabra te koop in gespecialiseerde tuinmarkten of plantencentra. In het geval van planten moet ervoor worden gezorgd dat de bladeren een rijke groene kleur hebben. Indien mogelijk moet de plant niet continu te nat staan, anders bestaat er een zeker risico op schimmel.

Zaden

Zaden zijn meestal alleen verkrijgbaar bij kleinere zaadhandelaren op internet. De meeste grote zaadbedrijven bieden anno 2019 geen zaad van de zoethoutplant aan. De zaden mogen niet meer dan twee jaar oud zijn.

Zoethoutwortel

Zoethoutwortels zijn anno 2019 populairder geworden en worden in meerdere soorten winkels aangeboden, vaak ook in supermarkt evenals reformwinkels. Op de intacte wortels kan je ook kauwen. De gesneden wortels zijn direct geschikt voor theepreparaten.

Gemalen zoethoutwortel

Gemalen zoethoutwortels worden vaak verkocht als zoethoutpoeder en worden voornamelijk gebruikt als specerij voor desserts en sauzen. Bij het kopen ervan moet de voorkeur worden gegeven aan producten die niet in transparante zakken worden verkocht. Het poeder moet altijd koel en donker worden bewaard.

Bijwerkingen

Te veel zoethoutwortelextract kan leiden tot lage kaliumgehaltes in het lichaam, wat spierzwakte veroorzaakt. Deze aandoening wordt hypokaliëmie genoemd. Als je in een periode van twee weken te veel zoethoutwortelinneemt, kan je last krijgen van vochtretentie (het vasthouden van vocht) en metabolisme-afwijkingen.

Het consumeren van te veel zoethout kan hoge bloeddruk, zwelling en onregelmatige hartslag veroorzaken. Veel moderne producten met zoethoutsmaak bootsen de natuurlijke smaken van zoethout na, maar sommige worden nog steeds gemaakt op basis van glycyrrhizinezuur.

Vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven, worden geadviseerd om zoethout in alle vormen te vermijden. Mensen met hoge bloeddruk moeten ook zoethoutwortel vermijden.

Noten:
  1. Gupta D, Agrawal S, Sharma JP. Effect of preoperative licorice lozenges on incidence of postextubation cough and sore throat in smokers undergoing general anesthesia and endotracheal intubation. Middle East J Anaesthesiol. 2013 Jun;22(2):173-8.
  2. Liqiang Wang, Rui Yang, Bochuan Yuan, Ying Liu, and Chunsheng Liu. The antiviral and antimicrobial activities of licorice, a widely-used Chinese herb. Acta Pharm Sin B. 2015 Jul; 5(4): 310–315. Published online 2015 Jun 17. doi: 10.1016/j.apsb.2015.05.005
  3. Ibid.
  4. Devesh Tewari, Adrian M. Stankiewicz, Andrei Mocan, Archana N. Sah, Nikolay T. Tzvetkov, Lukasz Huminiecki, Jarosław O. Horbańczuk, and Atanas G. Atanasov. Ethnopharmacological Approaches for Dementia Therapy and Significance of Natural Products and Herbal Drugs. Front Aging Neurosci. 2018; 10: 3. Published online 2018 Feb 12. doi: 10.3389/fnagi.2018.00003
  5. C. Weidner, J. C. de Groot, A. Prasad, A. Freiwald, C. Quedenau, M. Kliem, A. Witzke, V. Kodelja, C.-T. Han, S. Giegold, M. Baumann, B. Klebl, K. Siems, L. Muller-Kuhrt, A. Schurmann, R. Schuler, A. F. H. Pfeiffer, F. C. Schroeder, K. Bussow, S. Sauer. Amorfrutins are potent antidiabetic dietary natural products. Proceedings of the National Academy of Sciences, 2012;

Lees verder

© 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Specerijen: zoethoutZoethout behoort ook tot de specerijen. Dit lijkt misschien vreemd en het is dan ook zo dat het vrijwel niet in de keuke…
Zoethoutwortel, voor een betere gezondheid van slijmvliezenZoethoutwortel, voor een betere gezondheid van slijmvliezenZoethoutwortel is een adaptogeen kruid wat diverse gezondheidsvoordelen kan opleveren. Zo is het onder andere goed voor…
De geneeskracht van zoethoutDe geneeskracht van zoethoutZoethout is een stokje waar je lekker op kunt knauwen. Dat is goed voor je tanden. Het smaakt zeer lekker en zoet. Het w…
Zoethout tegen maagzwerenZoethout tegen maagzweren2000 jaar geleden! In de Oudheid! Vroeger! Soms lijkt het wel alsof geneeskruiden alleen maar van vroeger en hopeloos ou…
Zoethout, zijn geschiedenisZoethout. Dat zoet stokje om op te kauwen. Wie had ooit gedacht dat zo'n ouderwets snoepje al een eeuwenlange geschieden…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Gate74, Pixabay
  • C. Weidner, J. C. de Groot, A. Prasad, A. Freiwald, C. Quedenau, M. Kliem, A. Witzke, V. Kodelja, C.-T. Han, S. Giegold, M. Baumann, B. Klebl, K. Siems, L. Muller-Kuhrt, A. Schurmann, R. Schuler, A. F. H. Pfeiffer, F. C. Schroeder, K. Bussow, S. Sauer. Amorfrutins are potent antidiabetic dietary natural products. Proceedings of the National Academy of Sciences, 2012;
  • Gupta D, Agrawal S, Sharma JP. Effect of preoperative licorice lozenges on incidence of postextubation cough and sore throat in smokers undergoing general anesthesia and endotracheal intubation. Middle East J Anaesthesiol. 2013 Jun;22(2):173-8.
  • Devesh Tewari, Adrian M. Stankiewicz, Andrei Mocan, Archana N. Sah, Nikolay T. Tzvetkov, Lukasz Huminiecki, Jarosław O. Horbańczuk, and Atanas G. Atanasov. Ethnopharmacological Approaches for Dementia Therapy and Significance of Natural Products and Herbal Drugs. Front Aging Neurosci. 2018; 10: 3. Published online 2018 Feb 12. doi: 10.3389/fnagi.2018.00003
  • Liqiang Wang, Rui Yang, Bochuan Yuan, Ying Liu, and Chunsheng Liu. The antiviral and antimicrobial activities of licorice, a widely-used Chinese herb. Acta Pharm Sin B. 2015 Jul; 5(4): 310–315. Published online 2015 Jun 17. doi: 10.1016/j.apsb.2015.05.005
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Zoethout
  • https://www.healthline.com/health/licorice-the-sweet-root#side-effects
  • https://appeltern.nl/nl/tuinadvies/plantenencyclopedie/glycyrrhiza_glabra_-_zoethout_wortel
  • https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/glycyrrhizine.aspx
  • https://www.sohf.nl/nutrient/zoethout-extract
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Liquorice
  • https://www.rxlist.com/consumer_licorice/drugs-condition.htm
  • https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-881/licorice
  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/323761.php
  • Afbeelding bron 1: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: KoS, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Pharaoh han, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 4: Istock.com/ajijchan
  • Afbeelding bron 5: Jeansef, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)

Reageer op het artikel "Zoethout: gezondheidsvoordelen, toepassing en bijwerkingen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 11-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Special: Kruidengeneeskunde
Bronnen en referenties: 19
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!