Leveraandoening door alcohol: pijn in de rechter bovenbuik

Alcohol-geïnduceerde leverziekten of leveraandoeningen worden - zoals de naam al uitdrukt - veroorzaakt door overmatige alcoholconsumptie en komen vrij veel voor. Er zijn drie primaire vormen van alcohol-geïnduceerde leverziekten: leververvetting, alcoholische hepatitis en alcoholische levercirrose. Door geen of matig alcohol te drinken, kunnen deze ziekten worden voorkomen.

Leveraandoening door alcohol

• Wat doet de lever?
• Wat gebeurt er als je alcohol drinkt?
• Welke alcoholische leverziekten zijn er?
• Leververvetting (leversteatose)
• Alcoholische hepatitis
• Alcoholische levercirrose

Wat doet de lever?

De lever bestaat uit een linker- en rechterleverkwab die van elkaar zijn gescheiden door een ligament (weefselplooi). De lever is gelegen rechtsboven in de buikholte, naast de maag en is een veelzijdig orgaan. De functies van de lever zijn onder meer:

• Koolhydraatstofwisseling. Het opslaan van glycogeen, een chemische stof gemaakt uit suikers (koolhydraten). Indien daar behoefte aan is, wordt glycogeen afgebroken en bij een overmaat aan energie (glucose) wordt glycogeen opgebouwd. Glycogeen wordt ook opgeslagen in de spieren en is een snel beschikbare energievoorraad.

• Eiwitstofwisseling. De lever speelt een rol in het omzetten van aminozuren naar nieuwe, bruikbare eiwitten, die bijvoorbeeld nodig zijn bij de opbouw van spierweefsel. Ook vormt de lever een aantal essentiële bloedeiwitten zoals globuline, welke een rol speelt bij de afweer van het lichaam tegen ziekteverwekkers, en protrombine, welke betrokken is bij de bloedstolling.

• Vetstofwisseling. In de dunne darm worden vetten verteerd, waarbij vetzuren ontstaan. De lever verandert vervolgens de structuur van de vetzuren, zodat ze beter bruikbaar zijn voor de stofwisseling.

• Ontgifting. De lever neemt schadelijke stoffen op uit het bloed en neutraliseert ze. Deze stoffen worden daarna via de gal of de urine uit het lichaam verwijderd. Bij de stofwisseling kunnen voor het lichaam schadelijke bijproducten ontstaan, maar ook door roken, alcoholgebruik en gebruik van medicijnen kunnen schadelijk stoffen het lichaam binnenkomen.

• Vorming van gal. Het produceren van galvloeistof, die vanuit de lever via de galwegen naar de galblaas wordt getransporteerd. Galvloeistof helpt bij het verteren van vetten.

• Opslagfunctie. In de levercellen kunnen talloze stoffen tijdelijk opgeslagen worden, totdat het lichaam ze nodig heeft. Bijvoorbeeld glycogeen, vetten, aminozuren, vitamines en metalen zoals ijzer en koper.

Wat gebeurt er als je alcohol drinkt?

Wanneer iemand alcohol drinkt, wordt het in het maagdarmkanaal opgenomen in het bloed. Al het bloed uit de maag en darmen gaat eerst door de lever, voordat het door het hele lichaam circuleert. Dus de hoogste concentratie van alcohol in het bloed stroomt door de lever. Levercellen bevatten enzymen (chemische stoffen), die een rol spelen bij de afbraak van alcohol. De enzymen breken alcohol af in andere chemische stoffen die op hun beurt worden omgezet in kooldioxide en water.

De levercellen kunnen slechts een bepaalde hoeveelheid alcohol per uur verwerken. Bij de afbraak van de alcohol in de lever, ontstaan afbraakproducten als aceetaldehyde. Dit is een sterk giftige stof, die in grotere hoeveelheden de lever kan beschadigen. Als dit gebeurt, kan de stofwisseling in de lever niet meer volledig verlopen en dientengevolge vindt er vetophoping plaats. Dat is het begin van leververvetting, wat op de duur kan overgaan in een ontsteking of in verbindweefseling. Dit laatste is littekenweefselvorming in de lever en wordt levercirrose genoemd.

Welke alcoholische leverziekten zijn er?

Chronisch alcoholgebruik heeft gevolgen voor het lichaam, zowel op korte als op lange termijn. Op lange termijn wordt schade aangericht aan de organen die bij de opname en afbraak van alcohol betrokken zijn. Er kunnen onder andere leveraandoeningen ontstaan. Het drinken van teveel alcohol kan leiden tot drie soorten leveraandoeningen:

• leververvetting;
• hepatitis; en
• levercirrose.

Al deze aandoeningen kunnen op hetzelfde moment optreden bij een persoon.

Leververvetting (leversteatose)

Leververvetting is een ophoping van vet in de levercellen en dit wordt bij veel mensen aangetroffen die regelmatig te veel drinken. Vet kan zich in de lever ophopen ten gevolge van een storing in de vet- en suikerstofwisseling van de lever, hetgeen door een regelmatig te hoge alcoholconsumptie wordt veroorzaakt. Meestal veroorzaakt leververvetting geen symptomen. Wel kan de lever vergroot aanvoelen bij lichamelijk onderzoek. Dit kan aanleiding geven tot (vage) pijnklachten rechts boven in de buik. Er is in deze fase nog geen blijvende leverschade. Wanneer men er op tijd bij is, kan de vervetting ongedaan worden gemaakt door te stoppen met het (overmatig) drinken van alcohol. Vanuit leververvetting kan zich hepatitis ontwikkelen.

Klik hier voor een apart artikel over leververvetting.

Alcoholische hepatitis

Hepatitis betekent ontsteking van de lever. Alcoholische leverontsteking wordt veroorzaakt door een beschadiging van levercellen als gevolg van de afbraakproducten van alcohol. De ontsteking kan variëren van mild tot ernstig. Milde hepatitis hoeft geen symptomen te veroorzaken. De enige indicatie van de ontsteking kan een verhoogd niveau van leverenzymen in het bloed zijn, wat door bloedonderzoek achterhaald kan worden. De schade die door het alcoholgebruik aan de lever wordt toegebracht, kan zich nog herstellen als tijdig het alcoholgebruik wordt gestaakt. De ontsteking kan verergeren naarmate er meer gedronken wordt en in sommige gevallen gaat de ontsteking over in chronische hepatitis, die geleidelijk aan de lever aantast waardoor er cirrose ontstaat. Hiervan spreekt men als gezond leverweefsel vervangen wordt door vezelachtig littekenweefsel. Dit kan uiteindelijk leiden tot leveruitval (leverfalen).

Een meer ernstige hepatitis kan klachten veroorzaken als misselijkheid, geelzucht, algehele malaise en soms pijn in de lever (pijn in de rechter bovenbuik) of stervormige bloeduitstortingen onder de huid . Acute hepatitis kan ontstaan wanneer gedurende langere tijd flinke hoeveelheden alcohol worden gedronken. In zeer ernstige gevallen kunnen er zelfs hersenbeschadigingen ontstaan. Ook kan acute leverontsteking door bijkomende complicaties tot de dood leiden.

Klik hier voor aan apart artikel over hepatitis.

Alcoholische levercirrose

Cirrose is een aandoening waarbij normaal en gezond leverweefsel allengs wordt vervangen door littekenweefsel (fibrose), met als gevolg dat de lever op een gegeven ogenblik niet meer naar behoren functioneert. Dit is een ​​geleidelijk proces en ongeveer 1 op de 10 zware drinkers zal uiteindelijk levercirrose ontwikkelen. Het komt vooral voor na 10 of meer jaren van zwaar drinken. Niet alleen jarenlang alcoholmisbruik, maar ook andere oorzaken kunnen ten grondslag liggen aan levercirrose. Ook mensen die nooit een druppel alcohol drinken, kunnen levercirrose ontwikkelen, bijvoorbeeld als gevolg van bepaalde erfelijke ziekten of chronische virale hepatitis.

Aanvankelijk treden er vaak geen symptomen op. Naarmate de ziekte vordert kunnen wel allerlei symptomen optreden, zoals een opgezette, vergrote lever en (vage) buikpijnklachten, verminderde eetlust, vermoeidheid en gewichtsverlies of plotselinge gewichtstoename. Cirrose kan uiteindelijk leiden tot leverfalen. Er zijn behandelingen beschikbaar die de voortgang van het ziekteproces een halt toe kunnen. Stoppen met alcohol is absoluut noodzakelijk om te overleven.

Klik hier voor aan apart artikel over levercirrose.

Het is niet precies duidelijk waarom de levercellen van sommige mensen eerder beschadigd raken door alcohol en als gevolg daarvan hepatitis en/of cirrose ontwikkelen. Maar in de regel geldt dat des te zwaarder en regelmatiger iemand drinkt, des te meer kans hij loopt om hepatitis en/of cirrose te ontwikkelen. Matig alcoholgebruik voorkomt dit.

Klik hier voor een artikelenreeks over allerlei uiteenlopende leveraandoeningen en wetenswaardigheden over de lever.

Klik hier voor een special over alcohol.

Lees verder

• Leveraandoening: leverontsteking, hepatitis A,B,C,D (lever)
• Leveraandoeningen symptomen: vergrote lever/geelzucht/kanker
• Leverkanker symptomen, lever tumoren, HCC (leveraandoening)
• Leverklachten: symptomen levercirrose, cirrose en alcohol
• Buikpijn: pijn in buik en onderbuik links/rechts vrouw + man