Verkoudheid: verstopte neus, niezen, koorts, keelpijn, hoest

Verkoudheid wordt veroorzaakt door een verkoudheidsvirus en kan gepaard gaan met de volgende symptomen: een verstopte neus; niezen; lichte verhoging (koorts); keelpijn (en pijn bij het slikken, slikpijn); hoest (hoesten); hoofdpijn (met soms geringe nekpijn); oorpijn; tranende (rode) ogen; pijnlijke lymfeklieren in de hals; koortsuitslag; verlies van smaak en reuk; enigszins verminderde eetlust; soms extra benauwdheid, vaak raken kaak- en voorhoofdsholte ontstoken, sneller moe of vermoeid.

Verkoudheid, verkouden: verstopte neus, niezen, koorts, keelpijn, hoest, hoesten

• Wat is (de oorzaak van) verkoudheid?
• Wat zijn de symptomen en verschijnselen van verkoudheid?
• Kan verkoudheid complicaties geven?
• Hoe wordt het verkoudheidsvirus overgedragen?
• Hoe besmettelijk is verkoudheid en hoe voorkomt u besmetting?
• Wanneer moet de huisarts geraadpleegd worden?
• Hoe een verkoudheid te behandelen?

Klik hier voor een special over hoesten en keelpijn.

Wat is (de oorzaak van) verkoudheid?

Verkoudheid wordt veroorzaakt door een verkoudheidsvirus, waarvan er vele soorten bestaan. Bij verkoudheid is het slijmvlies in de luchtwegen ontstoken. Het gaat meestal alleen om het slijmvlies in de neus- en keelholte en/of bijholten. Keelpijn is vaak het eerste verschijnsel van verkoudheid. Daarna volgen symptomen als hoofdpijn, spierpijn en een loopneus. Soms krijgen kinderen bij verkoudheid koorts, dat is een temperatuur van 38º C of hoger. Volwassenen krijgen bijna nooit verhoging van een verkoudheid. Meestal gaat een verkoudheid vanzelf na 1-3 weken over. Bij kinderen duurt het soms iet langer.

Mensen zijn extra vatbaar voor besmetting met het verkoudheidsvirus als hun conditie door bijvoorbeeld oververmoeidheid, aanhoudende spanning of werkdruk of slechte voeding is verminderd.

Wat zijn de symptomen en verschijnselen van verkoudheid?

Verkoudheid kan gepaard gaan met de volgende verschijnselen:

• een verstopte neus;
• niezen;
• lichte verhoging;
• keelpijn (en pijn bij het slikken, slikpijn);
• hoest;
• hoofdpijn (met soms geringe nekpijn);
• oorpijn;
• tranende (rode) ogen;
• pijnlijke lymfeklieren in de hals;
• koortsuitslag;
• verlies van smaak en reuk;
• enigszins verminderde eetlust;
• soms extra benauwdheid (bij patiënten met astma of chronische benauwdheid en bij zuigelingen, baby's);
• vaak raken kaak- en voorhoofdsholte ontstoken, als gevolg waarvan kies- en hoofdpijn optreden of pijn achter de ogen;
• sneller moe of vermoeid, verminderde conditie.

Kan verkoudheid complicaties geven?

Astmapatiënten kunnen door bepaalde verkoudheidsvirussen astma-aanvallen krijgen. Het respiratoir syncytieel virus (afgekort RS-virus) kan bij kinderen van beneden de 2 jaar ernstige luchtweginfecties of zelfs een longontsteking veroorzaken. Voornamelijk te vroeg geboren baby’s en kinderen met hart- of longaandoeningen of afweerstoornissen zijn gevoelig voor dit virus.

Een verkoudheid verzwakt de lichaamsweerstand, waardoor iemand vatbaarder wordt voor andere bacteriën en virussen. Er kan bijvoorbeeld een tweede en vaak een meer ernstige besmetting ontstaan, zoals oorontsteking, griep of acute bronchitis. Verkoudheid wordt vaak verward met griep (influenza), terwijl griep veroorzaakt wordt door het influenzavirus die vaak als een tweede besmetting over de verkoudheid heen komt.

Ook bij griep is het slijmvlies in de luchtwegen ontstoken. Griep openbaart zich vaak met koude rillingen over het lichaam en plotseling opkomende koorts die binnen een halve dag kan oplopen tot 39 °C of hoger. Naast koude rillingen en hoge koorts, zijn andere kenmerkende verschijnselen van griep: hoofdpijn, spierpijn, keelpijn en droge hoest. De hoest wordt veroorzaakt doordat een influenzavirus ontstekingen kan geven in het slijmvlies van zowel de neus-, keel- of bijholten, als in de luchtpijp, bronchiën of de longen. Bij de Mexicaanse griep kan het hoesten erg lang aanhouden.

Hoe wordt het verkoudheidsvirus overgedragen?

De virussen zijn aanwezig in druppeltjes snot, slijm en speeksel. Door praten, hoesten of niezen worden deze virussen door de lucht verspreid. Virussen kunnen ook overgedragen worden via handen en voorwerpen, zoals een deurknop, een toetsenbord van een computer, een telefoon, enz. Als iemand na het vastpakken van een besmet voorwerp, zijn mond, neus of ogen aanraakt, dan kan hij besmet worden. De weerstand van de persoon speelt hierbij een belangrijke rol.

Hoe besmettelijk is verkoudheid en hoe voorkomt u besmetting?

Mensen die verkouden zijn, zijn besmettelijk vanaf het moment dat de klachten ontstaan aan neus of keel. Na een paar dagen neemt over het algemeen de besmettelijkheid af.

Besmetting kan voorkomen worden door de volgende maatregelen in acht te nemen:

• was regelmatig de handen met water en zeep;
• raak zo min mogelijk mond, neus of ogen aan, zodat virussen niet overbracht worden naar uw lichaam.
• droog de handen altijd af met een schone (papieren) doek;
• droog nooit uw handen af aan een stoffen handdoek waar andere mensen ook hun handen aan afdrogen of waar uzelf eerder uw handen aan hebt afgedroogd;
• nies of hoest bij voorkeur in de holte van uw elleboog, of eventueel in een papieren zakdoek die u slechts eenmaal gebruikt en na gebruik weggooit;
• maak voorwerpen zoals deurklinken en toetsenborden regelmatig schoon.
• was regelmatig het beddengoed en op 60°C;
• was regelmatig de stoffen knuffelberen van de kinderen;
• ventileer doorlopend woon- en slaapruimten;
• vermijd indien mogelijk contact met besmette mensen.

Wanneer moet de huisarts geraadpleegd worden?

Overleg bij baby's jonger dan drie maanden als die langer dan één dag een temperatuur van 38ºC of hoger hebben en bij baby's die jonger zijn dan zes maanden die oorpijn hebben of moeten hoesten. Het is ook verstandig een arts te raadplegen bij kinderen die langer dan vijf dagen hoesten en bij kinderen van zes maanden tot twee jaar oud, die langer dan 24 uur oorpijn hebben of die ouder zijn dan twee jaar, die langer dan drie dagen oorpijn hebben.

Volwassenen doen er goed aan contact op te nemen met de huisarts bij benauwdheid of als er bloed of veel slijm loskomt bij het hoesten, of als het hoesten langer dan twee weken duurt. Ook bij koorts die langer duurt dan drie dagen (bij verkoudheid) of als de koorts terugkomt na een periode koortsvrij te zijn geweest, is contact met de huisarts op zijn plaats. Ten slotte is het langer dan vijf dagen bestaan van pijn in bovenkaak, kauwpijn, kiespijn of pijn bij het voorover bukken of het langer dan 7 dagen duren van keelpijn, reden om advies in te winnen.

Raadpleeg bij twijfel of bij het signaleren van in uw ogen verontrustende symptomen, altijd de huisarts.

Hoe een verkoudheid te behandelen?

Normaalgesproken gaat een verkoudheid na 1-3 weken vanzelf over. Zorg voor een goede nachtrust, en voor een goede luchtvochtigheid en ventilatie in de leefomgeving. Daarnaast is het van belang gezond te eten voldoende te drinken. Vermijd het om frequent en krachtig de neus te snuiten. Dit prikkelt namelijk het slijmvlies in de neus, dat al geïrriteerd en ontstoken is. Ook zorgt (krachtig) snuiten ervoor dat besmet slijm in de voorhoofdsholten en oren kan komen. Dit kan een voorhoofdsholteontsteking of een oorontsteking veroorzaken. Het is verstandiger de neus op te halen waardoor het slijm uit de bijholten weggezogen wordt, en het snuiten achterwege te laten.

Bij sommige mensen geeft stomen met heet water verlichting van de klachten, doch het versnelt de genezing niet. Het is van belang het hoesten niet te onderdrukken met allerlei middeltjes. Hoesten heeft namelijk een belangrijke functie: het houdt de luchtwegen schoon. Zoutwaterdruppels en xylometazoline-druppels kunnen helpen bij een verstopte neus. Voorkom blootstelling aan sigarettenrook, want dit irriteert de slijmvliezen en vertraagt de genezing aanzienlijk. Tegen koorts kunt u desgewenst paracetamol nemen; voor kinderen is er kinderparacetamol. Geef kinderen geen pijnstillers met acetylsalicylzuur, vanwege een verhoogde kans op het syndroom van Reye. Bij keelpijn kunt u het beste op een snoepje of dropje zuigen. Gebruik Sambucol om uw weerstand te vergroten en verkoudheid effectief te bestrijden. Sambucol is geconcentreerde vlierbesextract met bewezen antivirale werking.

Lees ook: Voedingssupplementen en middelen bij griep en verkoudheid.

Lees verder

• Griep: hoge koorts, hoofdpijn, spierpijn, droge hoest
• Keelontsteking: symptomen, behandeling en besmettelijk
• Pfeiffer symptomen: keelpijn, vergrote halsklieren, moeiheid
• Hoofdpijn voorhoofd, achterhoofd, achter de ogen, vanuit nek
• Symptomen longontsteking, verschijnselen kind, baby, volw