InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hypnische hoofdpijn: Ontwaken tijdens nacht door hoofdpijn

Hypnische hoofdpijn: Ontwaken tijdens nacht door hoofdpijn

Hypnische hoofdpijn: Ontwaken tijdens nacht door hoofdpijn Ouderen die ’s nachts ontwaken van hoofdpijn aan beide kant van het hoofd, lijden mogelijk aan hypnische hoofdpijn (slaaphoofdpijn, wekkerhoofdpijn). Deze zeldzame vorm van hoofdpijn treedt meermaals per week op in aanvallen en houdt patiënten gedurende vijftien minuten tot maximaal vier uur uit hun slaap. Over de oorzaak en risicofactoren is anno september 2018 niets bekend. Het diagnosticeren van wekkerhoofdpijn is lastig omdat de arts eerst veel aandoeningen met vergelijkbare symptomen moet uitsluiten. Daarnaast is de hoofdpijnvorm zeldzaam. Patiënten met deze primaire vorm van hoofdpijn reageren doorgaans goed op cafeïne en andere medicijnen.

Epidemiologie van hypnische hoofdpijn

Hypnische hoofdpijn is een zeer zeldzame aandoening die de arts meestal voor het eerst diagnosticeert bij vijftigers. Jongere patiënten zijn soms ook getroffen.

Oorzaken van ontwaken door hoofdpijnaanvallen tijdens de slaap

De oorzaak van hypnische hoofdpijn is niet bekend anno september 2018. Ook uitlokkende risicofactoren zijn niet bekend anno september 2018. Hypnische hoofdpijn is een vorm van primaire hoofdpijn. Primaire hoofdpijnstoornissen zijn aandoeningen die niet aan een andere aandoening toe te schrijven zijn. Hypnische hoofdpijn ontwikkelt zich tijdens de snelle oogbewegingsslaap (REM-slaap). De dysregulatie van serotonine en melatonine spelen een belangrijke rol in de pathofysiologie van hypnische hoofdpijn.

Symptomen: Aanvallen van hoofdpijn tijdens de nacht

De hoofdpijnaanvallen treden alleen op tijdens de nacht – meestal op hetzelfde tijdstip – en maken de patiënt ’s nachts wakker. Daarom staat de hoofdpijnvorm ook bekend als ‘wekkerhoofdpijn’ of ‘slaaphoofdpijn’. Patiënten met hypnische hoofdpijn ervaren elke week verschillende aanvallen.

Hypnische hoofdpijn bestaat uit een milde tot matige kloppende pijn die meestal aan beide kanten van het hoofd voelbaar is. Ongeveer twintig procent van de patiënten meldt ernstige pijn. De patiënt ervaart hierbij een zwaar hoofd. De hoofdpijn duurt vijftien minuten tot maximaal vier uur na het ontwaken. Andere symptomen zijn bijvoorbeeld misselijkheid en een overgevoeligheid voor licht (fotofobie) en een overgevoeligheid voor geluid (fonofobie). Braken komt niet tot uiting bij deze vorm van primaire hoofdpijn. Wel ervaren patiënten mogelijk angst om te gaan slapen omdat ze bang zijn dat ze ’s nachts weer een hoofdpijnaanval krijgen.

Diagnose en onderzoeken

Diagnostisch criterium

Van hypnische hoofdpijn is sprake wanneer deze vorm van primaire hoofdpijn (niet het gevolg van een andere aandoening) meer dan tien dagen per maand verschijnt en dit alleen tijdens de slaap waardoor patiënten ontwaken. De aanvallen van wekkerhoofdpijn moeten tevens minstens vijftien minuten aanhouden na het ontwaken.

Om andere aandoeningen uit te sluiten, is een bloedonderzoek nodig / Bron: Frolicsomepl, PixabayOm andere aandoeningen uit te sluiten, is een bloedonderzoek nodig / Bron: Frolicsomepl, Pixabay

Andere aandoeningen uitsluiten

Hoewel hypnische hoofdpijn onschadelijk is, moet een oudere patiënt die voor de eerste keer een nieuw soort hoofdpijn ervaart, naar een arts gaan. De arts wil namelijk andere aandoeningen uitsluiten zoals:

De arts zet daarom diverse onderzoeken in voor het uitsluiten van bovenstaande aandoeningen:

Cafeïnetabletten of andere medicijnen behandelen deze hoofdpijnvorm / Bron: Stevepb, PixabayCafeïnetabletten of andere medicijnen behandelen deze hoofdpijnvorm / Bron: Stevepb, Pixabay

Behandeling van wekkerhoofdpijn

De belangrijkste behandeling van wekkerhoofdpijn bestaat uit cafeïne. De patiënt neemt dit in als tabletten of anders als kopjes koffie voor het slapen gaan. Melatonine, flunarizine en indomethacine zijn soms ook effectief. Lithiumcarbonaat is inzetbaar om hypnische hoofdpijn te stoppen, maar dit moet de arts met voorzichtigheid voorschrijven, vooral wanneer de patiënt lijdt aan een nieraandoening, een schildklieraandoening, uitdroging of het gebruik van diuretica (plaspillen). Verder is het dagelijks preventief gebruik van topiramaat ook effectief.

Prognose bij primaire hoofdpijnvorm

Hypnische hoofdpijn is zeldzaam maar frustrerend, omdat de patiënt een slaapgebrek ervaart. De diagnose is eveneens moeilijk omdat zoveel aandoeningen vergelijkbare symptomen veroorzaken. Een standaardbehandeling voor deze vorm van hoofdpijn bestaat niet, maar cafeïne vlak voor het slapengaan consumeren, is voor veel patiënten een effectieve oplossing.

Lees verder

© 2018 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Stekende hoofdpijn als variant van clusterhoofdpijnStekende hoofdpijn als variant van clusterhoofdpijnEén van de meest voorkomende gezondheidsklachten is hoofdpijn. Er zijn heel veel vormen van hoofdpijn en ook nog eens ta…
Hoofdpijn: soorten, oorzaken & behandeling hoofdpijnHoofdpijn: soorten, oorzaken & behandeling hoofdpijnEr bestaan drie soorten hoofdpijn: migraine, clusterhoofdpijn en spanningshoofdpijn. De oorzaak van hoofdpijn is bij ied…
De oorzaken van hoofdpijnDe oorzaken van hoofdpijnHet ontstaan van hoofdpijn is voor vele mensen nog onbekend terrein, terwijl iedereen in Nederland er wel eens mee te ma…
Oorzaken van hoofdpijn in de ochtend en wat eraan te doenOorzaken van hoofdpijn in de ochtend en wat eraan te doenWord je regelmatig wakker met hoofdpijn? Je bent dan niet alleen. Ongeveer een tiende deel van de bevolking lijdt vaak a…
Hoofdpijn: wat is hoofdpijn? - symptomen hoofdpijnHoofdpijn: wat is hoofdpijn? - symptomen hoofdpijnDe meeste mensen hebben wel eens last van hoofdpijn. Dit kan invloed hebben op het dagelijks leven. Het is dan raadzaam…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Geralt, Pixabay
  • Geraadpleegd op 10 september 2018:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Does caffeine help treat hypnic headaches? , https://www.webmd.com/migraines-headaches/qa/does-caffeine-help-treat-hypnic-headaches
  • Hypnic Headache - The Basics, https://www.healthcentral.com/article/hypnic-headache-the-basics
  • Hypnic Headache, https://americanmigrainefoundation.org/understanding-migraine/hypnic-headache/
  • Hypnic headache, https://www.kinderneurologie.eu/ziektebeelden/hoofdpijn/hypnicheadache.php
  • Hypnic Headache: A Painful Alarm Clock, https://www.healthline.com/health/hypnic-headache
  • What different types of headaches are there?, https://www.medicalnewstoday.com/articles/320767.php
  • Afbeelding bron 1: Frolicsomepl, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Stevepb, Pixabay

Reageer op het artikel "Hypnische hoofdpijn: Ontwaken tijdens nacht door hoofdpijn"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Gepubliceerd: 11-09-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hoofdpijn
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!