InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Melatonine (hormoon): Indicatie, bijwerkingen en prognose

Melatonine (hormoon): Indicatie, bijwerkingen en prognose

Melatonine (hormoon): Indicatie, bijwerkingen en prognose De pijnappelklier in de hersenen produceert vooral ’s avonds en ‘s nachts het hormoon melatonine als reactie op minder licht. Melatonine is nodig voor een goed waak- en slaapritme. Wanneer een patiënt slaapproblemen heeft, bieden melatoninesupplementen soms een oplossing. Daarnaast is dit hormoonsupplement mogelijk nuttig bij het behandelen van andere aandoeningen. De hormoonsupplementen zijn in principe veilig, maar bijwerkingen zijn wel mogelijk en bovendien is het hormoon niet geïndiceerd bij een aantal patiëntengroepen. Daarnaast werken melatoninesupplementen niet voor elke patiënt even goed.

Melatonine: Hormoon in het lichaam

Het lichaam weet dankzij melatonine dat het tijd is om te gaan slapen en om te ontwaken. Normaal gesproken maakt het lichaam 's nachts meer melatonine aan. De melatoninespiegels in het bloed verhogen meestal in de avond als de zon ondergaat. Ze zijn laag in de ochtend, als de zon opkomt. De hoeveelheid licht die een persoon dagelijks krijgt in combinatie met de interne lichaamsklok bepaald de hoeveelheid melatonine in het lichaam.

Hormoonsupplement

Melatonine is niet enkel in het lichaam aanwezig. Dit hormoon is namelijk eveneens beschikbaar als een supplement. Dit bestaat in de vorm van een pil, vloeistof en een kauwtablet. De melatoninesupplementen zijn verkrijgbaar in natuurlijke of synthetische vormen. De natuurlijke vorm is aanwezig bij andere dieren die een natuurlijke cyclus van dag en nacht hebben (overdag wakker en 's nachts slapen). Dit geldt vooral voor koeien en schapen. De enige natuurlijke bron van melatonine die in medicatie bruikbaar is, is afkomstig van de pijnappelklieren van deze dieren. Het oogsten van deze klier is geen kosteneffectief proces. Bovendien bevinden zich soms virussen in de hersenen van dieren die bij de mens ziekten veroorzaken, dus natuurlijke melatonine verzameld uit dierlijke bronnen wordt over het algemeen niet meer gebruikt.

Indicatie van melatoninesupplementen

Slaapproblemen

Patiënten gebruiken melatonine als ze slaapproblemen hebben, namelijk moeite om in slaap te geraken, moeite om in slaap te blijven, een vertraagde slaapfase en andere slaapproblemen. Patiënten met het niet-24-uurs-slaap-waakritme, een slaapstoornis die vooral tot stand komt bij volledig blinde personen zonder lichtperceptie (zonder nog licht te kunnen waarnemen), zijn eveneens gebaat bij melatonine. Voorts is melatonine nuttig voor personen met een baan die invloed heeft op het slaappatroon.

Jetlag

Melatonine is ook inzetbaar voor het behandelen of voorkomen van jetlag. Een jetlag is het vermoeide, vervelende gevoel dat sommige personen krijgen wanneer ze door tijdzones reizen.

Andere indicaties

Een aantal wetenschappers of auteurs van websites beweren dat melatoninesupplementen mogelijk effectief zijn in het behandelen van een aantal andere aandoeningen. Deze zijn anno april 2018 echter niet wetenschappelijk bewezen:

Vrouwen die zwanger willen worden, nemen beter geen melatoninesupplementen / Bron: PublicDomainPictures, PixabayVrouwen die zwanger willen worden, nemen beter geen melatoninesupplementen / Bron: PublicDomainPictures, Pixabay

Tegenindicatie

Kinderen

Voorzichtigheid is geboden bij het gebruik van melatonine bij kinderen. Deze doelgroep is nog in ontwikkeling en in volle groei en daarnaast zijn geen langdurige wetenschappelijke onderzoeken bekend waarbij het gebruik van melatoninesupplementen door kinderen onderzocht werden (Paediatr Child Health. 2012 Jun;17(6):331-6.). In Nederland is het supplement niet geregistreerd voor het gebruik bij kinderen (april 2018). De arts schrijft dit echter soms wel voor.

Medicatie

Wanneer patiënten één of meer van volgende medicijnen nemen, is het niet verstandig om melatoninesupplementen te gebruiken. Melatonine verergert namelijk soms slaperigheid die optreedt als bijwerking van het gebruik van deze geneesmiddelen:
  • ACE-remmers (geneesmiddelen om de bloeddruk te verlagen)
  • andere medicijnen: , zoals benzodiazepinen (medicatie bij angst en slaapproblemen), codeïne, alcohol en barbituraten (oudere klasse van geneesmiddelen die het centrale zenuwstelsel onderdrukken)
  • immunosuppressiva (immuunsysteem onderdrukkende medicatie)
  • medicatie om bloedingen te verminderen
  • medicatie om de bloeddruk te verlagen
  • medicatie om de bloedstolling te voorkomen
  • vruchtbaarheid: Omdat melatonine het voortplantingssysteem soms aantast, is het hormoonsupplement niet aanbevolen voor vrouwen die zwanger willen worden of moeders die borstvoeding geven.

Ziekten

Het gebruik van melatoninesupplementen is niet verstandig wanneer de patiënt lijdt aan één of meer ziekten:
  • bloedingsaandoening: Melatonine verergert soms bloedingsstoornissen, zoals hemofilie (ontbreken van stollingsfactoren).
  • depressie: Melatonine verergert bij sommige personen de symptomen van een depressie.
  • diabetes mellitus: Melatonine tast soms de bloedsuikerspiegel aan en is daarom niet aanbevolen voor diabetici.
  • epilepsie: Melatonine verhoogt het risico op aanvallen bij patiënten met een epileptische aandoening.

Veilig supplement? Medisch advies is noodzakelijk

Vrij verkrijgbaar

In Nederland is melatonine een vrij verkrijgbaar supplement dat bij veel webshops en drogisterijen te vinden is. Melatonine is over het algemeen veilig voor kortdurend gebruik. In tegenstelling tot veel slaapmiddelen, komt medicatie-afhankelijkheid niet voor. Daarnaast blijft de respons op het hormoon hetzelfde en neemt dit niet af na verloop van tijd. Een ‘katereffect’ ontstaat evenmin door het nemen van de hormonen.

Geen slaaphormoon

NRC.nl meldt in december 2017 echter wel dat het slikken van extra melatonine niet helpt om in slaap te gevallen. Enkel supplementen met hoge concentraties bieden een gunstige werking voor patiënten waarbij de biologische klok verstoord is door een beroep met ploegendiensten. Melatonine is geen 'slaappil' of 'slaaphormoon', hetgeen vaak wel gepromoot wordt in artikelen, drogisterijen en webshops. Het melatoninesupplement werkt enkel bij de aanpassing van de biologische klok van een patiënt.

Professioneel advies inwinnen

Het is steeds van belang om medisch advies in te winnen over het gebruik van melatoninesupplementen, want volgens NRC.nl geraakt de biologische klok soms zelfs in de war wanneer de patiënt lijdt aan slapeloosheid en op foute tijdstippen de supplementen inneemt, of een te hoge inname gebruikt van de hormonen. Elke patiënt reageert bovendien anders op de melatonine. Een arts bekijkt samen met de patiënt de slaapproblemen, alsook het gedrag van de patiënt. De blootstelling aan fel licht en dan vooral blauw licht (computerschermen, smartphone, ...) doet bijvoorbeeld sneller melatonine afbreken.

Bijwerkingen van supplementen van melatonine

Interactie met medicijnen

Melatonine-supplementen kunnen problemen veroorzaken als het ze met sommige medicijnen gebruikt, waaronder:
  • anti-epileptica
  • anticonceptiepillen
  • bloedverdunnende medicijnen (anticoagulantia)
  • geneesmiddelen die het immuunsysteem onderdrukken (immunosuppressiva)
  • medicijnen voor de behandeling van diabetes mellitus (suikerziekte)

Het is voor een patiënt erg belangrijk om aan de arts te melden dat hij een supplement wenst te nemen omdat eender welk supplement, dus ook van melatonine, mogelijk interfereert met het door de arts voorgeschreven medicijn.

Hoofdpijn is een mogelijke complicatie van het gebruik van melatonine / Bron: Geralt, PixabayHoofdpijn is een mogelijke complicatie van het gebruik van melatonine / Bron: Geralt, Pixabay

Mentale en fysieke klachten

Doorgaans heeft melatonine minder bijwerkingen dan andere slaapmiddelen. Toch ervaren sommige patiënten lichamelijke en mentale klachten als gevolg van het nemen van het hormoon.

Typische bijwerkingen van melatonine zijn:

Omdat melatonine soms leidt tot slaperigheid overdag, is het belangrijk dat een patiënt na het nemen van dit supplement geen wagen bestuurt of een machine bestuurt.

Verlaagde lichaamstemperatuur

Melatonine zorgt voor een lagere lichaamstemperatuur, hetgeen voor patiënten die moeite hebben om zich warm te houden mogelijk wel leidt tot problemen.

Virus

De natuurlijke vorm van melatonine bezit soms een virus of anders zijn andere problemen aanwezig. Patiënten die melatonine wensen te gebruiken, opteren best voor het synthetisch type, tenzij de arts de natuurljke vorm adviseert.

Prognose

Voor een aantal patiënten is melatonine effectief, maar dit geldt niet voor alle patiënten. Het is vooraf niet te weten wat het resultaat zal zijn van het gebruik van dit hormoon.
© 2018 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Slaapstoornissen: tips om beter te slapen met melatonineSlaapstoornissen: tips om beter te slapen met melatonineMelatonine is een hormoon dat je lichaam het signaal geeft dat je moet gaan slapen. Melatonine zorgt ervoor dat je licha…
Melatonine als medicijn voor kinderen met ADHDSlaapproblemen komen veelvuldig voor bij kinderen met ADHD: ze liggen uren te woelen voor ze in slaap vallen en kunnen '…
Melatonine een wondermiddelMelatonine een wondermiddelMelatonine is vooral bekend als middel wat de slaap bevordert. Melatonine wordt veelal gebruikt als alternatief voor sla…
Wat is melatonine?Melatonine is een stof die een belangrijke rol speelt in het slaap- en waakritme van een mens. Melatonine wordt al door…
Hormoon van de epifyse (pijnappelklier); melatonineDe epifyse is een zeer kleine hormoonproducerende klier die met name melatonine produceert. Melatonine is een hormoon wa…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Olichel, Pixabay
  • Geraadpleegd op 27 april 2018:
  • 'Melatonine kan schadelijk zijn', https://www.napnieuws.nl/2013/02/20/melatonine-kan-schadelijk-zijn/
  • Bijwerkingen van melatonine: Wat zijn de risico's?, https://www.isditwelgezond.nl/bijwerkingen-melatonine/
  • Kan het gebruik van melatonine bij kinderen kwaad?, https://www.ziekenhuis.nl/medicijnen/m/melleretten/veelgestelde-vragen/kan-het-gebruik-van-melatonine-bij-kinderen-kwaad/item8840
  • Melatonin for the management of sleep disorders in children and adolescents., https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23730172
  • Slaapmiddelen werken even en maken je dan verslaafd, https://www.nrc.nl/nieuws/2017/12/22/slaapmiddelen-zijn-verslaven-en-vaak-gevaarlijk-a1586005
  • What Are the Different Sources of Natural Melatonin?, http://www.wisegeek.com/what-are-the-different-sources-of-natural-melatonin.htm
  • Geraadpleegd op 26 april 2018:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Is melatonin a helpful sleep aid — and what should I know about melatonin side effects?, https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/adult-health/expert-answers/melatonin-side-effects/faq-20057874
  • Melatonin: myths vs. Facts, http://community.parkview.com/blog/parkview-health-2/melatonin%3A-myths-vs-facts
  • Melatonin: What does it do?, https://www.medicalnewstoday.com/articles/232138.php
  • Side Effects of Melatonin: What Are the Risks?, https://www.healthline.com/nutrition/melatonin-side-effects
  • What Is Melatonin?, https://www.webmd.com/sleep-disorders/what-is-melatonin
  • Afbeelding bron 1: PublicDomainPictures, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Geralt, Pixabay

Reageer op het artikel "Melatonine (hormoon): Indicatie, bijwerkingen en prognose"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 10-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Slaapproblemen
Bronnen en referenties: 17
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!