Folliculair lymfoom: Vorm van langzaam groeiende bloedkanker

Folliculair lymfoom: Vorm van langzaam groeiende bloedkanker Het meest voorkomende type bloedkanker is lymfoom, dat ontstaat door een defect in lymfocyten (een soort witte bloedcellen). Een folliculair lymfoom is een langzaam groeiende vorm van kanker met een onbekende oorzaak. Deze aandoening komt vooral voor bij ouderen, hoewel ook een defect in het immuunsysteem mogelijk een rol speelt bij de ontwikkeling ervan. Ongeveer één op de vijf non-Hodgkin-lymfomen is een folliculair lymfoom, dat in elk lichaamsdeel kan ontstaan. De symptomen zijn variabel en kunnen onder andere gezwollen lymfeklieren, nachtzweten en vermoeidheid omvatten. De behandeling van een folliculair lymfoom hangt af van het stadium van de ziekte. Dankzij de beschikbare behandelingen is de prognose in de meeste gevallen goed, al kan de kanker soms terugkeren.

Type kanker

Een folliculair lymfoom is een vorm van kanker die de lymfocyten, een soort witte bloedcellen die normaal infecties bestrijden, aantast. Lymfomen worden onderverdeeld in twee hoofdtypen op basis van het soort witte bloedcellen dat wordt aangetast: Hodgkin-lymfoom en non-Hodgkin-lymfoom. Een folliculair lymfoom is een non-Hodgkin-lymfoom dat ontstaat uit de B-lymfocyten of B-cellen. Bij patiënten met een folliculair lymfoom kunnen de aangetaste cellen zich verspreiden naar verschillende delen van het lichaam, zoals de organen, het beenmerg en de lymfeklieren. Op deze plaatsen kunnen tumoren ontstaan.

Oorzaken van folliculair lymfoom

De exacte oorzaak van folliculaire en andere non-Hodgkin-lymfomen is anno augustus 2024 nog niet volledig begrepen. Er zijn geen aanwijzingen dat deze lymfomen erfelijk zijn. Mogelijke risicofactoren zijn radiotherapie, blootstelling aan kankerverwekkende chemicaliën, of bepaalde infecties, maar vaak blijft de oorzaak onbekend.

Risicofactoren van folliculair lymfoom

Folliculaire lymfomen komen vaker voor bij oudere volwassenen. De meeste patiënten zijn gemiddeld 60 jaar oud wanneer de diagnose wordt gesteld. Daarnaast kunnen immuunsysteemaandoeningen zoals HIV, reumatoïde artritis (ontsteking van gewrichten en organen), lupus, of coeliakie (glutenintolerantie) het risico verhogen.

Symptomen

Sommige patiënten ervaren mogelijk geen symptomen van een folliculair lymfoom. Wanneer symptomen aanwezig zijn, kunnen ze bestaan uit:

Diagnose en onderzoeken

Vraaggesprek en lichamelijk onderzoek
De arts zal vragen stellen over de medische geschiedenis van de patiënt en de symptomen. Tijdens het lichamelijk onderzoek kan de arts vergrote lymfeklieren opmerken, wat kan duiden op een lymfoom, maar ook andere aandoeningen kan betekenen, zoals een infectie. Verdere diagnostische tests zijn daarom noodzakelijk.

Een bloedonderzoek is noodzakelijk / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen bloedonderzoek is noodzakelijk / Bron: Frolicsomepl, Pixabay
Diagnostisch onderzoek
De arts kan eerst een antibioticum voorschrijven voor enkele weken. Als de zwelling niet afneemt, kan een lymfeklierbiopsie nodig zijn. Hierbij wordt een deel van de lymfeklier, of soms de gehele lymfeklier, verwijderd en onder een microscoop onderzocht. Een folliculair lymfoom wordt gekenmerkt door tumorcellen die in een cirkelvormig of klonterachtig patroon verschijnen onder de microscoop. Deze afwijkende follikels vervangen de normale structuur van de lymfeklier. Meer dan 90% van de patiënten met een folliculair lymfoom vertoont het eiwit CD20 op het oppervlak van de kankercellen. Dit eiwit is een doelwit voor sommige behandelingen.

Na bevestiging van de diagnose door de bloedkanker, kunnen aanvullende onderzoeken worden uitgevoerd, waaronder:

Deze onderzoeken helpen bij het bepalen van het kankerstadium en het in kaart brengen van de getroffen lichaamsdelen, wat essentieel is voor het vaststellen van de meest geschikte behandeling.

Behandeling van folliculaire lymfomen

Als er geen symptomen zijn, kan de arts besluiten om de patiënt nauwlettend te volgen (waakzaam beleid).

Een behandeling is echter nodig wanneer:
  • de lymfeklieren blijven groeien
  • de patiënt een laag aantal bloedcellen heeft
  • de patiënt gewicht verliest
  • de patiënt koorts of nachtelijk zweten ervaart

Radiotherapie

Radiotherapie vernietigt kankercellen door middel van straling, die afkomstig kan zijn van een energetische straal of van materiaal dat de arts in of nabij de kanker plaatst. Folliculaire lymfomen reageren vaak goed op radiotherapie. In sommige gevallen kan de kanker volledig verdwijnen. Bij vroege stadia van kanker kan radiotherapie soms de enige behandeling zijn. In gevorderde stadia zijn vaak aanvullende behandelingen nodig.

Monoklonale antilichamen

Monoklonale antilichamen zijn medicijnen die gericht zijn op het doden van kankercellen terwijl ze minimale schade aan normaal weefsel veroorzaken. Rituximab (Rituxan) en obinutuzumab (Gazyva) zijn voorbeelden die effectief kunnen zijn bij het behandelen van folliculaire lymfomen. Deze medicijnen worden meestal intraveneus toegediend en kunnen ook als onderhoudstherapie worden gebruikt om de groei van het lymfoom te vertragen. De toediening kan enkele uren duren omdat de medicatie langzaam wordt toegediend.

Chemotherapie kan soms nodig zijn / Bron: Stevepb, PixabayChemotherapie kan soms nodig zijn / Bron: Stevepb, Pixabay

Chemotherapie

Chemotherapie wordt vaak toegediend via een ader of als pil. Het bereikt de bloedbaan en daarmee de meeste delen van het lichaam, waardoor het effectief is tegen lymfoom. Het kan worden gebruikt in combinatie met andere behandelingen, afhankelijk van het stadium en de ernst van de ziekte.

Radio-immunotherapie

Bij radio-immunotherapie ontvangt de patiënt het medicijn Y90 ibritumomab tiuxetan (Zevalin) via een ader. Dit medicijn levert straling direct af op een eiwit dat zich op kankercellen bevindt. Deze therapie kan worden ingezet als het lymfoom terugkeert of niet reageert op chemotherapie.

Stamceltransplantatie

Een stamceltransplantatie kan worden overwogen als het folliculaire lymfoom terugkeert. De stamcellen kunnen afkomstig zijn van de eigen cellen van de patiënt of van een donor. Naaste familieleden zoals broers of zussen hebben de grootste kans om een goede match te zijn. Indien dit niet mogelijk is, kan de patiënt worden opgenomen in een donorregister. Voorafgaand aan de transplantatie krijgt de patiënt vaak hoge doses chemotherapie, wat enkele bijwerkingen kan veroorzaken zoals misselijkheid en mondzweren. Na de chemotherapie worden de stamcellen via een ader toegediend, wat geen pijn doet. Het duurt ongeveer twee tot zes weken voordat de stamcellen beginnen met het maken van nieuwe bloedcellen, en de patiënt moet mogelijk worden opgenomen in het ziekenhuis of regelmatig op controle komen. Het kan zes maanden tot een jaar duren voordat het aantal normale bloedcellen weer op peil is.

Prognose van langzaam groeiende kankercellen

Een folliculair lymfoom is een langzaam groeiende kanker, en de vooruitzichten zijn over het algemeen positief dankzij de verbeterde behandelingsopties. Veel patiënten reageren goed op de behandeling en blijven jarenlang ziektevrij. Hoewel folliculaire lymfomen vaak terugkeren, kunnen de meeste patiënten langdurige remissie ervaren. Ongeveer 30% tot 40% van de folliculaire lymfomen kunnen zich na verloop van tijd gedragen als of transformeren in meer agressieve vormen van lymfoom die snellere en intensievere behandeling vereisen.

Complicaties van folliculair lymfoom

Hoewel folliculaire lymfomen vaak langzaam groeien en de prognose meestal positief is, kunnen er verschillende complicaties optreden:

  • Behandeling gerelateerde complicaties

  • Infecties: Chemotherapie en andere behandelingen kunnen het immuunsysteem verzwakken, waardoor patiënten vatbaarder worden voor infecties.
  • Bijwerkingen van chemotherapie: Deze kunnen misselijkheid, vermoeidheid, haaruitval, en mondzweren omvatten.
  • Bijwerkingen van radiotherapie: Mogelijke effecten zijn huidirritatie en vermoeidheid. Langdurige blootstelling kan ook leiden tot secundaire kankers op de behandelde gebieden.
  • Progressie van ziekte

  • Transformatie naar agressievere vormen: Ongeveer 30% tot 40% van de folliculaire lymfomen kunnen zich ontwikkelen tot meer agressieve vormen van lymfoom die moeilijker te behandelen zijn en een intensievere therapie vereisen.
  • Relapse

  • Terugkeer van de ziekte: Ondanks succesvolle initiële behandeling kan het folliculair lymfoom terugkeren. Dit kan de noodzaak van aanvullende behandelingen of een herhaling van de behandeling met chemotherapie of andere therapieën met zich meebrengen.
  • Impact op levenskwaliteit

  • Chronische vermoeidheid: Veel patiënten ervaren langdurige vermoeidheid, zelfs na beëindiging van de behandeling.
  • Psychologische impact: De diagnose en behandeling van kanker kunnen leiden tot angst, depressie, en andere emotionele uitdagingen.

Preventie van folliculair lymfoom

Aangezien de exacte oorzaak van folliculaire lymfomen nog niet volledig bekend is, zijn er geen specifieke methoden voor het voorkomen van deze ziekte. Er zijn echter algemene maatregelen die kunnen bijdragen aan een gezonder leven en mogelijk het risico op verschillende soorten kanker kunnen verminderen:

Algemene gezondheidsmaatregelen

  • Gezonde levensstijl: Volg een evenwichtig voedingspatroon, oefen regelmatig, en houd een gezond gewicht om het algemene risico op kanker te verminderen.
  • Rookstop: Vermijd roken en blootstelling aan tabaksrook, aangezien roken een bekende risicofactor is voor verschillende kankersoorten.
  • Beperk alcoholconsumptie: Matig alcoholgebruik kan bijdragen aan het verminderen van het risico op kanker.

Preventieve medische zorg

  • Reguliere controles: Regelmatige medische controles kunnen helpen bij het vroegtijdig opsporen van afwijkingen of symptomen die kunnen wijzen op een lymfoom of andere ziekten.
  • Immunisatie: Zorg voor vaccinaties tegen virussen die het immuunsysteem kunnen aantasten, zoals hepatitis B en Epstein-Barr virus, wat mogelijk gerelateerd is aan bepaalde lymfomen.

Veilig omgaan met risicofactoren

  • Bescherming tegen chemische stoffen: Beperk blootstelling aan kankerverwekkende chemicaliën op de werkplek of in de omgeving waar mogelijk.
  • Veilig omgaan met straling: Minimaliseer onnodige blootstelling aan radiotherapie en andere vormen van straling door bewust om te gaan met medische en andere vormen van stralingsbronnen.

Praktische tips voor het omgaan met folliculair lymfoom

Medische behandeling en opvolging

Het is belangrijk om je behandelplan strikt te volgen en je afspraken bij de arts na te komen. Houd een medisch dagboek bij waarin je symptomen en eventuele bijwerkingen noteert. Dit kan helpen bij de communicatie met je arts en de effectiviteit van je behandeling verbeteren.

Levensstijl en emotionele ondersteuning

Blijf binnen je mogelijkheden actief door lichte lichaamsbeweging, zoals wandelen of yoga, in je routine op te nemen. Zorg voor een evenwichtig voedingspatroon om je energie en herstel te ondersteunen. Praat met naasten over je gevoelens en zoek professionele hulp of lotgenotengroepen als je behoefte hebt aan emotionele ondersteuning.

Misvattingen rond folliculair lymfoom

Folliculair lymfoom is een vorm van non-hodgkinlymfoom die langzaam groeit en vaak pas in een later stadium wordt ontdekt. Hoewel het een relatief veelvoorkomende vorm van lymfeklierkanker is, bestaan er veel misvattingen over de aard, behandeling en vooruitzichten van deze ziekte. Onjuiste informatie kan leiden tot onnodige angst of verkeerde verwachtingen over de behandeling en prognose. Hieronder worden enkele veelvoorkomende misvattingen over folliculair lymfoom besproken.

Folliculair lymfoom is altijd agressief en snel dodelijk

Veel patiënten denken dat de diagnose folliculair lymfoom automatisch betekent dat de ziekte zich snel verspreidt en een agressieve behandeling vereist. In werkelijkheid is folliculair lymfoom doorgaans een langzaam groeiende vorm van kanker, wat betekent dat onmiddellijke behandeling niet altijd nodig is. In sommige gevallen wordt gekozen voor een afwachtend beleid, waarbij de ziekte nauwlettend wordt gevolgd zonder direct in te grijpen. Dit betekent echter niet dat de ziekte onschuldig is, maar wel dat de behandelstrategie zorgvuldig moet worden afgestemd op het verloop bij de individuele patiënt.

Behandeling is altijd noodzakelijk bij diagnose

Een veelgehoorde misvatting is dat folliculair lymfoom onmiddellijk behandeld moet worden zodra het wordt vastgesteld. In werkelijkheid hanteren artsen vaak een ‘watch and wait’-strategie, vooral als de patiënt geen klachten ervaart en de ziekte langzaam voortschrijdt. Omdat folliculair lymfoom momenteel niet als volledig geneesbaar wordt beschouwd, kan vroegtijdige behandeling niet altijd voordelen opleveren. Pas als symptomen optreden of de ziekte actiever wordt, kan chemotherapie, immunotherapie of bestraling nodig zijn.

Folliculair lymfoom is volledig ongeneeslijk

Hoewel folliculair lymfoom meestal niet als een ziekte wordt beschouwd die met een enkele behandeling volledig verdwijnt, betekent dit niet dat patiënten per definitie een slechte prognose hebben. Dankzij moderne behandelingen kunnen veel patiënten een lange periode zonder klachten leven. Sommige mensen hebben tientallen jaren een stabiele ziekte zonder dat ingrijpende therapieën nodig zijn. Daarnaast is er voortdurend onderzoek gaande naar nieuwe behandelmethoden, waardoor de vooruitzichten blijven verbeteren.

Chemotherapie is de enige effectieve behandelingsoptie

Hoewel chemotherapie vaak wordt gebruikt bij gevorderde stadia van folliculair lymfoom, is het zeker niet de enige behandelingsmogelijkheid. Immunotherapie, waarbij het immuunsysteem wordt gestimuleerd om kankercellen aan te vallen, is een belangrijke ontwikkeling binnen de behandeling. Ook bestraling wordt ingezet bij patiënten met gelokaliseerde lymfomen. De keuze van de behandeling hangt af van de ernst van de ziekte, de klachten van de patiënt en andere individuele factoren.

Folliculair lymfoom treft alleen ouderen

Hoewel folliculair lymfoom vaker wordt gediagnosticeerd bij ouderen, kan de ziekte ook jongere patiënten treffen. De gemiddelde leeftijd bij diagnose ligt rond de 60 jaar, maar er zijn ook gevallen van patiënten die in de 30 of 40 zijn. Leeftijd speelt een rol in de behandeling en prognose, maar de ziekte is niet exclusief voor een bepaalde leeftijdsgroep.

Als de ziekte terugkomt, is er niets meer aan te doen

Veel patiënten maken zich zorgen dat een terugkeer van folliculair lymfoom betekent dat verdere behandeling zinloos is. Dit is echter niet het geval. Omdat het een langzaam groeiende ziekte is, zijn er vaak verschillende behandelopties beschikbaar, zelfs als de ziekte na verloop van tijd terugkeert. Nieuwe therapieën, waaronder gerichte therapieën en combinaties van behandelingen, bieden hoop en kunnen de ziekte opnieuw onder controle brengen. Het is dus zeker niet zo dat een recidief het einde van de behandelingsmogelijkheden betekent.

Een gezonde levensstijl heeft geen invloed op folliculair lymfoom

Hoewel een gezonde levensstijl folliculair lymfoom niet kan genezen, kan het wel bijdragen aan een betere algemene gezondheid en een beter behandelresultaat. Een evenwichtig voedingspatroon, voldoende beweging en het vermijden van alcohol en tabak kunnen het immuunsysteem ondersteunen en helpen bij het omgaan met de bijwerkingen van behandelingen. Daarnaast kan het beheersen van stress en het krijgen van voldoende rust ook een positieve invloed hebben op de algehele kwaliteit van leven van patiënten met folliculair lymfoom.

Lees verder

© 2018 - 2025 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Kanker: SchildklierkankerSchildklierkanker is een soort kanker die maar vrij zelden voorkomt. Ongeveer 2 op de 100.000 mensen worden jaarlijks ge…
Burkitt-lymfoom: agressieve snel groeiende lymfeklierkankerBurkitt-lymfoom: agressieve snel groeiende lymfeklierkankerBij het Non-Hodgkin-lymfoom ontstaat ongewone celdeling in de lymfeklieren, waarbij na verloop van tijd het lymfesysteem…
Burkitt-lymfoom: Snelgroeiende kanker in lymfocytenBurkitt-lymfoom: Snelgroeiende kanker in lymfocytenEen Burkitt-lymfoom is een vorm van kanker die begint in bepaalde cellen van het immuunsysteem. Deze snelgroeiende kwaad…
Het huidlymfoom, een vorm van kankerHet huidlymfoom, een vorm van kankerEen huidlymfoom is een apart type non-Hodgkin lymfoom. Het is eigenlijk een non-Hodgkinlymfoom dat wordt aangetroffen in…

Maligne neurolepticasyndroom: Reactie op antipsychoticaMaligne neurolepticasyndroom: Reactie op antipsychoticaHet maligne neurolepticasyndroom is een zeldzame reactie op antipsychotica (oude benaming: neuroleptica). Dit zijn medic…
Plasbuisvernauwing: Oorzaken en behandeling urethrastrictuurPlasbuisvernauwing: Oorzaken en behandeling urethrastrictuurBij een vernauwde plasbuis (urethrastrictuur) is er sprake van een abnormale vernauwing van de urethra, de buis die urin…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 8 december 2018:
  • An Overview of Follicular Lymphoma, https://www.verywellhealth.com/follicular-lymphoma-2252371
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Follicular lymphoma, http://www.cancer.ca/en/cancer-information/cancer-type/non-hodgkin-lymphoma/non-hodgkin-lymphoma/follicular-lymphoma/?region=on
  • Follicular lymphoma, https://www.leukaemia.org.au/disease-information/lymphomas/non-hodgkin-lymphoma/other-non-hodgkin-lymphomas/follicular-lymphoma/
  • Follicular Lymphoma, https://www.webmd.com/cancer/lymphoma/follicular-lymphoma#1
  • Follicular Lymphoma: What You Need to Know, https://lymphomanewstoday.com/follicular-lymphoma/
  • Non-Hodgkin lymphoma types, https://www.cancercenter.com/non-hodgkin-lymphoma/types/tab/follicular-lymphoma/
  • Afbeelding bron 1: Frolicsomepl, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Stevepb, Pixabay
Miske (4.039 artikelen)
Laatste update: 01-03-2025
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.