InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Behandeling kanker: Behandelplan bij kwaadaardige tumor

Behandeling kanker: Behandelplan bij kwaadaardige tumor

Behandeling kanker: Behandelplan bij kwaadaardige tumor Patiënten met kanker hebben nood aan een behandeling waarbij meerdere zorgverstrekkers van diverse disciplines samenwerken. Zij stellen in overleg met de patiënt een op maat gerichte behandeling op. In de eerste plaats proberen zorgverleners om de kanker te genezen, wat in sommige gevallen ook mogelijk is. Wanneer de tumor verwijderd is, krijgen sommige patiënten nog een bijkomende behandeling (adjuvante therapie) om het risico op een terugkeer te verminderen. In sommige gevallen is de kanker reeds uitgezaaid (gemetastaseerd) naar de botten, de hersenen, de lever en/of de longen. Ook hiervoor zijn vaak nog behandelingen mogelijk.

Wie behandelt kanker?

Multidisciplinair team

Voor de behandeling van kanker is een multidisciplinair team nodig zodat de patiënt de juiste behandeling (chirurgie, chemotherapie, radiotherapie en biologische/endocriene therapie), ondersteunende en symptomatische zorg en psychosociale ondersteuning kan krijgen. Hoewel alle leden de zorg van de patiënt centraal stellen, moet iemand, vaak de oncoloog, de verantwoordelijkheid op zich nemen voor de coördinatie van de vele betrokken professionele zorgverleners.

Patiënt staat centraal

De betrokkenheid van de patiënt staat hierbij centraal, hetgeen gebeurt door middel van voorlichting over de aard van hun ziekte en de beschikbare behandelingsmogelijkheden. De patiënt kan dan een geïnformeerde keuze maken. Goede communicatie naar de patiënt toe is noodzakelijk waarbij empathie en begrip van de positie van de patiënt aanwezig moeten zijn.

Kanker genezen

Om het succes van een lokale behandeling en een effectieve systemische behandeling te vergroten, is het belangrijk om kanker snel op te kunnen sporen. De waarschijnlijkheid van genezing van de systemische ziekte hangt onder andere af van het type kanker, de snelheid van het opstarten van de behandeling, de medicijngevoeligheid en het tumorvolume (microscopisch of klinisch detecteerbaar). Een paar zeldzame kankers zijn zo gevoelig voor medicatie dat zelfs omvangrijke metastasen (uitzaaiingen van kanker) kunnen worden genezen, zoals bijvoorbeeld leukemie, een lymfoom (kanker van lymfocyten), gonadale kiemceltumoren en een choriocarcinoom (kanker in baarmoeder tijdens de zwangerschap). Voor de meest voorkomende vaste tumoren (vaste tumoren ontstaan in een orgaan) zoals longkanker, borstkanker en dikkedarmkanker, is er anno juni 2019 geen behandeling van omvangrijke (klinisch detecteerbare) metastasen, maar 10-20% van de patiënten geneest wel wanneer de arts micrometastasen (zeer kleine uitzaaiing van kanker naar andere lichaamsdelen die niet opspoorbaar is met screeningsonderzoeken of diagnostische testen) behandelt met adjuvante systemische therapie.

Adjuvante therapie voor vaste tumoren

Patiënten die adjuvante therapie krijgen, krijgen een ‘aanvullende’ (adjuvante) behandeling op de oorspronkelijke therapie. Adjuvante therapie is vooral nuttig voor patiënten die het risico lopen op een terugkeer van micrometastasen. Dit gebeurt nadat de patiënt een behandeling gekregen heeft voor de primaire tumor (verwijdering van een tumor). 'Neoadjuvante' therapie wordt gegeven vóór de primaire therapie, om zowel de tumor te verkleinen om de lokale uitsnijding achteraf te verbeteren alsook om eventuele micrometastasen zo snel mogelijk te behandelen.

Medicijnen zijn vaak nog inzetbaar om uitzaaiingen te behandelen / Bron: Stevepb, PixabayMedicijnen zijn vaak nog inzetbaar om uitzaaiingen te behandelen / Bron: Stevepb, Pixabay

Behandeling van uitzaaiingen van kanker

Kanker zaait mogelijk via het bloed of het lymfesysteem uit naar de botten, de hersenen, de lever of de longen.

Botten

Botmetastasen zijn in de meeste gevallen ongeneeslijk. De botpijn, botfracturen, vermoeidheid, urine-incontinentie, darmincontinentie, zwakte in de armen of benen en andere klachten verminderen, is mogelijk door medicatie, chemotherapie, radiotherapie en chirurgie te combineren.

Hersenen

Wanneer een uitgezaaide ziekte zich heeft verspreid naar het centrale zenuwstelsel (hersenmetastasen), is het mogelijk niet toegankelijk voor een standaard medicamenteuze behandeling. Voorbeelden hiervan zijn leukemie-infiltratie van de hersenvliezen met acute lymfoblastische leukemie, kleincellige longkanker en borstkanker. Vanwege de bloed-hersenbarrière komen chemotherapiemiddelen en dan vooral monoklonale antilichamen niet in voldoende hoeveelheid in de subarachnoïde (onder het spinnenwebvlies) ruimte en zijn ze daarom niet effectief bij het behandelen van meningeale infiltratie (binnendringen van de hersenvliezen). Om deze cellen te behandelen, zijn intrathecale (binnen de hersen- of ruggenmergsvliezen) chemotherapie en/of craniale radiotherapie (bestraling van de schedel) vereist voor risicopatiënten.

Lever

Een chirurgische verwijdering van de uitgezaaide tumor is mogelijk wanneer de kanker zich slechts in één of enkele levergebieden bevindt. Systemische chemotherapie is inzetbaar bij uitzaaiingen van kanker naar de lever (en andere organen). Verder krijgen patiënten met levermetastasen soms chemo-embolisatie (kankerdodende geneesmiddelen inbrengen via een slagader in de lever) of radio-emobilisatie (straling om kankercellen te doden). Andere behandelingsmogelijkheden zijn een injectie met alcohol (ethanol), warmte-energie en cryotherapie in (verwijdering van tumor via bevriezing).

Longen

Chemotherapie, hormonale therapie, immunotherapie en een chirurgische ingreep zijn mogelijke behandelingen voor metastasen in de longen.

Palliatieve behandeling

Wanneer een genezing niet langer mogelijk is, is een palliatieve behandeling nodig. Hierbij verlicht de arts de symptomen veroorzaakt door de tumor en verlengt hij de levensduur. Dit is bij veel kankers mogelijk doordat de tumoren reageren op medicatie en radiotherapie. Er is gemiddeld een verlenging van de mediane levensverwachting van 2 tot 18 maanden met behandelingen voor vaste tumoren en tot 5-8 jaar voor sommige vormen van leukemie en lymfomen, waarbij patiënten met de meest responsieve tumoren het grootste voordeel hebben. De ontwikkeling van effectievere chemotherapeutica, gerichte biologische medicijnen en betere ondersteunende zorg zoals anti-emetica (medicijnen voor de behandeling van misselijkheid en braken) vermindert veel bijwerkingen van systemische therapie. Bovendien is het mogelijk om door een vroegtijdige beoordeling tijdens de behandeling te stoppen als er binnen 6-8 weken na aanvang geen bewijs van voordeel is, om de blootstelling aan een toxische (giftige) en niet-succesvolle behandeling tot een minimum te beperken.

Respons op behandeling van kanker meten

Een meetbare respons op de behandeling is belangrijk zodat de arts kan beoordelen of een bepaalde behandeling voor een patiënt moet worden voortgezet. Een reactie op de behandeling kan subjectief of objectief zijn.

Subjectieve respons

Een subjectieve respons duidt op datgene wat de patiënt waarneemt in termen van bijvoorbeeld een verlichting van pijn en kortademigheid, of een verbetering van de eetlust, een gewichtstoename of meer energie. Een dergelijke subjectieve respons is een belangrijk doel van de meeste palliatieve behandelingen. Kwantitatieve metingen van deze subjectieve symptomen vormen een onderdeel van de beoordeling van de respons op chemotherapie, vooral in situaties waarin een genezing niet mogelijk is en waarbij de arts door de behandeling kwaliteit van leven wil verbeteren. In deze omstandigheden maken metingen van de kwaliteit van leven het mogelijk een schatting te maken van het evenwicht tussen voordelen en neveneffecten.

Objectieve respons

Een objectieve respons op de behandeling meet de arts door klinisch en radiologisch het ziekteverloop te beoordelen. Bij een volledige respons zijn alle detecteerbare ziekten verdwenen. Bij een gedeeltelijke respons is er meer dan 50% vermindering van de tumor. Mogelijk is de ziekte stabiel; er is dan geen verandering. Bij een progressieve ziekte is er een vergroting van de tumor met ten minste 25% op elke locatie.

Lees verder

© 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Uitzaaiingen bij kanker: Wat is het en wat zijn de gevolgen?Uitzaaiingen bij kanker: Wat is het en wat zijn de gevolgen?Vaak treden bij kanker uitzaaiingen op naar andere plaatsen in het lichaam dan waar de ziekte zich in eerste instantie o…
Kanker: teelbalkankerTeelbalkanker is een redelijk zeldzame vorm van kanker, die ongeveer 4 op de 100.000 mannen treft. De kanker begint mees…
Hersenkanker: Hersentumoren en uitzaaiingen naar de hersenenHersenkanker: Hersentumoren en uitzaaiingen naar de hersenenEr bestaan verschillende vormen van hersenkanker. Een hersentumor ontstaat in de hersenen zelf maar er bestaat ook herse…
Longkanker: oorzaken, verschijnselen en behandelingLongkanker: oorzaken, verschijnselen en behandelingLongkanker is een vorm van kanker die in meer dan 90% van de gevallen verband houden met zelf roken of passief meeroken…
Maagkanker oorzaken, symptomen en behandelingDe maag is een soort van holle zak die voor tijdelijke opslag en ontsmetting van voedsel zorgt. Bij maagkanker (maagcarc…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 16 juni 2019:
  • Adjuvante chemotherapie bij borstkanker, https://borstkanker.nl/nl/adjuvante-chemotherapie-bij-borstkanker
  • Botmetastasen: Uitzaaiingen van kanker in de botten met pijn, https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/180230-botmetastasen-uitzaaiingen-van-kanker-in-de-botten-met-pijn.html
  • CANCER TREATMENT, boek: Clinical Medicine, Door: Parveen Kumar, Michael Clark, Uitgever: Elsevier, ISBN: 9780702029936, blz. 457-458
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Levermetastasen: Uitzaaiingen van kanker in de lever, https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/173186-levermetastasen-uitzaaiingen-van-kanker-in-de-lever.html
  • Longmetastasen: Uitzaaiingen van kanker in de longen, https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/168632-longmetastasen-uitzaaiingen-van-kanker-in-de-longen.html
  • Micrometastase, https://www.kanker.be/lexicon/m/micrometastase
  • Plaats van uitzaaiingen, https://www.kanker.nl/algemene-onderwerpen/uitzaaiingen/wat-is/plaats-van-uitzaaiingen
  • Wat is kanker?, https://www.kanker.nl/algemene-onderwerpen/wat-is-kanker/wat-is/tumoren-en-losse-kankercellen
  • Afbeelding bron 1: Stevepb, Pixabay

Reageer op het artikel "Behandeling kanker: Behandelplan bij kwaadaardige tumor"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Gepubliceerd: 17-06-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Kanker
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!