Verminderde proprioceptie: Problemen met houding en balans

Verminderde proprioceptie: Problemen met houding en balans Proprioceptie staat voor het onbewuste bewustzijn of de perceptie van de locatie van het lichaam in relatie tot waar het is en wat het doet. Soms staat propriorceptie bekend als het ‘zesde zintuig’. Een aantal aandoeningen veroorzaken mogelijk een gestoorde proprioceptie, zoals een beroerte, alcoholmisbruik of een hersenletsel. De patiënt krijgt door de verminderde proprioceptie te maken met evenwichts- en balansproblemen, een slechtere houding en andere symptomen. Fysiotherapie, ergotherapie en andere behandelingen bieden voordeel voor patiënten met een verminderde proprioceptie. De uitkomst is tot slot afhankelijk van de oorzaak van de proprioceptieproblemen.

Oorzaken van verminderde proprioceptie

Proprioceptoren zijn de gespecialiseerde sensorische receptoren op zenuwuiteinden in de spieren, de pezen, de gewrichten en het binnenoor. Proprioceptoren detecteren subtiele veranderingen in de omgeving, beweging, houding, spanning en kracht. Proprioceptoren ontvangen en versturen informatie over de omgeving naar de hersenen. Dankzij een goede proprioceptie krijgen mensen informatie over de beweging en positionering van het lichaam, het hoofd, de armen en benen. Bij patiënten met een verminderde proprioceptie werken de proprioceptoren niet goed. Hierdoor verhoogt de kans op letsels.

Er zijn enkele factoren die de proprioceptie kunnen treffen waaronder:
  • een tijdelijke beperking door een verzwakte toestand (bijvoorbeeld alcoholgebruik)
  • leeftijdsgebonden veranderingen: Het risico op een verlies van de proprioceptie neemt toe met de veroudering als gevolg van een combinatie van natuurlijke leeftijdsgebonden veranderingen in de zenuwen, gewrichten en spieren.
  • verwondingen of aandoeningen die het neuromusculaire systeem (spieren, zenuwen en kleine hersenen, centraal zenuwstelsel) aantasten, wat soms langdurige of permanente schade aan de proprioceptie veroorzaakt.

Alcoholmisbruik leidt mogelijk tot een gestoorde proprioceptie / Bron: Jarmoluk, PixabayAlcoholmisbruik leidt mogelijk tot een gestoorde proprioceptie / Bron: Jarmoluk, Pixabay

Risicofactoren van problemen met houding en balans

Een gestoorde proprioceptie komt sneller tot stand bij:

Symptomen

Balans en evenwicht

Patiënten met een verminderde proprioceptie zijn onhandig of hebben een slechte lichaamscontrole. Dit veroorzaakt bijvoorbeeld problemen met complexe activiteiten zoals fietsen of dansen, het traplopen en het nemen van stoepranden. Patiënten hebben bovendien balans- en evenwichtsproblemen; ze kunnen niet goed op één voet staan of vallen tijdens het lopen of zitten.

Bewegingen

Ongecoördineerde beweging (ataxie), zoals niet in staat zijn om in een rechte lijn te lopen, of moeite om naar een object te reiken, is een ander frequent symptoom van een verlies aan proprioceptie.

Houding

Verder is vaak een slechte controle over de houding aanwezig. Veel patiënten hebben bijgevolg een ingezakte houding. Als iemand echter altijd inzakt, moeite heeft om zijn hoofd op te houden tijdens het zitten of niet op één voet kan staan, krijgen ze mogelijk niet de juiste feedback van hun lichaam.

Zintuiglijk gedrag

Vermijdingsgedrag
Sommige patiënten en dan met name kinderen vermijden soms proprioceptieve prikkels. Dit uit zich bijvoorbeeld in het vermijden van strakke kledij, het voorzichtig spelen, het extreem gevoelig zijn voor aanraking, het vermijden van slingeren of klimmen, …

Zoekgedrag
Zintuiglijk zoekgedrag is een ander mogelijk teken van een gestoorde proprioceptie. Dit symptoom komt eveneens vaker voor bij kinderen. Dit zijn ‘overmatige’ acties om extra zintuiglijke feedback te krijgen, zoals een potlood te hard in het papier duwen, constant met voeten schoppen of schudden, met de armen fladderen of met de armen naar buiten lopen en altijd op de tenen lopen.

Een bloedonderzoek sluit andere aandoeningen uit / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen bloedonderzoek sluit andere aandoeningen uit / Bron: Frolicsomepl, Pixabay

Diagnose en onderzoeken

Als een patiënt symptomen van een proprioceptiestoornis heeft, zoals evenwichtsproblemen of een gebrek aan coördinatie, heeft de arts informatie nodig met betrekking tot de medische geschiedenis, inclusief eventuele reeds bestaande medische aandoeningen en recente verwondingen of operaties. Een lichamelijk onderzoek en neurologisch onderzoek zijn daarna nodig. Verder zet de arts één of meer proprioceptietesten in. Het type test dat wordt gebruikt, is afhankelijk van het getroffen gebied. Soms besluit de arts nog verdere onderzoeken uit te voeren voor het uitsluiten van andere aandoeningen met gelijkaardige symptomen. Hij bestelt dan een:

Behandeling van gestoorde proprioceptie

De arts behandelt het onderliggend probleem.

Een patiënt met een gestoorde proprioceptie is verder gebaat met fysiotherapie. Hierdoor:
  • behoudt de patiënt de houdingsstabiliteit, zowel zittend als staand
  • behoudt de patiënt de spierkracht
  • krijgt de patiënt advies en begeleiding over het omgaan met een verminderde proprioceptie
  • krijgt de patiënt meer zelfvertrouwen
  • verbetert het gevoel
  • verlaagt het risico op valincidenten
  • voorkomt de patiënt spierverlies

Het (beter) aanleren van de dagelijkse activiteiten is mogelijk dankzij ergotherapie.

Tai chi en yoga zijn andere mogelijke vrijetijdsactiviteiten die de proprioceptie kunnen verbeteren.

Prognose

Patiënten met een aandoening of verwonding zijn vaak gebaat met een proprioceptieve training. De resultaten zijn wel variabel, omdat dit afhangt van de oorzaak, de leeftijd en de algemene gezondheid van de patiënt.

Lees verder

© 2020 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Proprioceptie, de positie van het lichaam in de ruimteProprioceptie, de positie van het lichaam in de ruimteProprioceptie wordt ook wel positiezin genoemd. Het woord proprioceptie is samengesteld uit de Latijnse woorden proprius…
Oorzaken, symptomen en behandeling van Syndroom van SjögrenOorzaken, symptomen en behandeling van Syndroom van SjögrenHet Syndroom van Sjögren is een auto-immuunziekte die wordt gekenmerkt door droge mond en ogen, verminderde algehele fit…
Verminderde cognitiviteit na TIA: syndroom van GerstmannVerminderde cognitiviteit na TIA: syndroom van GerstmannAls de hersenen door Alzheimer, alcoholmisbruik, beroerte of TIA zijn beschadigd, dan kan het syndroom van Gerstmann opt…
Informatie over delirium (delier)Informatie over delirium (delier)Een delirium, ookwel delier genoemd, komt veel voor in de zorg. Vooral oudere, lichamelijk zieke mensen zijn hier kwetsb…

Dik, plakkerig speeksel: Oorzaken van kleverig slijm in mondDik, plakkerig speeksel: Oorzaken van kleverig slijm in mondSpeeksel zorgt ervoor dat voedsel wordt afgebroken, voedselresten van de tanden worden gespoeld en de mond wordt bescher…
Hart- en vaatziekten: symptomen, oorzaken en behandelingHart- en vaatziekten: symptomen, oorzaken en behandelingHart- en vaatziekten vormen een groep van aandoeningen die aan elkaar gerelateerd zijn, omdat ze dezelfde 'verwekker' he…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 19 april 2020:
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Introduction, https://www.physio-pedia.com/Proprioception
  • Proprioception, https://en.wikipedia.org/wiki/Proprioception
  • Proprioceptive Dysfunction Causes Sensory Seeking and Sensory Avoiding Behavior, https://ilslearningcorner.com/2016-04-proprioceptive-dysfunction-causes-sensory-seeking-and-sensory-avoiding-behavior/
  • Reduced Proprioception, https://www.physio.co.uk/what-we-treat/neurological/symptoms/sensory-problems/reduced-proprioception.php
  • What Is Proprioception, and Why Is It so Important?, https://www.healthline.com/health/body/proprioception
  • Afbeelding bron 1: Jarmoluk, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Frolicsomepl, Pixabay

Reageer op het artikel "Verminderde proprioceptie: Problemen met houding en balans"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Gepubliceerd: 20-04-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!