Voedselvergiftiging: symptomen, oorzaken en behandeling

Symptomen voedselvergiftiging. Symptomen van voedselvergiftiging zijn misselijkheid, braken, buikkrampen en diarree die plotseling opkomt, d.w.z. binnen 48 uur na het nuttigen van besmet voedsel of drinken. Afhankelijk van de ernst van de vergiftiging, kan iemand ook last krijgen van koorts, rillingen, bloederige ontlasting, uitdroging, en het zenuwstelsel kan schade oplopen. Deze symptomen kunnen een enkel persoon, maar ook een groep mensen, die hetzelfde hebben gegeten, treffen: een uitbraak.

Voedselvergiftiging

• Wat is voedselvergiftiging?
• Wat zijn de oorzaken van voedselvergiftiging?
• Klachten en symptomen van voedselvergiftiging
• Wanneer de huisarts inschakelen?
• Behandeling van voedselvergiftiging

Wat is voedselvergiftiging?

Voedselvergiftiging is een veel voorkomende, meestal mild verlopende doch soms ook dodelijke ziekte. Vooral bij ouderen kan een voedselvergiftiging dodelijk verlopen, doordat diarree iemand sterk kan doen uitdrogen en veel ouderen drinken toch al niet voldoende.

Typische symptomen van voedselvergiftiging zijn misselijkheid, braken, buikkrampen en diarree die plotseling opkomt, dat wil zeggen binnen 48 uur na het nuttigen van besmet voedsel of drinken. Afhankelijk van de ernst van de vergiftiging, kan iemand ook last krijgen van koorts en rillingen, bloederige ontlasting, uitdroging, en het zenuwstelsel kan schade oplopen. Deze symptomen kunnen een enkel persoon, maar ook een groep mensen, die hetzelfde hebben gegeten, treffen. Dit wordt 'een uitbraak' genoemd.

Wat zijn de oorzaken van voedselvergiftiging?

Voedselvergiftiging ontstaat door het eten van bedorven of besmet voedsel. Voedsel kan worden besmet in elk stadium van de productie, verwerking of bereiding ervan. Voedselvergiftiging kan worden veroorzaakt door:

• Het niet koken van voedsel op de juiste temperatuur en/of de juiste kookduur niet in acht te nemen;
• Het niet koelen van voedsel op de juiste temperatuur;
• Het voedsel wordt behandeld door iemand die onvoldoende persoonlijke hygiëne in acht heeft genomen bij de voedselbereiding, zoals het wassen van handen en door wondjes af te dekken met waterafstotende pleisters of door wegwerphandschoenen te dragen;
• Mensen die voedsel eten na de uiterste gebruiksdatum.
• Door kruisbesmetting: als (ziekteverwekkende) bacteriën van product A op product B terechtkomen door het besmette product tegen het andere product aan te leggen of via handen, het keukenmateriaal, het aanrecht, enz.

De volgende bronnen van verontreiniging worden onderscheiden.

• Bacteriën: schadelijke bacteriën zijn de meest voorkomende veroorzakers van door voedsel overgedragen ziekten. Enkele veelvoorkomende soorten zijn de Campylobacter, Salmonella, Listeria en Escherichia coli (afgekort E. coli - en dan vooral de gevaarlijke EHEC-bacterie).
• Virussen: twee voorkomende oorzaken van virale voedselvergiftiging zijn het rotovirus en het Norovirus.
• Parasieten: voedselvergiftiging door parasieten is in het Westen vrij zeldzaam. Het komt veel meer voor in de derde wereld.
• Toxines: door bijvoorbeeld toxines in vervuilde vis, het consumeren van giftige paddestoelen, onjuist bereide exotische voedingsmiddelen of bestrijdingsmiddelen op groenten en fruit.

Klachten en symptomen van voedselvergiftiging

De tijd die verstrijkt tussen de besmetting - het eten van besmet voedsel - en de ontwikkeling van de eerste symptomen, heet incubatietijd. De incubatietijd kan variëren van een uur tot 90 dagen. De meeste gevallen van voedselvergiftiging hebben een incubatieperiode van tussen de één en drie dagen. De mate van ernst en de aard van de klachten, de snelheid waarmee ze zich ontwikkelen en de duur van de ziekte hangen af van het soort voedselvergiftiging.

De meest voorkomende symptomen van voedselvergiftiging zijn:

• misselijkheid;
• braken (overgeven); en
• diarree.

Andere mogelijke symptomen van voedselvergiftiging zijn:

• maagkrampen (krampende pijn in de maag);
• buikpijn;
• verlies van eetlust;
• een hoge temperatuur (koorts) van 38°C of hoger;
• spierpijn; en
• rillingen.

Door de diarree dreigt het gevaar dat de persoon uitdroogt. Bij aanhoudende diarree of braken, is het verstandig de huisarts te raadplegen.

Virussen en bacteriën kunnen dikkedarminfecties veroorzaken. Deze infecties zorgen vaak voor bloederige diarree, misselijkheid en braken (overgeven), krampen in de buik en koorts dat vaak gepaard gaat met hoofdpijn.

Wanneer de huisarts inschakelen?

Raadpleeg uw arts als zich één van de volgende situaties voordoen:

• misselijkheid, braken of diarree dat langer duurt dan twee dagen;
• de zieke persoon is jonger dan drie jaar.
• de symptomen beginnen na een recente buitenlandse reis.
• andere mensen die hetzelfde aten zijn ook ziek.
• scherpe krampen of pijn die niet weggaan na 10-15 minuten.
• de buik van de zieke zwelt op.
• de huid en/of ogen worden geel.
• de zieke heeft braaksel met bloed of bloederige ontlasting.
• de zieke ontwikkelt problemen met de ademhaling, spreken of slikken.

Verder geldt: raadpleeg bij twijfel altijd uw arts.

Behandeling van voedselvergiftiging

In de meeste gevallen kunnen de symptomen bestreden worden, zonder dat een arts te geraadpleegd hoeft te worden. Het belangrijkste is om ervoor te zorgen dat de zieke niet uitdroogt en de tijd neemt om te herstellen. Voorkom uitdroging door ten minste twee liter water per dag te drinken. Drink ook iedere keer bij dunne ontlasting, een flink glas water. Om uitdroging tegen te gaan bij kwetbare of oudere mensen, kunnen zakjes ORS (oral rehydratation salts), opgelost in voldoende water, gebruikt worden. Dit middel is verkrijgbaar bij apotheken.

Antibiotica kan door de huisarts worden voorgeschreven als uit onderzoek blijkt dat de bron van de voedselvergiftiging een bacteriële oorzaak heeft en de klachten ernstig zijn of langer dan drie tot vier dagen duren.

Klik hier voor een special over maagaandoeningen en maagklachten.

Lees verder

• Buikgriep symptomen: krampen in buik, diarree, misselijkheid
• Buikpijn: pijn in buik en onderbuik links/rechts vrouw + man
• Maag: maagklachten symptomen, maagproblemen, maagpijn,boeren
• EHEC bacterie symptomen: (bloedige) diarree en buikkrampen
• Acute diarree: oorzaken, diarree stoppen & diarree baby/kind