Middenrifbreuk: Uitstulping buikorganen met ademproblemen
Een middenrifbreuk is een meestal aangeboren uitstulping van buikingewanden, meestal maag of darm, door spleten in het middenrif, met name daar waar de slokdarm het middenrif doorboort. Het diafragma is de spier tussen de borst en de buik die helpt bij het ademen (scheidingslijn tussen thorax en abdomen). Door de opening is een deel van de buikorganen in staat om zich te verplaatsen in de borstholte bij de longen, waardoor ze druk leggen op de longen. Hierdoor ontstaan bij de patiënt ademhalingsproblemen. Deze situatie vereist onmiddellijk een chirurgische ingreep.- Synoniemen middenrifbreuk
- Epidemiologie
- Mechanisme
- Oorzaken van uitstulping buikorganen
- Risicofactoren
- Risicogroepen
- Symptomen: Ademhalingsproblemen
- Alarmsymptomen
- Diagnose en onderzoeken
- Behandeling via operatie
- Prognose
- Complicaties van middenrifbreuk
- Preventie van middenrifbreuk
- Praktische tips voor het leven met / omgaan met middenrifbreuk
- Eet kleinere, frequentere maaltijden
- Blijf rechtop na het eten
- Vermijd zware lichamelijke inspanning direct na het eten
- Beheer je gewicht
- Gebruik medicatie indien nodig
- Raadpleeg je arts voor controleafspraken
- Vermijd roken
- Pas je slaaphouding aan
- Overweeg een operatie in ernstige gevallen
- Misvattingen rond middenrifbreuk
- Een middenrifbreuk is altijd pijnlijk
- Een middenrifbreuk is altijd ernstig en vereist chirurgie
- Alleen oudere mensen krijgen een middenrifbreuk
- Je kunt een middenrifbreuk voelen zonder dat er iets mis is met je maag of andere organen
- Een middenrifbreuk veroorzaakt altijd maagzuurproblemen
- Middenrifbreuken komen niet voor bij mensen zonder overgewicht
Synoniemen middenrifbreuk
Een middenrifbreuk is eveneens bekend onder deze synoniemen:- Hernia diaphragmatica
- Hernia phrenica
- Middenrifsbreuk
Epidemiologie
Middenrifbreuken, ook wel hernia diafragmatica genoemd, komen relatief vaak voor bij zowel volwassenen als kinderen. Het middenrif speelt een cruciale rol in de ademhaling en het scheidt de borstholte van de buikholte. Bij een middenrifbreuk komt er een opening of zwakte in het middenrifwand, waardoor buikorganen zoals de maag, darmen of lever in de borstholte kunnen uitpuilen.Volwassenen
Middenrifbreuken komen vaker voor bij volwassenen, vooral bij oudere mensen die vaker last hebben van aandoeningen zoals gastro-oesofageale refluxziekte (GERD), die druk op het middenrif kunnen uitoefenen. De prevalentie van middenrifbreuken in volwassenen wordt geschat op 1-5% van de bevolking, maar het is vaak asymptomatisch.
Kinderen
Bij pasgeborenen is een middenrifbreuk meestal aangeboren en wordt het vaak als een dodelijk probleem beschouwd als het niet wordt behandeld. De prevalentie van aangeboren middenrifbreuken is 1 op 2.000 tot 5.000 levend geboren kinderen. In de meeste gevallen wordt het probleem opgemerkt kort na de geboorte door symptomen van ademhalingsproblemen.
Geografische verschillen
Er zijn geen grote geografische variaties in de prevalentie van middenrifbreuken, maar de incidentie kan variëren afhankelijk van de bevolkingsgroep en de aanwezigheid van risicofactoren zoals zwangerschap, obesitas of gastro-intestinale aandoeningen.
Mechanisme
Het mechanisme achter een middenrifbreuk is meestal het gevolg van een zwakte of opening in de spierwand van het middenrif. Dit kan worden veroorzaakt door aangeboren factoren, verwondingen of andere aandoeningen die de integriteit van de spierwand verzwakken.Aangeboren middenrifbreuken
Aangeboren middenrifbreuken ontstaan tijdens de ontwikkeling van de foetus, wanneer het middenrif zich niet goed sluit. Dit resulteert in een opening waardoor buikorganen naar de borstholte kunnen uitpuilen, wat kan leiden tot ademhalingsproblemen bij de pasgeborene. Dit type breuk wordt vaak gediagnosticeerd kort na de geboorte.
Verworven middenrifbreuken
Verworven middenrifbreuken ontstaan meestal door verhoogde druk op het middenrif, bijvoorbeeld door overgewicht, langdurige hoest, zware lichamelijke inspanning of trauma. De druk kan de spieren van het middenrif verzwakken en een breuk veroorzaken. Bovendien kunnen aandoeningen zoals GERD bijdragen aan de verzwakking van het middenrif.
Hiatus hernia
Een veelvoorkomende vorm van middenrifbreuk is de hiatus hernia, waarbij een deel van de maag naar boven steekt door een opening in het middenrif. Dit kan leiden tot zuurbranden, maagzuur en reflux. Het mechanisme van deze breuk is meestal gerelateerd aan verzwakking van de spieren rond de slokdolfopening van het middenrif.
Oorzaken van uitstulping buikorganen
Aangeboren vormEen hernia diaphragmatica is een zeldzame afwijking die begint terwijl de baby zich ontwikkelt in de baarmoeder. Omdat het diafragma niet volledig ontwikkeld is, nemen diverse organen, zoals de maag, de dunne darm, de milt, een deel van de lever en de nieren, een plaats in de borstholte in. Meestal tast de aandoening slechts één zijde van het diafragma aan (het vaakst de linkerkant). Vaak zijn het longweefsel en de bloedvaten in het gebied eveneens niet normaal ontwikkeld. Het is niet duidelijk of een middenrifbreuk zorgt voor de onderontwikkeling van het longweefsel en de bloedvaten, of andersom. Ongeveer 40% van de kinderen met deze aandoening heeft andere gezondheidsproblemen, zoals spina bifida (open rug), een gespleten lip of gehemelte (schisis), een nieraandoening of hartaandoening, enzovoort. Een familiale betrokkenheid bij middenrifbreuk kan het risico op het ontwikkelen van de aandoening verhogen.
Verworven vorm
Een middenrifbreuk kan ook later in het leven ontstaan, bijvoorbeeld door een stomp of penetrerend trauma zoals een verkeersongeval, een steekwonde of schotwonde.
Risicofactoren
Er zijn verschillende risicofactoren die de kans op het ontwikkelen van een middenrifbreuk verhogen. Deze risicofactoren variëren van genetische aanleg tot omgevings- en leefstijlfactoren.Veroudering
De kans op het ontwikkelen van een middenrifbreuk neemt toe met de leeftijd. Naarmate we ouder worden, kunnen de spieren van het middenrif verzwakken, wat het risico op het ontstaan van een breuk vergroot.
Obesitas
Mensen met overgewicht hebben een verhoogd risico op middenrifbreuken, vooral hiatus hernia, vanwege de verhoogde druk op het middenrif. Obesitas draagt bij aan de verzwakking van het middenrif en verhoogt de kans op reflux.
Zwangerschap
Zwangerschap kan de druk op het middenrif verhogen, vooral tijdens de late stadia van de zwangerschap. Dit kan leiden tot het ontstaan van een middenrifbreuk, met name bij vrouwen die al vatbaar zijn voor gastro-intestinale aandoeningen.
Lichamelijke belasting
Zware lichamelijke inspanning, vooral tillen van zware objecten, kan leiden tot verhoogde druk op het middenrif en het risico op het ontstaan van een breuk verhogen. Personen die vaak zware lichamelijke arbeid verrichten, hebben een verhoogd risico.
Trauma of verwondingen
Trauma’s zoals een verkeersongeval of een val kunnen leiden tot verwondingen aan het middenrif, wat de kans op een middenrifbreuk vergroot. Dit geldt vooral voor verwondingen waarbij de buik- of borstholte direct wordt getroffen.
Risicogroepen
Sommige bevolkingsgroepen hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van een middenrifbreuk, vaak door een combinatie van genetische factoren, levensstijl en omgevingsomstandigheden.Ouderen
Oudere volwassenen lopen een groter risico op het ontwikkelen van een middenrifbreuk vanwege de verzwakking van de spieren naarmate ze ouder worden. De kans op het ontwikkelen van een hiatus hernia neemt toe bij mensen boven de 60 jaar.
Vrouwen tijdens de zwangerschap
Zwangerschap kan de kans op een middenrifbreuk verhogen door de extra druk die de baarmoeder op het middenrif uitoefent. Dit komt vooral voor bij vrouwen die al aanleg hebben voor gastro-intestinale aandoeningen zoals reflux.
Mensen met een familiaire voorgeschiedenis
Familieleden van mensen met een aangeboren middenrifbreuk hebben een verhoogd risico om zelf een dergelijke aandoening te ontwikkelen. Erfelijke factoren kunnen bijdragen aan de zwakte van de middenrifspieren, wat het risico verhoogt.
Mensen met chronische hoest of reflux
Mensen die lijden aan chronische hoest of gastro-oesofageale refluxziekte (GERD) hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van middenrifbreuken, vooral hiatus hernia, door de constante druk op het middenrif.
Symptomen: Ademhalingsproblemen
De patiënt vertoont ernstige ademhalingsproblemen kort na de geboorte. De ademhalingsproblemen zijn deels te wijten aan een slechte beweging van de middenrifspieren en de verdringing van het longweefsel. Problemen met de ademhaling en het zuurstofgehalte in het bloed zijn vaak te wijten aan de onderontwikkeling van het longweefsel en de bloedvaten.Andere symptomen zijn onder meer:
- een blauwachtige huid door het gebrek aan zuurstof (cyanose)
- een snelle ademhaling (tachypneu)
- een snelle hartslag (tachycardie)
- middenrifpijn
Alarmsymptomen
Middenrifbreuken kunnen een breed scala aan symptomen veroorzaken, afhankelijk van de ernst en locatie van de breuk. In sommige gevallen kunnen de symptomen ernstig zijn en onmiddellijke medische aandacht vereisen.Pijn op de borst
Een van de meest voorkomende alarmsymptomen van een middenrifbreuk is pijn op de borst, die kan variëren van mild tot ernstig. Dit komt vooral voor bij hiatus hernia, waarbij de maag omhoog schuift naar de borstholte.
Moeite met ademhalen
Bij grotere middenrifbreuken kunnen de buikorganen de longen verdringen, wat kan leiden tot ademhalingsproblemen. Dit kan zich uiten in kortademigheid of moeite met ademhalen, vooral bij lichamelijke inspanning.
Braken of misselijkheid
Misselijkheid en braken kunnen optreden als gevolg van de verplaatsing van maaginhoud naar de borstholte. Dit komt vaak voor bij mensen met een hiatus hernia, waar de maag omhoog kan schuiven en de vertering verstoord raakt.
Maagzuur en reflux
Een veelvoorkomend symptoom van een middenrifbreuk is maagzuur of gastro-oesofageale reflux (GERD). Dit komt vooral voor bij hiatus hernia, waarbij de maag inhoud in de slokdarm lekt door de opening in het middenrif.
Diagnose en onderzoeken
Voor de geboorteDe arts voert een echografie uit, wat de ligging van de buikorganen in de borstholte onthult (te zien vanaf 12-18 weken zwangerschap). De zwangere vrouw kan mogelijk een grote hoeveelheid vruchtwater hebben, een aandoening die bekend staat als polyhydramnion.
Na de geboorte
Bij lichamelijk onderzoek bemerkt de arts onregelmatige borstbewegingen, een gebrek aan ademgeluiden aan de kant waar de hernia zich bevindt, darmgeluiden die in de borst hoorbaar zijn, een buik die minder gewelfd lijkt dan normaal bij een pasgeborene en een minder volle buik bij aanraking. Een thoraxfoto (röntgenfoto van de borstkas) toont de buikorganen in de borstholte. Een CT-scan kan ook nuttig zijn omdat deze een gedetailleerd beeld van de buikorganen geeft. Tot slot krijgt de patiënt een bloedonderzoek om te controleren of er sprake is van een genetische aandoening waarbij een middenrifbreuk voorkomt, zoals het Fryns-syndroom (afwijkingen gezicht, ledematen en middenrif), het Donnai Barrow-syndroom (hersenaandoening), het syndroom van Pallister-Killian (ontwikkelingsstoornis), enzovoort.
Behandeling via operatie
Een middenrifbreuk is een medische noodsituatie die onmiddellijk een operatie vereist. De chirurg plaatst de buikorganen in de juiste positie en herstelt de opening in het diafragma. Tijdens de herstelperiode is ademhalingsondersteuning noodzakelijk. Sommige zuigelingen zijn mogelijk aangesloten op een hart-longmachine die voldoende zuurstof aan het lichaam levert. Als een middenrifbreuk vroeg tijdens de zwangerschap wordt gediagnosticeerd (vóór 24 tot 28 weken), kan foetale chirurgie in sommige gevallen een optie zijn. Dit type foetale chirurgie staat bekend als “percutane foetale endoluminale tracheale occlusie”. Fysiotherapie, logopedie en ergotherapie zijn nuttig om de spierkracht en coördinatie van kinderen met een middenrifbreuk te verbeteren.Prognose
De prognose van een middenrifbreuk hangt af van de ernst van de breuk en of er complicaties optreden. Bij tijdige diagnose en behandeling is de prognose meestal goed, hoewel sommige mensen langdurige symptomen kunnen ervaren.Kleine breuken
Kleine middenrifbreuken, zoals een milde hiatus hernia, kunnen vaak worden beheerd met medicijnen en veranderingen in levensstijl, zoals het aanpassen van het voedingspatroon en het vermijden van zware lichamelijke inspanning. De prognose voor deze gevallen is meestal uitstekend.
Grote breuken
Bij grotere middenrifbreuken, vooral als ze de ademhaling of het functioneren van andere organen beïnvloeden, kan chirurgie nodig zijn. De prognose is over het algemeen goed na chirurgische ingrepen, hoewel de hersteltijd kan variëren.
Complicaties
Complicaties zoals maagperforatie, ademhalingsproblemen of het verplaatsen van organen kunnen de prognose verslechteren. Bij tijdige behandeling is het risico op ernstige complicaties echter laag.
Complicaties van middenrifbreuk
Mogelijke complicaties zijn:[LIST
]Bijkomende gezondheidsproblemen
Een chronische longziekte
Gastro-oesofageale reflux: Dit is een aandoening waarbij zuren en vloeistoffen uit de maag naar de slokdarm terugvloeien. De patiënt ervaart hierbij maagzuur, braken en problemen met voeding en longen. Medicijnen en soms chirurgie zijn nodig om deze aandoening te behandelen.
Onderontwikkelde darmen: Wanneer de darmen zich in de borstholte bevinden, kan hun ontwikkeling afgeremd zijn, vooral omdat ze niet voldoende bloed ontvangen. Dit is echter een zeer zeldzame complicatie.
Groeiachterstand: Kinderen met ernstige longproblemen hebben een verhoogd risico op groeiproblemen. Als gevolg van de aandoening moeten deze kinderen mogelijk meer calorieën innemen dan normaal om te groeien en te ontwikkelen.
Ontwikkelingsstoornissen: Dit kan leiden tot vertraagd leren rollen, zitten, kruipen, staan of lopen. Hoewel deze kinderen uiteindelijk de ontwikkelingsmijlpalen behalen, gebeurt dit meestal later dan bij de meeste andere kinderen.
Gehoorverlies
[/LIST]
Preventie van middenrifbreuk
Preventie van een middenrifbreuk richt zich voornamelijk op het verminderen van risicofactoren en het bevorderen van een gezonde ontwikkeling tijdens de zwangerschap. Enkele preventieve maatregelen zijn:Prenatale zorg
Regelmatige prenatale controles zijn cruciaal voor het vroegtijdig opsporen van afwijkingen. Echografieën kunnen helpen bij het identificeren van mogelijke problemen met het diafragma en andere organen in de vroege stadia van de zwangerschap.
Gezonde levensstijl tijdens zwangerschap
Een gezonde levensstijl van de moeder kan bijdragen aan een goede ontwikkeling van de baby. Dit omvat een evenwichtige voeding, vermijden van alcohol en roken, en het volgen van de medische adviezen van zorgverleners.
Behandeling van genetische aandoeningen
Voor vrouwen met een familiegeschiedenis van genetische aandoeningen die het risico op een middenrifbreuk verhogen, kan genetische expertise nuttig zijn. Dit kan helpen bij het plannen van de zwangerschap en het identificeren van risicofactoren.
Traumavoorkoming
Bij een verworven middenrifbreuk door trauma is het belangrijk om voorzorgsmaatregelen te nemen om ongevallen te voorkomen, zoals het dragen van veiligheidsgordels in voertuigen en het naleven van veiligheidsprotocollen bij risicovolle activiteiten.
Praktische tips voor het leven met / omgaan met middenrifbreuk
Een middenrifbreuk, of hiatale hernia, ontstaat wanneer een deel van de maag door een opening in het middenrif naar boven uitsteekt in de borstholte. Dit kan leiden tot symptomen zoals brandend maagzuur, reflux en pijn op de borst. Het is belangrijk om het probleem goed te beheren om ongemak en complicaties te voorkomen. Hieronder volgen enkele praktische tips die je kunnen helpen om te gaan met een middenrifbreuk.Eet kleinere, frequentere maaltijden
Een van de beste manieren om reflux en andere symptomen van een middenrifbreuk te verminderen, is door kleinere maaltijden te eten in plaats van grote, zware maaltijden. Grote maaltijden kunnen druk uitoefenen op je maag, waardoor de kans op reflux toeneemt. Probeer 5 tot 6 kleine maaltijden per dag te eten en vermijd het eten vlak voor het slapen gaan. Dit helpt om de druk op je maag te verminderen en kan je symptomen verlichten.Sommige voedingsmiddelen kunnen de symptomen van een middenrifbreuk verergeren. Vermijd vette, gefrituurde, pittige en citrusrijke voedingsmiddelen, evenals chocolade, koffie en alcohol, die allemaal de kans op maagzuur kunnen vergroten. Kies voor een evenwichtig voedingspatroon met veel groenten, magere eiwitten en volle granen.
Blijf rechtop na het eten
Het kan nuttig zijn om na het eten rechtop te blijven zitten in plaats van te gaan liggen. Lichamelijke activiteit, zoals wandelen, kan helpen om de spijsvertering te bevorderen en de kans op reflux te verminderen. Als je moet liggen, probeer dan met een verhoogd hoofd te slapen om te voorkomen dat maagzuur naar de slokdarm terugvloeit.Vermijd zware lichamelijke inspanning direct na het eten
Hoewel lichaamsbeweging belangrijk is voor je gezondheid, moet je zware inspanning vermijden vlak na het eten, omdat dit de druk op je buik kan verhogen en reflux kan veroorzaken. Het is beter om 1 tot 2 uur na een maaltijd te wachten voordat je gaat sporten of lichamelijke activiteiten uitvoert.Beheer je gewicht
Overgewicht kan de symptomen van een middenrifbreuk verergeren, omdat het extra druk op je maag en middenrif uitoefent. Het handhaven van een gezond gewicht kan de kans op reflux verminderen en je helpen om de symptomen van een middenrifbreuk onder controle te houden. Als je gewicht wilt verliezen, kies dan voor een geleidelijke benadering door je evenwichtig voedingspatroon te verbeteren en regelmatig te bewegen.Raadpleeg een arts of diëtist om ervoor te zorgen dat je op een gezonde manier afvalt zonder je gezondheid in gevaar te brengen.
Gebruik medicatie indien nodig
Je arts kan medicatie voorschrijven om de symptomen van een middenrifbreuk te beheersen, zoals protonpompremmers (PPI's) om maagzuur te verminderen of antacida om de symptomen van brandend maagzuur te verlichten. Het is belangrijk om je arts te raadplegen voordat je medicatie neemt, vooral als je andere gezondheidsproblemen hebt.Raadpleeg je arts voor controleafspraken
Als je last hebt van aanhoudende symptomen van een middenrifbreuk, zoals frequente reflux of pijn op de borst, is het belangrijk om regelmatig controleafspraken te hebben met je arts. Je arts kan aanvullende beeldvormende onderzoeken doen om de ernst van de breuk te beoordelen en bepalen of er verdere behandelingen nodig zijn.In sommige gevallen kan een operatie noodzakelijk zijn om de breuk te corrigeren, vooral als de symptomen ernstig zijn of de kwaliteit van je leven beïnvloeden. Bespreek je opties met je arts om de beste behandelingsaanpak te kiezen.
