Kinkhoest: symptomen, besmettelijk, vaccinatie, volwassenen

Kinkhoest: symptomen, besmettelijk, vaccinatie, volwassenen. Kinkhoest, ook wel pertussis genoemd, is een besmettelijke bacteriële infectieziekte van de bovenste luchtwegen, die hevige hoestaanvallen veroorzaakt. Kinkhoest wordt veroorzaakt door de bacterie, Bordetella pertussis, ten gevolge waarvan de luchtpijp en de bronchiën ontstoken raken. Bij baby's en kinderen onder de 12 maanden kan kinkhoest levenbedreigend zijn. Kinkhoest is te voorkomen door een vaccin.

Kinkhoest: symptomen, besmettelijk, vaccinatie, volwassenen

• Kinkhoest: inleiding
• Vaccinatie tegen kinkhoest
• Besmetting en incubatietijd kinkhoest
• Verschijnselen en symptomen kinkhoest
• Behandeling kinkhoest

Kinkhoest: inleiding

Kinkhoest wordt ook wel pertussis genoemd. Kinkhoest is een besmettelijke bacteriële infectieziekte van de bovenste luchtwegen, die hevige hoestaanvallen veroorzaakt. Bij kinkhoest raken de luchtpijp en de bronchiën ontstoken, hetgeen wordt veroorzaakt door de bacterie, Bordetella pertussis. Bij baby's en kinderen onder de 12 maanden kan kinkhoest een levenbedreigende ziekte zijn. Een vaccin kan besmetting voorkomen.

Vaccinatie tegen kinkhoest

kinderen en in het bijzonder zuigelingen zijn vatbaar voor kinkhoest, maar ook bij volwassenen komt deze ziekte voor. Kinkhoest is te voorkomen door een vaccin. Het vaccin tegen kinkhoest maakt sinds 1957 onderdeel uit van het Rijksvaccinatieprogramma. Alle kinderen dienen dit vaccin te krijgen. De duur van de bescherming is niet bekend, maar zou in ieder geval enkele jaren moeten zijn. Door vaccinatie (DKTP-vaccin) komt kinkhoest lang zoveel niet meer voor als vroeger.

Ongevaccineerde kinderen, zoals pasgeborenen, lopen het meeste risico als ze kinkhoest hebben. Gevaccineerde kinderen tot en met de leeftijd van 4 maanden lopen ook risico, aangezien zij door hun leeftijd nog niet in staat zijn om voldoende immuniteit op te bouwen. Voorts lopen kinderen van 6 maanden tot en met 4 jaar, die één of meer kinkhoestvaccinaties niet gehad hebben, risico.

Besmetting en incubatietijd kinkhoest

Besmetting met de bacterie vindt plaats van mens op mens door vochtdruppeltjes afkomstig uit de neus en mond, die door hoesten en niezen in de lucht terecht komen en door een niet-geïnfecteerde persoon ingeademd kunnen worden waardoor deze besmet kan raken. De incubatietijd - dat is de periode tussen de besmetting en de eerste ziekteverschijnselen - is 7 tot 10 dagen, maar soms ook langer.

Kinkhoest is zeer besmettelijk, reeds voordat de kenmerkende ziekteverschijnselen optreden. De besmetting is het grootst in de eerste periode, als de voor kinkhoest zo kenmerkende hoestbuien nog niet zijn begonnen. Hoestende patiënten zijn nog 3 tot 4 weken nadat het hoesten is begonnen besmettelijk voor andere mensen. Volgens het rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu (RIVM) is binnen een gezin de kans dat iemand met kinkhoest de andere (niet-gevaccineerde) gezinsleden besmet 90%.

Verschijnselen en symptomen kinkhoest

Het verloop van kinkhoest is onderverdeeld in drie fasen.

• Eerste fase: Ongeveer 7 tot 10 dagen na de besmetting kunnen de eerste verschijnselen optreden. Kinkhoest begint met een (neus)verkoudheid en (gewoon) hoesten. Tijdens deze twee weken durende fase lijken de klachten op gewone verkoudheidsverschijnselen: een loopneus, verstopte neus, niezen, en af en toe hoesten (prikkelhoest). In sommige gevallen is er ook lichte verhoging. Het is alleen tijdens deze fase dat de progressie van kinkhoest kan worden gestopt door het gebruik antibiotica. In dit stadium is de zieke het meest besmettelijk voor zijn omgeving.

• Tweede fase: Na ongeveer twee weken gaat het hoesten over in de kenmerkende heftige hoeststoten en na enkele hoeststoten gaat het gepaard met een gierende inademing. Het gezicht van de patiënt loopt rood aan en hij heeft last van soms ernstige benauwdheidklachten. Mogelijk kan hij zelfs blauw aanlopen. De hoestbuien vormen een ware uitputtingsslag; de hoestbuien vinden zowel overdag als 's-nachts plaats. Er wordt door de patiënt veel slijm opgehoest, waarbij soms braakneigingen kunnen ontstaan. Deze fase duurt ongeveer twee weken. De patiënt is in deze fase veel minder besmettelijk dan in de eerste fase.

• Derde fase: dit is de herstelfase. De zo typische hoestbuien nemen in intensiteit af en ze komen ook steeds minder vaak voor. De patiënt kan nog weken of maanden last hebben van een chronisch droog hoestje. In deze fase is de zieke niet meer besmettelijk voor anderen.

Kinkhoest gaat vaak binnen 4 tot 10 weken over. De patiënt kan wel maanden tot zelfs jarenlang last blijven houden van een droog hoestje.

Behandeling kinkhoest

Kinkhoest kan behandeld worden met antibiotica. Doch alleen als al vroeg met de kuur wordt begonnen, heeft antibiotica zin. In een later stadium kan antibiotica nuttig zijn om te voorkomen dat anderen worden besmet.

Klik hier voor een special over hoesten en keelpijn.

Lees verder

• Hoesten: infectieuze oorzaken van acute hoest (pijn, slijm)
• Hoesten: sputum/slijm ophoesten, bloed ophoesten of opgeven