Ludwig’s angina: Zwelling van luchtwegen door tandproblemen

Ludwig’s angina: Zwelling van luchtwegen door tandproblemen Ludwig’s angina (angina van Ludwig) is een zeldzame agressieve bacteriële infectie op de mondoppervlakte onder de tong die meestal verschijnt als complicatie van een mond- of tandprobleem. Door de ziekte ontstaat een gevaarlijke luchtwegobstructie wat met slikproblemen en ademhalingsproblemen gepaard gaat. Een snelle behandeling is nodig om de luchtweg vrij te houden, wat meestal ook lukt dankzij enkele behandelingstechnieken. Indien de patiënt niet tijdig ingrijpt, ontstaan levensbedreigende complicaties met de dood als gevolg. De ernstige ziekte is vernoemd naar de Duitse arts Karl Friedrich Wilhelm von Ludwig die Ludwig’s angina voor het eerst beschreef in de medische literatuur in 1836. Ironisch genoeg stierf hij in december 1865 waarschijnlijk als gevolg van Ludwig’s angina.

Epidemiologie zeldzame aandoening

Deze aandoening is zeldzaam bij kinderen, en komt vooral voor bij verzwakte patiënten, patiënten met een zwak immuunsysteem en patiënten met diabetes mellitus (suikerziekte). Door de komst van antibiotica komt de ziekte zelden voor in ontwikkelde landen, maar in ontwikkelingslanden komt de ziekte vaker tot stand.

Oorzaken Ludwig’s angina: Problemen aan mond of tanden

Ludwig’s angina is een soort bacteriële huidinfectie die vaak tot stand komt na een mondletsel of een infectie van de wortels van de tanden zoals bij een tandabces, een peritonsillair abces (abces rond de keelamandelen als complicatie van tonsillitis), een parafaryngeaal abces (abces naast de keelholte), sialoadenitis (speekselklierinfectie in de mond), epiglottitis (levensbedreigende ontsteking van strotklepje met koorts en pijn in de keel), penetrerende verwondingen aan de mondbodem en een tandontsteking.

Symptomen: Zwelling van luchtwegen

De symptomen van een angina van Ludwig verschijnen acuut en verspreiden zich tevens snel. Beide kanten van gebieden van de hoofd en nek zijn aangetast. De infectie start als cellulitis (huidinfectie met rode en gezwollen huid) vanuit de mondbodem of de regio onder de kaak en verspreidt zich naar de hals. Meestal vertoont de patiënt reeds symptomen van de voorgaande tand- of mondproblemen.

Kenmerkende symptomen

Het aangetaste huidgebied zwelt snel. Hierdoor ontstaat een luchtwegobstructie (verstopping van luchtwegen) wat leidt tot ademhalingsproblemen. Sommige patiënten hebben ook slikproblemen en moeten meer kwijlen. Door de zwelling is een patiënt ook niet in staat om goed te spreken; de patiënt klinkt namelijk alsof hij een hete aardappel in de mond heeft. Tongafwijkingen komen ook voor: De tong is namelijk gezwollen (macroglossie) en soms steekt hierdoor de tong uit de mond. Koorts, koude rillingen, nekpijn en een zwelling en roodheid van de nek zijn andere kenmerkende symptomen.

Andere symptomen

Andere symptomen die kunnen optreden met deze ziekte zijn:

Diagnose en onderzoeken

Bij het lichamelijk onderzoek identificeert de arts de rode en gezwollen nek net onder de kin. De zwelling straalt uit naar het mondoppervlak (bodem van de mond). De tong is hierbij gezwollen of bevindt zich niet op de juiste plaats. De arts voert een CT-scan uit en ook neemt de arts een monster van vloeistof uit het verdachte weefsel in de mond (tongbiopsie) wat hij dan microscopisch laat onderzoeken op de aanwezigheid van bacteriën.

Behandeling angina van Ludwig door openen van luchtwegen

Een dringende behandeling is vereist wanneer de zwelling de luchtwegen blokkeert. De arts plaatst hierbij een beademingsbuis door de mond of neus die dan terechtkomt in de longen, zodat de patiënt weer in staat is om te ademen. Hiervoor is een tracheotomie vereist; dit is een chirurgische ingreep waarbij de arts een opening door de hals in de luchtpijp creëert. De patiënt krijgt voorts intraveneus (via een ader) antibiotica om de bacteriële infectie te bestrijden. Orale antibiotica is nodig nadat de symptomen verdwenen zijn en de onderzoeken aantonen dat de bacteriën verdwenen zijn. Een tandheelkundige behandeling is bovendien nodig voor de behandeling van tandinfecties die Ludwig's angina veroorzaken. Soms is een chirurgische ingreep vereist waarbij de arts de ophoping van pus (abces) verwijdert dat veroorzaakt is door het tandabces.

Prognose is goed met snelle behandeling

Het klinische verloop en de prognose van patiënten met Ludwig’s angina hangt af van de immuunstatus van de patiënt. Een angina van Ludwig is potentieel levensbedreigend en snel progressief zonder behandeling. Een snelle behandeling is bijgevolg nodig waarbij de arts de luchtwegen openhoudt en antibiotica toedient aan de patiënt. De ziekte valt dan goed te behandelen en genezen. Lijdt de patiënt echter ook aan necrotiserende fasciitis (weefselversterf door vleesetende bacterie), dan is dit een chirurgische noodsituatie met een sterftecijfer van meer dan 50%.

Complicaties infectie

Complicaties die voortvloeien uit Ludwig’s angina omvatten een blokkering van de luchtwegen, een gegeneraliseerde infectie (sepsis) en een septische shock (complicatie van sepsis met lage bloeddruk).

Preventie ziekte

Een regelmatig tandartsbezoek is aanbevolen en daarnaast is het nodig om een infectie in de mond of aan de tanden meteen te behandelen.
© 2017 - 2021 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Hoe kan tandabces levensbedreigend zijn?Hoe kan tandabces levensbedreigend zijn?Een infectie aan het tandvlees kan leiden tot tandabces, welke tot in de toplaag van het bot kan doordringen. Acute tand…
Nekabces: Verzameling pus door infectie in nekstructurenNekabces: Verzameling pus door infectie in nekstructurenEen nekabces is een verzameling pus die tot stand komt door een infectie in ruimten tussen de nekstructuren. Naarmate de…
Angina pectoris: symptomen, behandelingAngina pectoris: symptomen, behandelingAngina pectoris geeft een drukkende pijn op de borst, die uitstraalt naar de armen, ellebogen, kaak, gezicht of rug. Een…
Tandvleespijn: Oorzaken van pijnlijk tandvleesTandvleespijn: Oorzaken van pijnlijk tandvleesPijn in de mond, meer bepaald aan het tandvlees, is een erg vervelend symptoom. Niet meer genieten van eten, minder eten…

Vergrote lymfeklieren: zwelling in hals, nek, keel of kaakVergrote lymfeklieren: zwelling in hals, nek, keel of kaakVergrote lymfeklieren kunnen zich voordoen in je hals, nek, keel en bijvoorbeeld onder je kaak. Lymfeklieren zijn kleine…
Lymfangitis: Ontsteking lymfevat(en), meestal door bacteriënLymfangitis: Ontsteking lymfevat(en), meestal door bacteriënBij lymfangitis ontstaat een ontsteking van de lymfevaten (lymfekanalen). Deze aandoening is meestal een complicatie van…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 3 maart 2017:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Evidence-Based Diagnosis and Management of ENT Emergencies, http://www.medscape.com/viewarticle/551650_4
  • Het diepe halsabces; een verraderlijke en levensbedreigende aandoeningOPEN, https://www.ntvg.nl/artikelen/het-diepe-halsabces-een-verraderlijke-en-levensbedreigende-aandoening
  • Ludwig angina, https://radiopaedia.org/articles/ludwig-angina
  • Ludwig’s angina, https://medlineplus.gov/ency/article/001047.htm
  • Ludwig's angina complicated by fatal cervicofascial and mediastinal necrotizing fasciitis, http://www.idcasereports.com/article/S2214-2509(16)30013-0/fulltext
  • Retrospective analysis of etiology and comorbid diseases associated with Ludwig's Angina., https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26981465
  • Severe odontogenic infection: An emergency., https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28210456
Miske (4.040 artikelen)
Laatste update: 07-01-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 9
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!