InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Clostridium difficile: Bacteriële infectie met darmproblemen

Clostridium difficile: Bacteriële infectie met darmproblemen

Clostridium difficile: Bacteriële infectie met darmproblemen Clostridium difficile (C. diff. of C. difficile) is een type bacterie die onder bepaalde omstandigheden in staat is om darmgerelateerde symptomen te veroorzaken. De milde tot levensbedreigende symptomen presenteren zich voornamelijk bij oudere, zwakke patiënten in de vorm van een ziekenhuisbacterie. Een behandeling met een bepaald type antibiotica is nodig om de waterige diarree en buikklachten te doen stoppen. Onbehandeld ontstaan soms levensbedreigende complicaties. Een goede preventie is nodig om de ziekte tijdig een halt toe te roepen.

Epidemiologie

De bacterie die verantwoordelijk is voor de infectie met darmproblemen, komt voor bij 3-5% van de bevolking in de normale darmflora, maar is tot 20% bij gehospitaliseerde mensen aanwezig. Oudere gehospitaliseerde patiënten zijn bijgevolg het vaakst getroffen.

Oorzaken bacteriële infectie

Bacteriën

C. difficile bacteriën zijn anaërobe (geen zuurstof nodig hebbende), gramnegatieve bacteriën. Deze bevinden zich voornamelijk in de bodem, de lucht, in het water, in menselijke en dierlijke uitwerpselen en in voedingsproducten, zoals vleeswaren. De bacterie Clostridium difficile leeft bij een klein aantal mensen, vooral bij baby's en kinderen, eveneens in het spijsverteringskanaal en veroorzaakt normaal gesproken geen problemen. Wanneer echter een overgroei van deze bacteriën ontstaat, scheiden ze toxinen (gifstoffen) af die de bekleding van de darmwand beschadigen. Dit resulteert in besmettelijke diarree en een dikkedarmontsteking, gekend als Clostridium difficile colitis. C. difficile produceert twee toxinen (gifstoffen): toxine A is een enterotoxine (gifstof gevormd in het darmkanaal door diverse bacteriën), terwijl toxine B cytotoxisch (schadelijk voor cellen) is en bloedige diarree veroorzaakt. Het veroorzaakt ziektesymptomen nadat andere darmcommensalen (goede bacteriën die leven in de darmen) zijn geëlimineerd door antibiotische therapie of bij verzwakte patiënten die geen antibiotica hebben genomen.

Verspreiding

De bacteriën verlaten het lichaam via de ontlasting. De verspreiding van de infectie gebeurt via contact met door oppervlakten, voorwerpen of voedingsproducten die besmet zijn met ontlasting. De bacteriën overleven weken tot maanden op een droge oppervlakte.

Het langdurig of veelvuldig gebruik van antibiotica vormt een risicofactor voor de infectie C. difficile / Bron: Stevepb, PixabayHet langdurig of veelvuldig gebruik van antibiotica vormt een risicofactor voor de infectie C. difficile / Bron: Stevepb, Pixabay

Risicofactoren: Ouderen en gebruik van antibiotica

De bacterie C. difficile komt sneller bij een persoon terecht die langdurig antibiotica gebruikt of die meerdere soorten antibiotica nodig heeft om een bacteriële infectie te bestrijden (antibiotica geassocieerde diarree). Fluoroquinolonen, cefalosporines, penicillines en clindamycine resulteren het vaakst in een C. difficile-infectie. Daarnaast is C. difficile ook een typische ziekenhuisbacterie waarbij de verspreiding in het ziekenhuis of een zorginstelling zelf plaatsvindt. De bacterie treft bijgevolg voornamelijk zieke of verzwakte patiënten. Ouderen lopen het hoogste risico op een infectie met C. difficile.

Andere risicofactoren zijn onder meer:

Het aantal ziekenhuisinfecties met C. difficile is bijgevolg hoog.

Symptomen: Waterige diarree en andere darmproblemen

De klachten van C. difficile beginnen vanaf twee dagen tot een maand na het nemen van antibiotica. Het is onduidelijk waarom sommige carriers asymptomatisch blijven. De symptomen kunnen variëren van milde diarree tot overvloedige, waterige, hemorragische colitis, en lagere buikpijn. De darmslijmvliezen zijn ontstoken en zweren en kunnen worden bedekt door een aanhangend membraanachtig materiaal (pseudomembraneuze colitis). De ziekte is meestal ernstiger bij ouderen en veroorzaakt bij hen mogelijk chronische diarree hetgeen leidt tot de dood.

De darmproblemen bij een infectie met de bacterie C. difficile variëren en omvatten onder meer:

Deze milde tot ernstige symptomen gaan gepaard met algemene tekenen van een infectie zoals koorts, misselijkheid, een snelle hartslag (tachycardie) en een algemeen, ziek gevoel. Onbehandeld krijgt de patiënt geleidelijk steeds meer, en ook steeds meer ernstige symptomen, en zijn de klachten ook moeilijker te behandelen.

Diagnose en onderzoeken

De diagnose van C. diff. gebeurt aan de hand van een ontlastingsmonster wat de arts test op de aanwezigheid van toxinen. Bij een bloedonderzoek bemerkt de arts een verhoogd aantal witte bloedcellen, hetgeen een teken is dat in het lichaam een infectie woekert. Soms is een colonoscopie (inwendig kijkonderzoek van de dikke darm) nodig om de diagnose te bevestigen. Naar aanleiding van de onderzoeksresultaten van het ontlastingsonderzoek en de colonoscopie, zet de arts soms nog verdere beeldvormende onderzoeken in. Dit doet hij vooral bij vermoedens van één of meer complicaties van de infectie. Een röntgenfoto van de buik of een CT-scan van de dikke darm zijn dan inzetbaar om complicaties op te sporen.

Behandeling

C. difficile is een bacterie; bijgevolg bestrijdt de arts deze bacterie met antibiotica. De antibioticakuur kent een tijdsduur van tien à veertien dagen. Bij de meeste patiënten verbeteren de symptomen binnen de 72 uur nadat de medicatie opgestart is, al keert de diarree mogelijk nog tijdelijk terug. Bij één op de vier patiënten is bijgevolg een tweede antibioticakuur vereist. De rol van probiotica voor de behandeling en preventie van de infectie is verder controversieel. Wetenschappelijke bewijzen voor de effectiviteit van probiotica bij de behandeling van C. difficile zijn er niet. Wel zijn probiotische mengsels en S. boulardii mogelijk effectief bij de preventie van C. difficile bij patiënten die antibiotica hebben en een hoog risico lopen op de infectie, maar deze bevinding is gebaseerd op kleine studies van verschillende probiotische middelen. Dit blijkt uit een wetenschappelijk onderzoek dat verscheen in J Clin Gastroenterol in februari 2017. Het is daarnaast belangrijk dat de patiënt voldoende vocht inneemt, of eventueel zelfs intraveneus (via een ader) vocht toegediend krijgt, want dit beschermt de patiënt tegen uitdroging (dehydratie) als gevolg van diarree. Sporadisch is chirurgie vereist, en dan vooral bij patiënten met ernstige of levensbedreigende symptomen. De arts moet dan vaak het aangetaste deel van de dikke darm verwijderen (colectomie). Tijdens de behandeling verblijft de patiënt in een isolatiekamer om de verspreiding van de bacterie te voorkomen.

Complicaties C. difficile-bacteriën

Af en toe ontwikkelt de patiënt als gevolg van een infectie met C. difficile een darmperforatie (gat in darm), waarbij een gat ontstaat in de darmwand. Indien de arts een darmperforatie niet tijdig behandelt, komt een patiënt hieraan te overlijden. Uitdroging, nierfalen, bloedvergiftiging (sepsis), een buikvliesontsteking (peritonitis) en een toxisch megacolon (gevaarlijke verbreding van de dikke darm) zijn andere mogelijke complicaties van de bacteriële infectie.

Prognose

De meeste patiënten reageren goed op de antibioticabehandeling. Wel is soms een langdurige behandeling vereist en zijn de meeste patiënten reeds zwak, waardoor de uitkomst variabel is. Een snelle behandeling is met andere woorden nodig omdat de ziekte steeds moeilijker te behandelen is naarmate het klinisch beeld verergert.

Een goede handhygiëne is nodig / Bron: Gentle07, PixabayEen goede handhygiëne is nodig / Bron: Gentle07, Pixabay

Preventie Clostridium difficile-infectie

Een goede handhygiëne is van vitaal belang om een C. difficile-infectie te voorkomen, en vooral bij het bezoek aan een gezondheidsinstelling. Dit houdt in dat iemand de handen vaak en grondig met warm water en zeep moet wassen; en dus niet enkel moet vertrouwen op desinfecterende handzepen. De keuken en badkamer reinigen met op chloor-bleekmiddel gebaseerde producten, is tevens aanbevolen. Water en chloor zijn eveneens nodig om vuile kleding uit te wassen. Tot slot is overmatig antibioticagebruik afgeraden, tenzij de arts dit zo adviseert.

Lees verder

© 2017 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Ziek door de Clostridium difficile bacterie: informatieZiek door de Clostridium difficile bacterie: informatieClostridium difficile wordt beschouwd als ziekenhuisbacterie. Deze bacterie kan een infectie veroorzaken, waarbij de zie…
Ziekenhuisbacterie is lastig te bestrijden in ziekenhuizenZiekenhuisbacterie is lastig te bestrijden in ziekenhuizenRegelmatig duiken berichten op over ziekenhuisbacteriën die lastig te bestrijden zijn. In Nederland hebben we tussen 200…
Pseudomembraneuze colitis: Type ontsteking van dikke darmPseudomembraneuze colitis: Type ontsteking van dikke darmPseudomembraneuze colitis is een ontsteking in de dikke darm die optreedt wanneer er te veel van bepaalde bacteriën in d…
Veroorzakers van darminfectiesVeroorzakers van darminfectiesInfecties van het maag-darmstelsel worden meestal veroorzaakt door micro-organismen zoals bacteriën, virussen en parasie…
Antibiotica-geassocieerde diarree: symptomen darmen van slagAntibiotica-geassocieerde diarree: symptomen darmen van slagAntibiotica-geassocieerde diarree is diarree door antibiotica; je darmen zijn dan van slag door dit geneesmiddel. Antibi…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipart-Vectors, Pixabay
  • Geraadpleegd op 8 november 2017:
  • Clostridial infections, boek: Clinical Medicine, Door: Parveen Kumar, Michael Clark, Uitgever: Elsevier, ISBN: 9780702029936, blz. 131
  • CLOSTRIDIUM DIFFICILE en infectiepreventie, http://www.azstlucas.be/frontend/files/userfiles/files/Patientenfolders/2016_Brochure_ClostridiumDiffficile_4p_A5_LoRes.pdf
  • Probiotics in Clostridium difficile Infection, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5322762/
  • Geraadpleegd op 27 april 2017:
  • Clostridium Difficile Infections, https://medlineplus.gov/clostridiumdifficileinfections.html
  • C. diff, http://www.webmd.com/digestive-disorders/clostridium-difficile-colitis#1 en http://www.webmd.com/digestive-disorders/clostridium-difficile-colitis#2
  • Clostridium Difficile: Causes, Symptoms, and Treatment, http://www.medicalnewstoday.com/articles/172329.php
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Diagnosis, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/c-difficile/diagnosis-treatment/diagnosis/dxc-20202420
  • Symptoms & causes, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/c-difficile/symptoms-causes/dxc-20202389
  • Overview, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/c-difficile/home/ovc-20202264
  • Treatment, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/c-difficile/diagnosis-treatment/treatment/txc-20202426
  • Afbeelding bron 1: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Gentle07, Pixabay

Reageer op het artikel "Clostridium difficile: Bacteriële infectie met darmproblemen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 22-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Darmproblemen
Bronnen en referenties: 16
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!