InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Chronische myeloïde leukemie (CML): Vorm van bloedkanker

Chronische myeloïde leukemie (CML): Vorm van bloedkanker

Chronische myeloïde leukemie (CML): Vorm van bloedkanker Chronische myeloïde leukemie (CML) is een zeldzame vorm van kanker waarbij in het beenmerg een ongecontroleerde groei ontstaat van onrijpe en rijpe myeloïde cellen, een soort witte bloedcellen. De zieke cellen hopen zich vervolgens op in het beenmerg en het bloed. Leukemie tast de rode bloedcellen, de witte bloedcellen en de bloedplaatjes aan. Koorts, nachtzweten en vermoeidheid zijn de belangrijkste symptomen van de aandoening die meestal geleidelijk optreden. De meeste patiënten met CML hebben een verandering in een specifiek chromosoom. De arts onderzoekt het bloed en beenmerg om de diagnose te stellen. De behandeling bestaat meestal uit gerichte medicijnen of een stamcel- of beenmergtransplantatie. Dankzij deze behandelingstechnieken zijn de vooruitzichten voor de meeste patiënten goed.

Epidemiologie chronische myeloïde leukemie

CML vertegenwoordigt 15% van leukemie bij volwassenen. Chronische myeloïde leukemie is een langzaam voortschrijdende bloed- en beenmergkanker die meestal optreedt tijdens of na de middelbare leeftijd en zelden voorkomt bij kinderen. Het aantal nieuwe gevallen van chronische myeloïde leukemie bedraagt 1,8 per 100.000 mannen en vrouwen per jaar. Het aantal sterfgevallen bedraagt jaarlijks 0,3 per 100.000 mannen en vrouwen. Vrouwen zijn tot slot iets vaker getroffen door CML dan mannen.

Oorzaken: Afwijkend Philadelphia-chromosoom

De oorzaak van CML houdt verband met een afwijkend chromosoom, het zogenaamde Philadelphia-chromosoom. Dit chromosoom maakt een nieuw eiwit aan waardoor de bloedvoorlopercellen zich ongecontroleerd gaan delen. De blootstelling aan straling verhoogt het risico op CML, bijvoorbeeld als gevolg van radiotherapie voor de behandeling van schildklierkanker of een Hodgkin-lymfoom of straling als gevolg van een nucleaire ramp. Het duurt vele jaren alvorens chronische myeloïde leukemie zich ontwikkelt als gevolg van blootstelling aan straling. De meeste patiënten die behandeld zijn voor kanker met radiotherapie ontwikkelen geen leukemie. Daarnaast zijn de meeste patiënten met deze vorm van bloedkanker niet blootgesteld aan straling.

Symptomen

Chronische myeloïde leukemie is onderverdeeld in fasen, namelijk de chronische en versnelde fase en de blastencrisis.

Chronische fase

De chronische fase kent een tijdsduur van maanden of jaren. De ziekte brengt in deze periode weinig of geen symptomen met zich mee. De meeste patiënten die zijn gediagnosticeerd tijdens deze fase, hebben de diagnose per toeval gekregen bij een bloedonderzoek om een andere reden.

Versnelde fase

De versnelde fase is een meer gevaarlijke fase. Leukemiecellen groeien hierbij sneller. Veel voorkomende symptomen zijn koorts (zonder infectie), botpijn en een gezwollen milt (splenomegalie).

Blauwe plekken zijn kenmerkend bij een blastencrisis / Bron: Dezidor, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Blauwe plekken zijn kenmerkend bij een blastencrisis / Bron: Dezidor, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
Blastencrisis
Onbehandelde CML leidt tot de blastencrisisfase. Als gevolg van het beenmergfalen, treden bloedingen en infecties op. Andere mogelijke symptomen van een blastencrisis zijn onder meer:

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

Via een lichamelijk onderzoek identificeert de arts vaak een gezwollen milt (splenomegalie) en soms ook een vergrote lever (hepatomegalie).

Elektrocardiografie (hartfilmpje) / Bron: CardioNetworks, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Elektrocardiografie (hartfilmpje) / Bron: CardioNetworks, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Diagnostisch onderzoek
Een bloedonderzoek en een beenmergpunctie onthullen de aanwezigheid van het Philadelphia-chromosoom. Een volledige bloedtelling toont tevens een verhoogd aantal witte bloedcellen met vele onvolwassen vormen en een hoger aantal bloedplaatjes (verantwoordelijk voor bloedstolling). Een echografie en elektrocardiografie (hartfilmpje) zijn nog andere mogelijke onderzoeken bij deze vorm van bloedkanker.

Differentiële diagnose

Bij het bloedonderzoek wijzen een aantal factoren op mogelijk andere gelijkende aandoeningen van CML waaronder:

Behandeling via gerichte medicijnen en transplantatie

De arts zet gerichte geneesmiddelen in bij chronische myeloïde leukemie, met name medicijnen die het abnormale eiwit aanvallen dat gemaakt is door het Philadelphia-chromosoom. Deze geneesmiddelen neemt de patiënt in via pilvorm. Soms gebruikt de arts eerst chemotherapie om de witte bloedcellen te reduceren wanneer deze zeer hoog zijn bij de diagnose.

Een blastencrisisfase is zeer moeilijk te behandelen omdat bij de patiënt een zeer hoog aantal onrijpe witte bloedcellen (leukemiecellen) aanwezig zijn. De enige bekende behandeling voor chronische myeloïde leukemie is een beenmergtransplantatie of een stamceltransplantatie. De meeste patiënten hebben echter geen transplantatie nodig, omdat de gerichte medicijnen succesvol zijn.

Prognose aandoening is meestal goed

Dankzij gerichte geneesmiddelen heeft de patiënt met deze vorm van bloedkanker vaak goede vooruitzichten. Als de tekenen en symptomen van CML verdwijnen en het bloedbeeld en de beenmergbiopsie zijn normaal, dan is de patiënt in remissie. De meeste patiënten blijven vele jaren in remissie wanneer ze deze medicatie nemen.

Een stamcel- of beenmergtransplantatie is vaak nodig bij patiënten bij wie de ziekte terugkomt of verergert tijdens het gebruik van de oorspronkelijke medicijnen. Een transplantatie is ook aanbevolen voor patiënten die zijn gediagnosticeerd in de acceleratiefase of in de blastencrisisfase.

Complicaties bij vorm van bloedkanker

Een blastencrisis leidt tot complicaties zoals infecties, bloedingen, vermoeidheid, onverklaarde koorts en nierproblemen. Chemotherapie veroorzaakt mogelijk ernstige bijwerkingen, afhankelijk van de gebruikte geneesmiddelen.

Preventie CML

Indien mogelijk vermijdt de patiënt de blootstelling aan straling.

Lees verder

© 2017 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Soorten leukemie: de symptomen, oorzaken en behandelingSoorten leukemie: de symptomen, oorzaken en behandelingEr zijn verschillende soorten leukemie, zoals acute leukemie, chronische lymfatische leukemie (CLL) en chronische myeloi…
Leukemie: Symptomen, oorzaken, diagnose en behandelingWat is leukemie of bloedkanker precies? Wat zijn de symptomen en tekenen, waaraan je kunt herkennen of je als volwassene…
Leukemie in zijn verschillende vormenLeukemie is een vorm van kanker, die zich in het bloed en het beenmerg vestigt, leukemie is beter bekend als bloedkanker…
Welke vormen van leukemie zijn er?Welke vormen van leukemie zijn er?Leukemie wordt ook wel bloedkanker genoemd. Het is kanker van de witte bloedcellen. Leukemie kennen we voornamelijk als…
Acute myeloide leukemie (AML)Acute myeloide leukemie (AML)Leukemie is een verzamelnaam voor een groep afwijkingen die gekarakteriseerd worden door de accumulatie van maligne (kwa…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 4 februari 2017:
  • Cancer Stat Facts: Chronic Myeloid Leukemia (CML), https://seer.cancer.gov/statfacts/html/cmyl.html
  • Chronic Myelogenous Leukemia (CML), http://www.webmd.com/cancer/lymphoma/cml-need-to-know-first#1
  • Chronic myelogenous leukemia (CML), https://medlineplus.gov/ency/article/000570.htm
  • Chronic Myelogenous Leukemia Treatment (PDQ®)–Patient Version, https://www.cancer.gov/types/leukemia/patient/cml-treatment-pdq
  • Chronic Myeloid Leukemia, http://www.cancernetwork.com/cancer-management/CML
  • Chronische myeloïde leukemie (CML), https://www.uzleuven.be/cml
  • Clinical Presentation, http://emedicine.medscape.com/article/199425-clinical-presentation#showall
  • Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/199425-differential-diagnoses#showall
  • Overview, http://emedicine.medscape.com/article/199425-overview#showall
  • Overview, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/chronic-myelogenous-leukemia/home/ovc-20202048
  • What Is Chronic Myeloid Leukemia?, https://www.cancer.org/cancer/chronic-myeloid-leukemia/about/what-is-cml.html
  • Afbeelding bron 1: Dezidor, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 2: CardioNetworks, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Chronische myeloïde leukemie (CML): Vorm van bloedkanker"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 05-02-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Bloedaandoeningen
Bronnen en referenties: 14
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!