InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Spieratrofie: symptomen, oorzaken, behandeling en preventie

Spieratrofie: symptomen, oorzaken, behandeling en preventie

Spieratrofie: symptomen, oorzaken, behandeling en preventie De belangrijkste symptomen van spieratrofie zijn spierzwakte en spiervermoeidheid. Spieratrofie verwijst naar een verzwakking of verlies van het spierweefsel. De medische benaming voor de aandoening is atrophia musculorum. Er zijn veel verschillende oorzaken die kunnen leiden tot spieratrofie. Spieratrofie treedt op doordat de spieren niet voldoende worden belast door langdurige inactiviteit en/of niet van voldoende voedingsstoffen worden voorzien. De meest voorkomende oorzaken van spieratrofie zijn inactiviteit na een ongeval of ziekte (een ziekenhuisverblijf), leeftijdsgebonden spierverlies, voedingstekorten, metabole stoornissen en neurologische aandoeningen. Door een afname van het spierweefsel komt het tot een achteruitgang van het bewegingsapparaat. De sleutel tot het genezingsproces is beweging. Ook is bewegen de manier om spieratrofie te voorkomen.
Vermindering van spiermassa doordat spieren atrofiëren vanwege inactiviteit / Bron: OpenStax, Wikimedia Commons (CC BY-4.0)Vermindering van spiermassa doordat spieren atrofiëren vanwege inactiviteit / Bron: OpenStax, Wikimedia Commons (CC BY-4.0)

Wat is spieratrofie?

Spieratrofie verwijst naar een verzwakking van de spiercellen en hun daaropvolgende afbraak. Over het algemeen spreekt men ook van spierafbraak, dat wil zeggen een verkleining van de diameter van de afzonderlijke spiervezels. Spieratrofie bestaat in verschillende vormen en kan naar gelang hun oorzaak worden onderscheiden in myogene, neurale en spinale spieratrofieën.

Oorzaken van spieratrofie

Myogene spieratrofie

Afhankelijk van de mate van spieratrofie, is de ziekte te wijten aan verschillende oorzaken. Een myogene spieratrofie komt door een verandering in de spier zelf en kan optreden bij een leeftijdsgebonden spierafbraak of ondervoeding. Bij ondervoeding worden eiwit-, vet- en koolhydraatreserves in het lichaam aangesproken en als deze zijn verbruikt, begint een afbraak van het eigen weefsel ten behoeve van de energiebehoefte. Ook bedlegerigheid of gipsverband bij een fractuur kan een vermindering van de diameter van de spiervezels veroorzaken.

Krijgsgevangene die spierverlies vertoont als gevolg van ondervoeding / Bron: National Archives and Records Administration, Wikimedia Commons (Publiek domein)Krijgsgevangene die spierverlies vertoont als gevolg van ondervoeding / Bron: National Archives and Records Administration, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Neurale en spinale spieratrofieën

Aan de andere kant kan spieratrofie worden veroorzaakt door een verstoring van het spiermetabolisme of een neuromusculaire ziekte, dat wil zeggen aandoeningen van de spieren, en van de zenuwen die de spieren aansturen. Het gaat hierbij om de volgende twee soorten spieratrofie: neurale en spinale spieratrofieën. Deze zijn vaak genetisch bepaald en veroorzaken zenuwaandoeningen die de spieren zouden moeten stimuleren.

Spinale spieratrofie

De oorzaak van spinale spieratrofie is de dood van zenuwcellen in het ruggenmerg. Het menselijke voortbewegingssysteem wordt bestuurd door opeenvolgende zenuwcellen. Signaaloverdracht gaat simpel gezegd als volgt. De eerste zenuwcel bevindt zich in de hersenschors, waar de beslissing wordt genomen voor een beweging. De tweede zenuwcel bevindt zich in het ruggenmerg en geeft de impulsen door aan het perifere zenuwstelsel, dat de stimuli overbrengt naar de spieren. Als de zenuwcellen in het ruggenmerg worden verstoord door een genetisch defect, ontvangen de spieren geen signalen meer. Vanwege het gebrek aan belasting of beweging nemen ze in omvang af. Andere symptomen van spinale spieratrofie zijn parese (een gedeeltelijke, onvolledige verlamming van spieren), verminderde spierspanning (hypotonie) en, als de neuronen in de hersenstam ook worden beïnvloed, problemen met spraak, kauwen en slikken.

Neurale spieratrofie

Neurale spieratrofie wordt ook 'hereditaire motorische sensorische neuropathie' of kortweg HMSN genoemd. Bij deze erfelijke ziekte worden de perifere zenuwen, dus de zenuwcellen buiten de hersenen en het ruggenmerg, geleidelijk vernietigd. De symptomen, waaronder vooral uitgesproken spierzwakte, verschijnen meestal eerst in de voeten, maar verspreiden zich naarmate de ziekte vordert naar de onderbenen, handen, onderarmen en, in ernstige gevallen, naar de dijen.

Symptomen van spieratrofie

Verschijnselen

Typische symptomen van spieratrofie zijn:

Waarneembare symptomen van spieratrofie zijn vaak verlies van spierkracht en volume, tactiele verharding van de spieren, druk- en bewegingspijn, spier- en peespijn.

Neurale spieratrofie

Neurale spieratrofie (dus met uitval van de zenuwverzorging) is een progressieve degeneratie van de perifere zenuwen. Als gevolg hiervan zijn de motorische zenuwvezels die verantwoordelijk zijn voor de beweging aangetast.Neurale spieratrofie begint aanvankelijk vaak met spierzwakte aan de voeten. Naarmate de ziekte vordert, verspreidt deze zich naar de onderbenen, handen, onderarmen en uiteindelijk naar de dijen.

Andere symptomen van spieratrofie zijn onder meer veranderde transpiratie, doorbloedingsstoornissen van de huid en skeletafwijkingen van de wervelkolom en de voeten. Onder bepaalde omstandigheden kunnen veranderingen in de pupil, de oogzenuw en het netvlies en een verminderde gehoor- en geurfunctie optreden. In geïsoleerde gevallen is er spierspanning in de benen, zogenaamde spastische symptomen.

De perifere motorische neuronen die lopen vanaf de hersenstam en het ruggenmerg naar de verschillende spieren, zijn betrokken bij spinale spieratrofie. Er wordt onderscheid gemaakt tussen infantiele, juveniele en volwassen spieratrofieën. Als de ziekte zich al ontwikkelt bij het ongeboren kind in de baarmoeder, is het merkbaar dat het kind niet in staat is om te zitten of zijn hoofd op te houden vanwege verminderde spierspanning. Als de ziekte zich in de eerste levensmaanden voordoet, gaan meestal de aangeleerde vaardigheden van lopen en opstaan ​​weer verloren. Opvallend is hier een kromming van de wervelkolom en de thorax.

Als het gaat om de juveniele vorm van spieratrofie, is verzwakking van het bekken en de schoudergordel symptomatisch. Anderzijds manifesteert de langzamere progressie van de ziekte bij volwassenen zich eerst in het gebied van de hand- of voetspieren.

CT-scan / Bron: Tyler Olson/Shutterstock.comCT-scan / Bron: Tyler Olson/Shutterstock.com

Onderzoek en diagnose

Voor de diagnose van spieratrofie zal de arts een uitgebreid vraaggesprek met je voeren over je klachten en je medische geschiedenis in ogenschouw nemen. Ook zal de arts mogelijke erfelijke oorzaken overwegen op basis van een familiair voorkomen van atrofieën. Het daaropvolgende lichamelijke onderzoek richt zich op voor de hand liggende verschijnselen zoals een onstabiel looppatroon of moeite met het opstaan ​​vanuit een zittende positie, een onderzoek van de hoeveelheid spiermassa, een spiertest naar de spierspanning, maximale sterkte van de spieren, mate en bewegingssnelheid van individuele spieren, een elektromyografie (waarbij de elektrische activiteit van spieren wordt gemeten, meestal in relatie tot stimulatie van de voor die spier activerende zenuw) om myogene en neuronale aandoeningen te onderscheiden. Een zenuwgeleidingsonderzoek is ook mogelijk, evenalsbeeldovmrend onderzoek zoals een MRI- of CT-scan. Ook kan er een stukje spierweefsel worden weggenomen voor onderzoek onder de microscoop en kan er bloedonderzoek worden gedaan.

Behandeling van spieratrofie

De behandeling van spieratrofie is afhankelijk van de onderliggende oorzaak. De behandeling is gericht op het verlichten van de symptomen en het vertragen van de progressie van de ziekte indien genezing niet mogelijk is. Hoewel spieratrofie als gevolg van ondervoeding of immobiliteit of inactiviteit meestal bestaat uit een uitgebalanceerd dieet of oefentherapie (fysiotherapie), en dus als tijdelijk kan worden beschouwd, zijn erfelijke afwijkingen van spieratrofie problematischer in hun progressie. Medicamenteuze behandeling kan hier het lijden verlichten. Behandeling met cortison kan ook worden ingezet om de progressie van spieratrofie te stoppen en spierkracht te vergroten. Massages en fysiotherapie worden gebruikt om de nog gezonde spieren te beschermen tegen mogelijke afbraak. Soms is een rolstoel nodig als hulpmiddel. Het meest problematisch zijn de spinale spieratrofieën. Voor hen zijn er nauwelijks therapieopties om de voortgang te stoppen.

Preventie: spieratrofie voorkomen

Erfelijke vormen van spieratrofie of patiënten met een reeds gediagnosticeerde spieratrofie moeten overmatig gebruik van de spieren voorkomen. Voorts is het belangrijk om een gezond gewicht te handhaven en is het gebruik van geschikte orthopedische hulpmiddelen zinvol. Regelmatige onderzoeken worden aanbevolen voor patiënten met spieratrofie.

Lees verder

© 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Spierziekten bij dieren: botulisme, hernia, spieratrofieEr komen veel verschillende spieraandoeningen voor zowel bij mensen en dieren. Veelvoorkomende spierziektes bij dieren z…
Kennedy-syndroom: Neuromusculaire aandoeningKennedy-syndroom: Neuromusculaire aandoeningHet Kennedy-syndroom is een zeldzame X-gebonden recessieve erfelijke progressieve neuromusculaire aandoening die spierzw…
Ziekten van het bewegingsstelselZiekten aan het bewegingsstelsel zijn ziekten aan of van de spieren en de botten. Er zijn verschillende soorten die we e…
Brachiale plexopathie: Zenuwpijn of zwakte in arm of handBrachiale plexopathie: Zenuwpijn of zwakte in arm of handDe brachiale plexus is een zenuwnetwerk dat signalen van het ruggenmerg naar de schouder, arm en hand stuurt. Wanneer sc…
Magerheid: cachexieMagerheid: cachexieMagerheid kan van licht tot zeer ernstig lopen. Wanneer het zeer ernstig is, spreekt men van cachexie. Wanneer komt extr…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/RicardoImagen
  • https://www.musculardystrophyuk.org/about-muscle-wasting-conditions/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Spieratrofie
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Muscle_atrophy
  • http://www.hankamprehab.nl/blog/oorzaken-spieratrofie-en-hoe-voorkomen-is/
  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/325316.php
  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/325439.php
  • https://erfelijkheid.nl/ziektes/neuromusculaire-aandoeningen
  • https://www.healthline.com/symptom/muscle-wasting
  • https://www.spierziekten.nl/overzicht/spinale-musculaire-atrofie-algemeen/
  • https://www.spierziekten.nl/overzicht/hereditaire-motorische-sensorische-neuropathie-type-1-2-en-x-gebonden/oorzaak-en-verschijnselen/
  • Paul Blakey. The muscle book. Himalayan Institute Press, 2006.
  • Afbeelding bron 1: OpenStax, Wikimedia Commons (CC BY-4.0)
  • Afbeelding bron 2: National Archives and Records Administration, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Tyler Olson/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Spieratrofie: symptomen, oorzaken, behandeling en preventie"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 06-12-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Botten, spieren en gewrichten
Bronnen en referenties: 15
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!