InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Microbioom: Verstoring van evenwicht van micro-organismen

Microbioom: Verstoring van evenwicht van micro-organismen

Microbioom: Verstoring van evenwicht van micro-organismen Het lichaam bevat triljoenen bacteriën, virussen, schimmels en gisten. Deze kleine organismen vormen samen het microbioom (microbiotica, microflora). Het microbioom bevindt zich op veel plaatsen in het lichaam (bovenste luchtwegen, geslachtsorganen, huid, maag en urinewegen), maar vooral in de darmen (darmflora). De microben in het microbioom creëren een gezond evenwicht in het lichaam, wat nodig is om ziekteverwekkers te weren en vezels te verteren. Sommige factoren, zoals bepaalde voedingsmiddelen of antibiotica verstoren mogelijk dit evenwicht. Onevenwichtigheden in het microbioom zijn in verband gebracht met diverse aandoeningen, waaronder de ziekte van Alzheimer, en auto-immuunaandoeningen, al is anno september 2019 wel nog meer wetenschappelijk onderzoek nodig rond het oorzakelijk verband tussen het microbioom en deze en andere aandoeningen.

Allergieën en astma

De microben in de darmen en longen veroorzaken mogelijk allergieën en astma (chronische ontsteking van luchtwegen in de longen). Het immuunsysteem gaat hierdoor onschadelijke stoffen aanvallen. Sommige wetenschappers vermoeden dat veranderingen in het microbioom door antibioticagebruik en een verschuiving in het voedingspatroon hiermee te maken hebben. Verder lijden baby's die door een keizersnede ter wereld komen, vaker aan allergieën, maar het is anno september 2019 niet duidelijk waarom dit zo is.

Auto-immuunziekten

Bij een auto-immuunaandoening tast het immuunsysteem bepaalde lichaamsdelen aan. Bekende voorbeelden zijn fibromyalgie, lupus, multiple sclerose, reumatoïde artritis en diabetes mellitus type 1. Auto-immuunziekten zijn vaak aanwezig in families. Mogelijk kunnen deze door het microbioom worden doorgegeven, maar anno september 2019 is verder onderzoek is nog nodig om deze stelling te bevestigen.

Het microbioom bij patiënten met overgewicht heeft meer soorten microben die energie uit voedsel halen en het lichaam helpen om vet op te slaan / Bron: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)Het microbioom bij patiënten met overgewicht heeft meer soorten microben die energie uit voedsel halen en het lichaam helpen om vet op te slaan / Bron: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)

Gewicht

Het microbioom verandert bij een gewichtstoename of gewichtsverlies. De wetenschappers Ching-HungTseng et al. melden in een onderzoek uit maart 2019 dat verscheen in het wetenschappelijk tijdschrift 'Journal of the Formosan Medical Association' dat patiënten met overgewicht meer soorten microben hebben die energie uit voedsel halen en het lichaam helpen vet op te slaan. Dit vormt dan de basis voor een gewichtstoename (1). Dit gebeurt vooral bij het eten van te veel vet, suiker en koolhydraten met weinig vezels. Andere onderzoekers melden dat het te vroeg is om het exact verband tussen het microbioom en het gewicht aan te tonen.

Hersenen

De darmen en de hersenen communiceren met elkaar, want ze zijn met elkaar verbonden via miljoenen zenuwcellen. Wetenschappers hebben bepaalde veranderingen in het darmmicrobioom gekoppeld aan stress, een depressie en angst. Verder hebben patiënten met de ziekte van Alzheimer minder verschillende microbiomen. Mogelijk leidt dit dan tot een ontsteking en een toename van eiwitten gerelateerd aan de ziekte van Alzheimer. Anno september 2019 is wel verder wetenschappelijk onderzoek nodig om dit verband te bevestigen.

Huid

Het microbioom helpt de huid gezond te houden. Een onevenwichtig microbioom veroorzaakt mogelijk huidproblemen. Te veel puistjesveroorzakende bacteriën in het microbioom leiden bijvoorbeeld tot acne (huidaandoening met ontsteking van talgklieren). De allergische huidaandoening eczeem (chronische huidziekte met droge huid en jeukende huid) is gekoppeld aan een ander type bacteriën in het microbioom.

Kanker

Immunotherapie zorgt ervoor dat het immuunsysteem van het lichaam kankercellen kan bestrijden. Een sterk microbioom zorgt ervoor dat deze medicijnen beter werken door signalen naar immuuncellen te sturen. Daarom werken wetenschappers anno september 2019 aan microbioomgeneesmiddelen die naast kankerbehandelingen kunnen worden gegeven.

Mond

Er zijn meer dan zevenhonderd soorten bacteriën in de mond. Een paar soorten bacteriën veranderen de suiker uit voedsel in zuur. Als mensen deze niet wegpoetsen, gaat het zuur in het tandglazuur invreten, hetgeen leidt tot gaatjes. Wetenschappers vermoeden anno september 2019 ook dat bepaalde microben ontstekingen in de mond veroorzaken, wat dan resulteert in een tandvleesontsteking en tandvleesaandoeningen. Patiënten met een verhoogd risico op gaatjes, hebben een ander soort microbioom.

Ontstekingsdarmziekten

Inflammatoire darmaandoeningen zijn aandoeningen waarbij een ontsteking van de darmen tot stand komt. Bekende ontstekingsdarmziekten zijn de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. De manier waarop de darmmicroben de darmcellen aantasten, speelt mogelijk een rol bij het ontstaan van deze ziekten. Bepaalde soorten bacteriën leiden namelijk tot darmirritatie. Sommige patiënten met de ziekte van Crohn hebben een genetisch foutje waardoor darmbacteriën de darmwand kunnen binnendringen en sneller ontstekingen ontstaan.

Wijziging van samenstelling microbioom

Medicijnen

Wetenschappers zoeken naar manieren om het microbioom te verbeteren om mensen te helpen bepaalde ziekten te voorkomen of beter op behandelingen te reageren. Maar sommige medicijnen brengen schade toe aan het microbioom. Één antibioticakuur kan bijvoorbeeld het microbioom tot één jaar veranderen. Antibiotica doden immers niet alleen de slechte bacteriën maar ook de goede, nuttige darmbacteriën. Verder zijn ook andere medicijnen gelinkt met de groei van bepaalde slechte bacteriën. Deze omvatten medicijnen voor de behandeling van een hoge bloeddruk, kanker en diabetes mellitus (suikerziekte).

Probiotica zijn mogelijk nuttig voor het microbioom / Bron: HealthGauge, Flickr (CC BY-2.0)Probiotica zijn mogelijk nuttig voor het microbioom / Bron: HealthGauge, Flickr (CC BY-2.0)

Probiotica

Jaarlijks geven mensen erg veel geld uit aan probiotische supplementen. Het is anno september 2019 wetenschappelijk niet bewezen dat alle probiotica even werkzaam zijn. Niet alle probiotica zijn hetzelfde en iedereen heeft verschillende microbiomen. Een supplement dat nuttig is voor een patiënt, heeft mogelijk geen effect op een andere patiënt. Probiotica zijn meestal veilig voor gezonde mensen. Maar patiënten met gezondheidsproblemen mogen dit soms niet nemen. Advies inwinnen bij een arts is dus altijd verstandig alvorens probiotica te gaan nemen.

Voeding

De voeding kan de microben in het lichaam veranderen. Vezelrijk voedsel (zoals groenten, volkorengranen, noten, peulvruchten en fruit) voeden de nuttige bacteriën in de dikke darm. Ze stimuleren namelijk de bacteriën die vezels fermenteren. Ze ontmoedigen ook de groei van sommige schadelijke bacteriën. Probiotische voedingsmiddelen, zoals yoghurt, leveren ook nuttige bacteriën aan de darmen.

Andere omgevingsfactoren

Voldoende slaap krijgen, stress verlichten en sporten verbetert eveneens het microbioom.

Lees verder

© 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
1,5 kilo microben in en op het lichaam!1,5 kilo microben in en op het lichaam!Het is natuurlijk even schrikken wanneer we met onze neus op de feiten worden gedrukt. Met anderhalve kilo aan microben…
Wat is darmflora?Iedereen heeft al wel van darmflora en actieve bifidus gehoord. De reclameadvertenties staan er immers vol van. Altijd a…
Probiotica en de darmfloraDarmflora? Geen bloemen in je buik maar wel het geheel van micro-organismen in de darm, die er voor zorgen dat ons voeds…
Virulentie, schade door een micro-organismeVirulentie, schade door een micro-organismeVirulentie duidt aan in hoeverre een micro-organisme als een schimmel, gist, bacterie of virus in staat is de gastheer z…
Poep: het medicijn tegen o.a. obesitas, eczeem en depressie?Begin 2013 verscheen een publicatie van Nederlandse onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift The New England Jo…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 10 september 2019:
  • (1) The gut microbiome in obesity - Journal of the Formosan Medical Association, Volume 118, Supplement 1, March 2019, Pages S3-S9, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0929664618304376
  • Geraadpleegd op 9 september 2019:
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Het microbioom en het risico op darmkanker, https://www.darmgezondheid.nl/nieuws-microbioom-leefstijl-darmkanker/
  • Microbiome 101: Studying, Analyzing, and Interpreting Gut Microbiome Data for Clinicians, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6391518/
  • Microbioom heeft directe invloed op suikerstofwisseling en diabetesrisico, https://www.umcg.nl/NL/UMCG/Nieuws/Persberichten/Paginas/Microbioom-heeft-directe-invloed-op-suikerstofwisseling-en-diabetesrisico.aspx
  • Microbioom, https://www.mlds.nl/gezonde-buik/microbioom/
  • Microbioom, https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/microbioom.aspx
  • Afbeelding bron 1: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 2: HealthGauge, Flickr (CC BY-2.0)

Reageer op het artikel "Microbioom: Verstoring van evenwicht van micro-organismen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Gepubliceerd: 10-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Darmproblemen
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!