Reuma: symptomen reumatoïde artritis (RA) ontstekingsreuma

Reuma: symptomen reumatoïde artritis. Reumatoïde artritis (afgekort RA) is een vorm van reuma die wordt gekenmerkt door ontstekingen in de gewrichten. De gewrichten van de handen en voeten, de knieën, de polsen en de enkels zijn vooral aangedaan. Reumatoïde artritis ontwikkelt zich doorgaans langzaam. De oorzaak van reumatoïde artritis is niet bekend. De aandoening is niet te genezen. Behandeling richt zich op vermindering van de ontstekingsreacties en het verlichten van de symptomen.

Reuma: symptomen reumatoïde artritis (RA) ontstekingsreuma

• Wat is reumatoïde artritis?
• Wat zijn de symptomen van reumatoïde artritis?
• Wat zijn de oorzaken van reumatoïde artritis?
• Hoe wordt de diagnose gesteld?
• Hoe wordt reumatoïde artritis behandeld?

Wat is reumatoïde artritis?

Reumatoïde artritis (RA) is een vorm van reuma die wordt gekenmerkt door ontstekingen in de gewrichten, waarbij hoofdzakelijk de gewrichten van de handen en voeten, de knieën, de polsen en de enkels zijn aangedaan. Reumatoïde artritis is een auto-immuunziekte, hetgeen betekent dat het immuunsysteem lichaamseigen cellen en stoffen als lichaamsvreemd aanziet. Normaal reageert het afweersysteem op schadelijke en bedreigende indringers zoals bacteriën en virussen, met een ontstekingsreactie. De indringer wordt door het afweersysteem onschadelijk gemaakt, maar bij RA worden eigen lichaamscellen van het lichaam aangevallen. Bij RA worden de gewrichten aangevallen, gewoonlijk eerst de kleinere gewrichten. Andere weefsels zoals ogen, longen, hart en bloedvaten, kunnen ook getroffen worden.

Wat zijn de symptomen van reumatoïde artritis?

Reumatoïde artritis ontwikkelt zich doorgaans langzaam, al kan de ziekte zich plotseling manifesteren. De aandoening kent een grillig verloop, wat betekent dat periodes waarin de ziekte actief en rustig is, elkaar afwisselen. RA kan zich door het gehele lichaam verspreiden. De symptomen zijn niet bij iedereen hetzelfde. De klachten beginnen vaak in een paar gewrichten zoals de vingers, knokkels, polsen of de ballen van de voeten. Typisch RA is een 'symmetrische' artritis- dit betekent dat het invloed heeft op beide polsen of beide handen op dezelfde manier.

Symptomen zijn onder meer:

• stijve, pijnlijke, warme en gezwollen gewrichten met ochtendstijfheid of stijfheid na langdurig zitten in een zelfde houding;
• minder soepel verschillende gewrichten kunnen bewegen;
• onder de huid ontstaan soms reumatoïde knobbeltjes - vlezige bulten die meestal op je handen, voeten en ellebogen, 'noduli' genoemd;
• slechte grijpkracht;
• vermoeidheid, waardoor de persoon prikkelbaar en depressief kan worden;
• griepachtige symptomen zoals lichte koorts;
• verminderde eetlust met vermagering;
• bloedarmoede.

Wat zijn de oorzaken van reumatoïde artritis?

De oorzaak van reumatoïde artritis is niet bekend. Naar schatting ontwikkelt ongeveer 1% van de wereldbevolking op enig moment in zijn of haar leven RA. Meestal openbaart RA zich na het veertigste levensjaar. Vrouwen lopen meer kans op reuma dan mannen. Reuma is geen erfelijke ziekte. In bepaalde families komt het wel vaker voor. Dit kan met genetische invloeden, maar ook leef- en voedingsomstandigheden te maken kunnen hebben.

Hormonale veranderingen hebben ook invloed op het ontstaan van reuma. Symptomen hebben de neiging te verbeteren tijdens de zwangerschap. Voorts krijgen veel vrouwen in de periode rond de overgang de eerste symptomen, of er treedt in deze periode een verergering van de klachten op.

Bij patiënten met een bepaalde genetische aanleg komt RA beduidend vaker voor en verloopt RA ook ernstiger. Voorts komt bij rokers RA vaker voor, vooral bij mensen die ook een genetische aanleg hebben.

Het is mogelijk dat RA wordt veroorzaakt door een infectie of virus, maar hier is vooralsnog geen bewijs voor geleverd.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Het stellen van een diagnose is niet altijd eenvoudig. Doordat de ziekte vaak sluipend begint, is het niet altijd duidelijk dat er RA in het spel is. De diagnose RA wordt aan de hand van een aantal criteria gesteld. Het gaat om de ACR-criteria, dat staat voor American College of Rheumatology. Wanneer er bij een persoon meer dan 4 van de 7 criteria aanwezig zijn, is de kans zeer groot dat hij Reumatoïde Artritis heeft. De criteria zijn:

1. ontsteking van drie of meer gewrichtsgroepen;
2. ontsteking van hand- of polsgewrichten;
3. symmetrische ontsteking (zowel links als rechts);
4. ochtendstijfheid van langer dan een uur;
5. afwijkingen op foto's van gewrichten;
6. reumafactor in het bloed (middels een bloedtest wordt onderzocht of het lichaam antistoffen tegen zichzelf aanmaakt);
7. onderhuidse bulten.

Hoe wordt reumatoïde artritis behandeld?

Reumatoïde artritis is een ongeneeslijke ziekte. Behandeling van reumatoïde artritis richt zich daarom op twee componenten:

1. vermindering van de ontstekingsreacties en voortschrijdende beschadiging van de gewrichten en invaliditeit zo veel mogelijk voorkomen; en
2. het verlichten van de symptomen, vooral van de pijnklachten.

Er zijn verschillende geneesmiddelen beschikbaar. Op basis van de ernst, de progressie van de ziekte, de leeftijd en de algehele gezondheidsstatus van de patiënt, zal de reumatoloog een behandeling inzetten. De laatste jaren zijn effectieve medicijnen ontwikkeld voor het onderdrukken van de ziekteactiviteit. Vroegtijdige diagnostiek in combinatie met vroege en medicamenteuze behandeling, leidt voor RA-patiënten tot een gunstiger beloop van de ziekte.

Wanneer er gewrichtsschade optreedt, kan een orthopedisch chirurg op een aantal manieren ingrijpen. Hierbij valt te denken aan het wegsnijden van de ontstoken binnenbekleding van een gewricht, herstel van pezen door middel van een operatie, het vastzetten van een gewricht, of het plaatsen van een gewrichtsprothese.

Paramedische behandelingen zoals begeleiding van een fysiotherapeut of een ergotherapeut kunnen een belangrijke rol spelen bij de begeleiding van mensen met RA.

---

Verder lezen:

• Symptomen jicht: acute ontsteking van gewrichten (reuma)