Mazelen: symptomen, oorzaak en behandeling (virusinfectie)

Mazelen: symptomen, oorzaak en behandeling (virusinfectie). De eerste symptomen van mazelen worden meestal over het hoofd gezien, omdat ze lijken op een een flinke griep of verkoudheid. De symptomen kunnen verergeren en soms wel weken aanhouden. In deze beginfase is mazelen het meest besmettelijk. De eerste verschijnselen zijn o.a.: koorts; hoesten (aanhoudende droge hoest); loopneus of verstopte neus; keelpijn; ontstoken ogen; pijnlijke, waterige, rode ogen; hoofdpijn; moeheid.

Mazelen: symptomen, oorzaak en behandeling (virusinfectie)

• Mazelen
• De klachten, verschijnselen en symptomen van mazelen
• Complicaties van mazelen
• De behandeling van mazelen

Klik hier voor een artikelenserie over kinderziekten met vlekjes.

Mazelen

Mazelen is de meest bekende oorzaak een niet-jeukende uitslag over het gehele lichaam in de kindertijd. Volwassenen kunnen er ook door getroffen worden. Hoewel vaccinatie tot een significante vermindering van het aantal gevallen heeft geleid, kunnen geïsoleerde uitbraken zich blijven voordoen onder bevolkingsgroepen die zich niet laten vaccineren. in 1976 werd het opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Aanvankelijk als los vaccin en vanaf 1987 als onderdeel van de BMR-vaccinatie. Het vaccin biedt aan meer dan 95% van de ingeënte personen bescherming.

Mazelen wordt veroorzaakt door een zeer besmettelijk virus. Het virus wordt overgebracht via druppeltjes die met hoesten en niezen worden verspreid. Patiënten zijn het meest besmettelijk van 1 tot 2 dagen vóór de huiduitslag zich manifesteert tot ongeveer 4 dagen erna. Over het algemeen breken mazelen circa tien dagen na de besmetting uit. Dit wordt de incubatietijd genoemd. Er is een kleine kans dat het kind complicaties oploopt als gevolg van de mazelen.

De klachten, verschijnselen en symptomen van mazelen

De eerste symptomen en verschijnselen van mazelen worden meestal over het hoofd gezien, omdat ze lijken op een flinke griep of verkoudheid. De symptomen kunnen verergeren en soms wel weken aanhouden. In deze beginfase is mazelen het meest besmettelijk. De eerste verschijnselen zijn:

• koorts;
• hoesten (aanhoudende droge hoest);
• loopneus of verstopte neus;
• keelpijn;
• ontstoken ogen;
• pijnlijke, waterige, rode ogen (conjunctivitis) met lichtintolerantie;
• vermoeidheid, algehele malaise;
• hoofdpijn;
• vergrote lymfeklieren achter de oren en in de nek;
• pijn in de gewrichten van de handen, polsen en knieën.
• koplik vlekjes: kleine rode vlekjes die wit in het midden zijn, gelokaliseerd in de mond en aan de binnenkant van de wangen.

Na deze fase zullen de kenmerkende en duidelijke symptoom van de mazelen zich uiten. De mazelen huiduitslag ontwikkelt zich binnen twee tot vier dagen na de verschijning van de bovengenoemde symptomen. Er verschijnt een rode, niet jeukende huiduitslag die begint op het gezicht en de oren en zich allengs uitbreidt naar de rest van het lichaam, waarbij de vlekken in elkaar overlopen.

De mazelenuitslag verschijnt aanvankelijk als kleine rode bultjes van een paar millimeter, maar worden later groter. De koorts kan wel oplopen tot 40 graden Celsius gedurende een aantal dagen. De uitslag jeukt meestal niet. De symptomen zijn doorgaans ernstiger naarmate de patiënt ouder is.

Na ongeveer een week begint de uitslag allengs weg te trekken. De uitslag laat over het algemeen geen zichtbare sporen achter. De patiënt is besmettelijk, totdat de symptomen zo'n 7 tot 10 dagen weg zijn.

Complicaties van mazelen

Mazelen kunnen in sommige gevallen leiden tot ernstige tot zeer ernstige complicaties. Deze omvatten onder andere:

• Oorontsteking (otitis media): dit kan gebeuren bij 1 op de 10 kinderen.
• Hersenontsteking of encefalitis: een ontsteking van het hersenweefsel. Dit komt voor bij ongeveer 1 op de 1.000 patiënten.
• Subacute scleroserende panencefalitis (SSPE), ook wel Ziekte van Dawson, Dawsons encefalitis of mazelenencefalitis genoemd: een zeer zeldzame chronische en progressieve hersenontsteking die wordt veroorzaakt door een gemuteerd mazelenvirus. Deze ernstige aandoening komt voor in 1 op 100.000 gevallen van mazelen. Vaak er een mazeleninfectie voor de leeftijd van 2 jaar, gevolgd door zo'n 6-15 asymptomatische jaren, waarna geleidelijke en progressieve neurologische aftakeling ontstaat.
• Longontsteking (pneumonie): hier lijdt ongeveer 1 op de 15 gevallen aan.
• Diarree en braken.
• Bronchitis en laryngitis: laryngitis is een ontsteking van het strottenhoofd of van de bovenste luchtpijp. Bronchitis is een ontsteking van het slijmvlies in de luchtwegen.
• Trombocytopenie: een afname van het aantal bloedplaatjes, waardoor er soms kleine onderhuidse bloedingen ontstaan.
• Zwangerschapsproblemen: zwangere vrouwen die besmet raken met mazelen hebben een verhoogd risico op een miskraam, vroeggeboorte en een laag geboortegewicht van de baby.

De behandeling van mazelen

Voor een volledig herstel is voldoende rust belangrijk. Drink daarbij voldoende water om uitdroging te voorkomen. Let op als drie dagen na het begin van de vlekjes nog steeds of opnieuw koorts optreedt, want dan kan er weleens sprake zijn van een complicatie. Raadpleeg in dat geval de huisarts. Zonder complicaties, verdwijnen de klachten meestal binnen een week.

Klik hier voor een special over kinderziekten met vlekjes op de huid, blaasjes, huiduitslag.

Lees verder

• Kinderziekten met vlekjes op de huid, blaasjes, huiduitslag
• Huidaandoeningen A-Z: jeuk, pijn, bruine & rode vlekken huid