Vleesboom (baarmoeder): symptomen, klachten en verwijderen

Vleesboom (baarmoeder): symptomen. Vleesbomen zijn goedaardige gezwellen van de baarmoeder, vaak voorkomen tijdens de vruchtbare jaren van de vrouw. Vleesbomen worden ook wel leiomyoom, myoom of fiboom genoemd. Myomen veroorzaken normaalgesproken geen klachten. Veelvoorkomende symptomen die kunnen optreden zijn zware, langdurige menstruaties en ongewone maandelijkse bloedingen, soms pijnlijk.

Vleesboom (baarmoeder): symptomen, klachten en verwijderen

• Wat zijn vleesbomen?
• Risicofactoren en oorzaken vleesbomen
• Symptomen vleesbomen
• Complicaties vleesbomen
• Diagnose vleesbomen
• Behandeling vleesbomen: vleesboom verwijderen

Wat zijn vleesbomen?

Vleesbomen zijn goedaardige gezwellen van de baarmoeder (uterus), die vaak voorkomen tijdens de vruchtbare jaren van de vrouw. Vleesbomen worden ook wel leiomyoom, myoom of fiboom genoemd. Vleesbomen worden niet in verband gebracht met een verhoogd risico op baarmoederkanker. De kans dat myomen kwaadaardig worden is 1 op 10.000. Indien een vleesboom erg snel groeit, kan dit duiden op een kwaadaardige tumor. Vleesbomen zijn goedaardige knobbels in de spierlaag van de baarmoeder. Ze bestaan vooral uit spierweefsel.

Ongeveer drie op de vier vrouwen ontwikkelen vleesbomen in hun leven, maar de meeste zijn zich daar niet bewust van omdat ze vaak geen klachten veroorzaken. Een arts kan ze ontdekken tijdens een bekkenonderzoek of prenatale echografie.

Over het algemeen veroorzaken vleesbomen geen problemen en is een behandeling zelden vereist. In zeldzame gevallen kan een vleesboom aanleiding geven tot een spoedbehandeling, als er spake is van een plotselinge, scherpe pijn in het bekken of bij hevige en pijnlijke menstruaties.

Myomen kunnen op verschillende plaatsen voorkomen:

• aan de buitenzijde van de baarmoeder - het subsereus myoom;
• in de baarmoederwand - het intramuraal myoom; of
• in de baarmoederholte- het submuceus myoom.

Het is niet bekend hoe vleesbomen ontstaan. Vleesbomen kunnen een paar millimeter groot zijn, maar er zijn ook gevallen bekend waarin ze een paar kilo wegen.

Risicofactoren en oorzaken vleesbomen

Welke vrouwen zijn vatbaarder voor het ontwikkelen van vleesbomen? Bij negroïde vrouwen komen vleesbomen vaker voor. Ook vrouwen die (nog) geen kinderen hebben gehad, krijgen vaker te maken met myomen. Ze ontstaan onder invloed van de hormonen oestrogeen en progesteron, in de vruchtbare fase van het leven. Myomen komen derhalve niet vóór de eerste menstruatie voor. Na de laatste menstruatie verschrompelen ze en verdwijnen uiteindelijk helemaal. Door hormonale veranderingen kunnen ze tijdens de zwangerschap soms groeien, maar na de zwangerschap nemen ze weer in omvang af. Ook bij sommige hormoonbehandelingen bij overgangsklachten, kunnen vleesbomen in omvang groeien. Voorts hebben vrouwen met overgewicht meer kans op vleesbomen.

Symptomen vleesbomen

Myomen veroorzaken normaalgesproken geen klachten. De meest voorkomende symptomen die kunnen optreden zijn onder meer:

• overvloedig menstrueel bloedverlies (hypermenorroe), al of niet met grote stolsels - hetgeen soms leidt tot bloedarmoede waardoor de vrouw zich moe en kortademig voelt;
• menstruatiepijn (dysmenorroe);
• langdurige menstruatiecyclus van zeven of meer dagen;
• druk op het bekken of piin;
• zwelling in het bekkengebied;
• buikpijn - een drukkend gevoel in de buik;
• een vergrote buik;
• frequent urineren, d.w.z. vaak moeten plassen (in geval een vleesboom op de blaas drukt);
• moeite om de blaas te legen;
• obstipatie (verstopping), wanneer de myoom zich bevindt aan de achterzijde van de baarmoeder, waardoor deze af en toe op de endeldarm kan drukken;
• lage rugpijn;
• klachten van pijn en/of bloedverlies bij het vrijen.

De plaats waar het myoom zich bevindt, heeft meer invloed op de klachten dan de omvang.

Heel soms kan een vleesboom aanleiding geven tot acute (buik)pijnklachten, als gevolg van te weinig bloedtoevoer (myoomnecrose).

Complicaties vleesbomen

De meeste vrouwen met vleesbomen doorlopen een normale zwangerschap en bevalling, maar in sommige gevallen kunnen er enige complicaties ontstaan. Submucosale fibromen kunnen een zwangerschap in de weg zitten. Vleesbomen kunnen soms problemen veroorzaken, zoals een miskraam, vroeggeboorte en bloedingen, maar dit is zeldzaam.

Zoals reeds hierboven aangegeven, is de kans dat myomen kwaadaardig worden zeer klein.

Diagnose vleesbomen

De meeste vrouwen met vleesbomen hebben geen symptomen, waardoor de fibromen onopgemerkt blijven. Soms worden ze gevonden tijdens een onderzoek. Als iemand last heeft van klachten, zoals pijn of zware, langdurige menstruaties, kan - indien de arts een myoom vermoedt - gynaecologisch onderzoek plaatsvinden. Bij overmatig bloedverlies en/of ernstige vermoeidheid, kan de arts het ijzergehalte van het bloed (Hb of hemoglobine) controleren teneinde vast te stellen of er sprake is van bloedarmoede.

Met behulp van (inwendige) echoscopie kunnen myomen die groter zijn dan een halve centimeter worden gezien. Eventueel aanvullend onderzoek kan bestaan uit watercontrastechoscopie (SIS of saline infusion sonohysterography), hysteroscopie en/of laparoscopie of een MRI-scan.

Behandeling vleesbomen: vleesboom verwijderen

Als de vrouw geen klachten heeft, hoeft er niets aan de vleesboom gedaan te worden en is verdere controle niet nodig. Bestaan er daarentegen wel klachten dan kiest de gynaecoloog samen met de patiënt een passende behandeling, waarbij rekenening gehouden wordt met de volgende factoren:

• het aantal vleesbomen;
• de plaats van de vleesbomen;
• de grootte van de vleesbomen;
• de leeftijd van de vrouw; en
• de eventuele wens (nog) zwanger te worden.

Er zijn verschillende behandelingen mogelijk, variërend van medicijnen tot een operatie met behoud van de baarmoeder
of waarbij de baarmoeder verwijderd wordt. Het resultaat van de behandelingen wisselt.

Normaalgesproken wordt geprobeerd om eerst met medicijnen de klachten te verminderen. Bij onvoldoende effect wordt een operatie overwogen. Vaak kan met een kleine ingreep, een zogeheten kijkbuisoperatie, worden volstaan. In sommige gevallen is dit technisch niet mogelijk. Tot voor kort werd dan geadviseerd de baarmoeder te laten verwijderen. Voor sommige vrouwen is sinds kort 'uterus embolisatie' een alternatief . Hierbij blijft de baarmoeder behouden. Meestal wordt deze behandeling uitgevoerd door het inspuiten van kunststof partikeltjes in de baarmoederslagader, waardoor de bloedstroom naar de vleesboom wordt geblokkeerd. Het woord ‘emboliseren’ betekent dan ook het ‘blokkeren’ van de bloedstroom naar een orgaan(gedeelte).

Klik hier voor een special over aandoeningen aan de vrouwelijke geslachtsorganen.

Klik hier voor een special over aandoeningen aan de baarmoeder.

Lees verder

• Endometriose symptomen: menstruatie-, bekkenpijn, pijn seks
• Dysmenorroe: menstruatiepijn, hevige pijn onderbuik en rug
• Baarmoederkanker: symptomen, risicofactoren en behandeling
• Baarmoederontsteking: symptomen ontsteking van de baarmoeder
• Baarmoederhalskanker: symptomen, oorzaken en behandeling