InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Cyanidevergiftiging: Symptomen bij blootstelling aan cyanide

Cyanidevergiftiging: Symptomen bij blootstelling aan cyanide

Cyanidevergiftiging: Symptomen bij blootstelling aan cyanide Cyanide is een snelwerkende stof die traditioneel bekend staat als een gif. Cyanidevergiftiging duidt op vergiftigingsverschijnselen die optreden als gevolg van een acute of chronische blootstelling aan een aantal vormen van cyanide. Dit gebeurt bijvoorbeeld door het inademen van rook bij een woningbrand of zelfs het eten van overmatig veel kersenpitten. Enkele bekende symptomen zijn hoofdpijn, duizeligheid, epileptische aanvallen en een hartstilstand. Deze ernstige symptomen leiden mogelijk tot de dood. Indien patiënten toch overleven, zijn vaak blijvende neurologische problemen aanwezig. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten de nazi's cyanide als genocide-agent in gaskamers.
Cyanide is aanwezig in sigaretten / Bron: Geralt, PixabayCyanide is aanwezig in sigaretten / Bron: Geralt, Pixabay

Oorzaken en routes van blootstelling aan cyanide

De term cyanide verwijst naar elke chemische stof die een koolstof-stikstofverbinding bevat. Veel stoffen bevatten cyanide, maar niet allemaal zijn dit dodelijke gifstoffen. Natriumcyanide (NaCN), kaliumcyanide (KCN, cyaankali), waterstofcyanide (HCN, blauwzuur) en cyaanchloride (CNCl) zijn dodelijk, maar duizenden verbindingen (genaamd nitrillen) bevatten de cyanidegroep maar zijn niet zo giftig. Giftige cyanide-ionen interfereren met de cellulaire ademhaling waardoor de lichaamsweefsels geen zuurstof meer kunnen gebruiken.

Vergiftiging met cyanide komt relatief vaak voor. Dit is te vinden in:
  • appelzaden, kersenpitten, abrikozenpitten of perzikpitten
  • besmet drinkwater, besmette voedsel, besmette grond of besmette lucht
  • brandend kool
  • brandend plastic
  • cassave, limabonen, yucca, bamboescheuten, sorghum of amandelen
  • de productie van papier, textiel, fotochemische producten, kunststoffen, rubber,
  • de mijnbouw
  • het medicijn nitroprusside: Dit medicijn zet de arts in om een hypertensieve crisis te behandelen. Natriumnitroprusside bevat vijf cyanidegroepen per molecule. Giftige cyanidewaarden zijn aanwezig bij patiënten die langdurige infusies met natriumnitroprusside krijgen.
  • insecticiden
  • producten op basis van acetonitril (wordt gebruikt om kunstnagels te verwijderen)
  • rodenticide of andere cyanidebevattende pesticiden
  • rook van een woningbrand
  • sigaretten
  • werkplaatsen voor metaalpolijsten

Cyanide in fruit en groenten heeft de vorm van cyanogene glycosiden (cyanoglycosiden). Suikers hechten zich aan deze verbindingen via het glycosyleringsproces, waarbij vrij waterstofcyanide wordt gevormd. Veel industriële processen omvatten verbindingen die cyanide bevatten of kunnen reageren met water of lucht om het te produceren.

Symptomen

Een intraveneuze (via een ader) toediening van cyanide en het inademen van deze giftige stof produceert een sneller begin van de symptomen dan wanneer patiënten cyanide innemen via de mond of wanneer cyanide door de huid in het lichaam terechtkomt.

Acute blootstelling

De patiënt ervaart al na één minuut na inademing en binnen enkele minuten na inname van cyanide symptomen. Als een patiënt waterstofcyanide heeft ingeademd, detecteert de patiënt een bittere, amandelgeur. Als een patiënt cyanide inademt, leidt dit tot epileptische aanvallen, een gestopte ademhaling, een hartstilstand en een coma, waarbij de dood binnen enkele seconden volgt. Bij lagere doses zijn de meest voorkomende symptomen algemene zwakte, duizeligheid, hoofdpijn, duizeligheid, verwardheid, vermoeidheid, concentratieproblemen, verwijde oogpupillen (mydriasis), ademhalingsproblemen en bewustzijnsverlies. In de eerste stadia van bewusteloosheid is de ademhaling vaak voldoende of zelfs snel, hoewel de tekenen progressief zijn en de patiënt uiteindelijk in een diepe coma terechtkomt. Soms gaat dit gepaard met longoedeem (vocht in de longen door linkerhartfalen) en uiteindelijk ook een hartstilstand. Wanneer een verhoogde veneuze hemoglobine zuurstofverzadiging aanwezig is, krijgt een patiënt een kersrode tot donkere huidskleur. Wanneer een patiënt aan 1,5 mg / kg lichaamsgewicht of meer cyanide wordt blootgesteld, is dit een fatale dosis.

Pijn op de borst is één van de mogelijke tekenen van een vergiftiging met cyanide / Bron: Pexels, PixabayPijn op de borst is één van de mogelijke tekenen van een vergiftiging met cyanide / Bron: Pexels, Pixabay

Chronische blootstelling

De blootstelling aan lagere niveaus van cyanide gedurende een lange periode (zoals na gebruik van onjuist verwerkte cassavewortels als primaire voedselbron in tropisch Afrika) resulteert in verhoogde bloedcyanidewaarden. Dit leidt tot zwakte en diverse andere symptomen, waaronder hoofdpijn, een abnormale smaak, braken, pijn op de borst, angst, permanente verlamming, een te traag werkende schildklier, een miskraam, milde leverschade en nierschade.

Diagnose en onderzoeken

Diagnostisch onderzoek
De diagnose van een vergiftiging met cyanide is vaak moeilijk. Een arts vermoedt dit type vergiftiging als een patiënt na een woningbrand een verlaagd bewustzijnsniveau, een lage bloeddruk of een hoge bloedlactaat heeft. Cyanide is te meten via een bloedonderzoek, maar dit kost tijd. Cyanidewaarden van 0,5-1 mg / l zijn mild, 1-2 mg / l zijn matig, 2-3 mg / l zijn ernstig en wanneer de cyanidewaarden meer dan 3 mg / l zijn, leidt dit tot de dood. Bij patiënten volgt mogelijk ook nog een urineonderzoek, een röntgenfoto van de borstkas (thoraxfoto) en een elektrocardiografie (hartfilmpje).

Differentiële diagnose
De belangrijkste differentiaaldiagnose is een koolmonoxidevergiftiging. De symptomen van patiënten met alleen koolmonoxidevergiftiging verbeteren echter wanneer ze uit het met rook gevulde gebied worden verwijderd en 100% zuurstof toegediend krijgen. Epileptische aanvallen komen veel voor bij cyanidevergiftiging maar zijn zeldzaam bij koolmonoxidevergiftiging. Bij een vergiftiging met koolmonoxide zijn de pupillen bovendien niet aangetast maar cyanidevergiftiging veroorzaakt pupilverwijding. Een andere differentiële diagnose is een overmatige inname van tricyclische antidepressiva, isoniazide, organofosfaten en salicylaten en dan vooral wanneer een patiënt zich presenteert met een veranderde mentale status, toevallen, een verlaagde bloeddruk en melkzuuracidose.

Behandeling

Omdat cyanide een relatief veel voorkomende toxine (gifstof) in het milieu is, kan het lichaam een kleine hoeveelheid cyanide ontgiften. Het is bijvoorbeeld mogelijk de zaden van een appel eten of te roken zonder te sterven. Wanneer cyanide wordt gebruikt als een gif of een chemisch wapen, hangt de behandeling af van de dosis. Een hoge dosis ingeademde cyanide is te snel dodelijk om een behandeling te activeren. In andere gevallen is medische noodhulp cruciaal.

Ontsmetten

De patiënt moet weggaan uit de blootstellingsbron of moet hieruit verwijderd worden en frisse lucht krijgen. Direct daarna is een ontsmetting nodig. Patiënten die zijn blootgesteld aan waterstofcyanidgas, moeten alle kledij uitdoen en hun haar wassen om zich te ontsmetten. Patiënten die zijn blootgesteld aan vloeistoffen of poeders, moeten in het algemeen volledig worden ontsmet.

Tegengif toedienen

Voor een vergiftiging met cyanide bestaat een tegengif (antidotum) dat een patiënt onmiddellijk toegediend moet krijgen, tenzij er contra-indicaties aanwezig zijn. Vitamine B12, in de vorm van hydroxocobalamine (hydroxycobalamine) vermindert de negatieve effecten van een chronische blootstelling, maar ook andere antidota zijn nog mogelijk. Een toediening van actieve kool verlaagt voorts de kans op overlijden.

Essentiële ondersteunende zorgen bieden

Gezien de diepgaande effecten van cyanidetoxiciteit (vergiftiging met cyanide), moet de arts de luchtwegen, de ademhaling en de bloedcirculatie van de patiënt stabiliseren. Een mond-op-mond ademhaling mag niet gegeven worden om het risico op cyanidevergiftiging bij de arts te voorkomen.

Prognose van cyanidevergiftiging

Cyanide is één van de snelste dodelijke gifstoffen die de mensheid kent. Cyanide leidt binnen enkele minuten tot enkele uren tot de dood, meestal als gevolg van longfalen of ademhalingsfalen. Daarom is een snelle behandeling nodig patiënten met cyanidetoxiciteit. Een chronische vergiftiging met cyanide heeft doorgaans een iets betere prognose dan wanneer sprake is van een acute cyanidevergiftiging.

Complicaties

Sommige complicaties die overlevenden van een ernstige cyanidevergiftiging ervaren, zijn de ziekte van Parkinson (neurologische aandoening met bevingen) of andere neurologische problemen. De basale ganglia (bepaald hersengebied) is bijzonder gevoelig voor cyanidetoxiciteit.
© 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Soorten leukemie: de symptomen, oorzaken en behandelingSoorten leukemie: de symptomen, oorzaken en behandelingEr zijn verschillende soorten leukemie, zoals acute leukemie, chronische lymfatische leukemie (CLL) en chronische myeloi…
Cyaanvergiftiging: abrikozenpitten of blauwzuurCyaanvergiftiging: abrikozenpitten of blauwzuurCyaanvergiftiging of blauwzuurvergiftiging treedt op bij inademing van een cyaanverbinding of cyaanwaterstof. Dit staat…
CO vergiftiging voorkomen en herkennenCO vergiftiging (of koolstofmonoxide vergiftiging) maakt elk jaar tientallen doden. Dit valt te wijten aan het 'stille'…
Prostaatontsteking: symptomen en behandelingProstaatontsteking: symptomen en behandelingEen acute of chronische ontsteking van de prostaat, is meestal het gevolg van een infectie. Acute prostaatontsteking wor…
Sinusitis: Oorzaken en symptomenSinusitis is een lastige aandoening die ernstige hoofdpijn kan veroorzaken. Wat is sinusitis? Hoe krijg je het, en wat z…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 21 augustus 2019:
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Cyanide poisoning, https://en.wikipedia.org/wiki/Cyanide_poisoning
  • Cyanide toxicity, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507796/
  • Diagnose » Cyanide vergiftiging, https://www.simpto.nl/diagnose/cyanide-vergiftiging/
  • How Does Cyanide Kill?, https://www.thoughtco.com/overview-of-cyanide-poison-609287
  • Afbeelding bron 1: Geralt, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Pexels, Pixabay

Reageer op het artikel "Cyanidevergiftiging: Symptomen bij blootstelling aan cyanide"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 04-11-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!