Hyperplasie: Overmatige groei van weefsel of orgaan

Hyperplasie: Overmatige groei van weefsel of orgaan Hyperplasie (hypergenese) duidt op een toename van het aantal cellen waardoor een overmatige groei ontstaat in een weefsel of orgaan. Omdat hyperplasie verwijst naar een verhoogd aantal cellen, lijkt de cel normaal qua grootte, maar leidt dit wel tot een vergroting van een orgaan of weefsel. Er zijn diverse klinische vormen van hyperplasie, zoals de ziekte van Cushing en hyperplasie van de borst. Ook zijn er verschillende aandoeningen bekend die leiden tot hyperplasie.

Oorzaken van overmatige groei van weefsel of orgaan

Hyperplasie (hypergenese) verwijst naar een toename van het aantal cellen in een bepaald weefsel als gevolg van celproliferatie (celvermeerdering). De cel heeft een normale grootte maar het orgaan of weefsel vergroot hierdoor wel. Een dergelijke celproliferatie vindt plaats als reactie op een bepaalde stimulus en blijft onder reguleringsmechanismen van de cel. In sommige gevallen is hyperplasie een pathologische reactie op abnormale niveaus van groeifactoren of hormonen, wat resulteert in een aantal aandoeningen. Omdat de cellen zich snel delen, verhoogt bovendien het risico op kanker als gevolg van ongereguleerde celproliferatie bij afwezigheid van fysiologische stimuli.

Verlies van cellen compenseren

Er zijn veel oorzaken van hyperplasie, waaronder de vraag naar meer weefsel om het verlies van cellen (zoals bij wondgenezing), chronische ontstekingen, hormonen, groeifactoren en ziek weefsel in het lichaam te compenseren.

Doorlopende nood aan cellen

Sommige vormen van hyperplasie zijn doorlopend nodig, zoals het vervangen van huidcellen omdat ze van de epidermis (opperhuid) worden verwijderd.

Hyperplasie is vereist in de borsten van zwangere vrouwen voor de groei van de melkklieren / Bron: PublicDomainPictures, PixabayHyperplasie is vereist in de borsten van zwangere vrouwen voor de groei van de melkklieren / Bron: PublicDomainPictures, Pixabay

Groei van melkklieren

Daarnaast is hyperplasie ook vereist in de borsten van zwangere vrouwen voor de groei van de melkklieren om de pasgeborene borstvoeding te geven.

Angiofibroom (adenoma sebaceum)

Een angiofibroom is een goedaardige tumor in de neus-keelholte. Een verstopte neus, een bloedneus en geleidend gehoorverlies zijn enkele tekenen van een angiofibroom. De arts verwijdert het gezwel via een operatie.

Benigne prostaathyperplasie (goedaardige prostaatvergroting)

Benigne prostaathyperplasie is een goedaardige vergroting van de prostaat. Dit is wellicht het gevolg van een verstoord evenwicht tussen de androgene en oestrogene hormoonproductie. Dergelijke hyperplasie veroorzaakt de vorming van afzonderlijke prostaatknobbeltjes die uiteindelijk de blaas kunnen verstoppen, wat complicaties veroorzaakt zoals blaasstenen, nieraandoeningen en urineweginfecties. Goedaardige prostaathyperplasie behandelt de arts met medicatie, met name een combinatie van alfa-1-receptorblokkers en 5-alfa-reductaseremmers.

Compenserende leverhyperplasie

De lever ondergaat een celdeling na een acuut letsel, waardoor weer andere cellen die leverfunctie terug naar basis herstellen. Ongeveer 75% van een beschadigde of verwijderde lever is te herstellen door een hepatocytenverdeling (verdeling van de levercellen), dus een hyperplasie. Hierdoor is een levertransplantatie van levende donoren mogelijk.

Congenitale bijnierhyperplasie

Congenitale bijnierschorshyperplasie duidt op een hyperplasie van de bijnierschors als gevolg van een aangeboren (congenitale), erfelijke, autosomaal recessieve stoornis in de enzymen die de aanmaak van cortisol verzorgen. Meisjes kampen vanaf de geboorte met een grote clitoris, hypertrofie van de labia majora (grote schaamlippen), een ambivalent geslacht (pseudohermafroditisme), een snelle groei, meer dan normale spierkracht. Onbehandeld ontstaan later ook andere kenmerken, zoals het vroegtijdig sluiten van de epifysaire schijven, toenemend hirsutisme (overtollige lichaamsbeharing bij vrouwen), onontwikkelde borsten en geen menstruatie. Jongens hebben bij geboorte nauwelijks of geen tekenen. Later kampen ze met een snelle groei en macrogenitosomia praecox (maar kleine testes). Macrogenitosomia praecox duidt op de ontwikkeling van secundaire geslachtskenmerken in de jeugd met een abnormaal sterke groei van de lichaamslengte en uitwendige geslachtsorganen, maar dan wel zonder geslachtsrijping.

Endometriumhyperplasie

Bij endometriumhyperplasie ontstaat een weefselgroei van het baarmoederslijmvlies, meestal als reactie op oestrogeenstimulatie bij het polycysteus ovariumsyndroom of de toediening van hormonen. Atypische endometriumhyperplasie is soms een voorstadium van endometriumadenocarcinoom (kanker van het baarmoederslijmvlies). De arts neemt een uitstrijkje en een biopsie tijdens een gynaecologisch onderzoek. Hij laat het endometriumweefsel van de patiënt microscopisch onderzoeken.

Focale epitheliale hyperplasie (ziekte van Heck)

Bij focale epitheliale hyperplasie ontstaat een wratachtige groei in de slijmvliezen van de mond of de keel (zelden). Dit resulteert uit bepaalde subtypes van het humaan papillomavirus (HPV). Het is anno mei 2020 onbekend of de ziekte van Heck leidt tot kanker.

Hypertrofische gastropathie

Hypertrofische gastropathie is een hyperplasie van alle elementen van het maagslijmvlies met vorming van plooien, erosies en maagzweren. Pijn in de bovenbuik en gezwollen benen zijn enkele symptomen van deze aandoening. Medicatie, voedingsadviezen en/of chirurgie zijn mogelijke behandelingsopties.

Hemihyperplasie

Hemihyperplasie treedt op wanneer de groei van de éne kant van het lichaam groter is dan die van de andere kant. Deze aandoening leidt tot de vorming van ledematen een verschillende lengte hebben met verschillende ernstniveaus. Een botverlenging, botresectie en het inbrengen van een groeischijf zijn enkele corrigerende behandelingen.

Hyperplasie van de borst

Hyperplastische letsels van de borst omvatten ductale hyperplasie, een focale expansie (uitzetting) van het aantal cellen in een terminaal borstkanaal en atypische ductale hyperplasie (abnormaler groeipatroon dat is geassocieerd met een verhoogd risico op het ontwikkelen van borstkanker).

Intimale hyperplasie

Bij intimale hyperplasie ontstaat een verdikking van de binnenste wand van een bloedvat. Intimale hyperplasie is de fysiologische reactie van een bloedvat op een verwonding en is een belangrijke oorzaak van late bypass-transplantaatfalen, vooral bij ader- en synthetische vaattransplantaten.

Sebaceuze hyperplasie

Sebaceuze hyperplasie omvat hyperplasie van de talgklieren in de huid. Deze niet-besmettelijke en goedaardige huidaandoening veroorzaakt kleine geelachtige gezwellen op de huid, meestal op het gezicht. Sebaceuze hyperplasie komt vaak tot stand bij pasgeborenen en ouderen. Deze aandoening verdwijnt vaak spontaan, maar indien nodig behandelt de arts de huidbultjes via laserbehandelingen.

Een kropgezwel veroorzaakt mogelijk hoofdpijn / Bron: Concord90, PixabayEen kropgezwel veroorzaakt mogelijk hoofdpijn / Bron: Concord90, Pixabay

Struma (kropgezwel)

Een struma is een vergroting (hyperplasie) van de schildklier (glandula thyroidea). Dit komt voor bij cretinisme (gebrekkige ontwikkeling van lichaam en geest door aangeboren onvoldoende functie van de schildklier gedurende de groei van het organisme), bij een jodiumtekort (b.v. zwangerschap, borstvoedingsperiode, puberteit) of ook bij een gezwelvorming of metastasen (uitzaaiingen van kanker) hiervan. Een belangrijke vergroting van de schildklier veroorzaakt druk op de bloedvaten, de zenuwen, de luchtpijp en de slokdarm. Hierdoor ontstaan diverse symptomen zoals hoofdpijn, benauwdheid, spraakstoornissen en slikproblemen. De arts moet soms een strumectomie (chirurgische verwijdering van het kropgezwel) uitvoeren.

Syndroom van Beckwith-Wiedemann

Het syndroom van Beckwith-Wiedemann is een aangeboren groeistoornis die zich kenmerkt in macroglossie (vergrote tong), hyperplasie van de nieren en de alvleesklier, een navelbreuk, een versnelde skeletrijping en macrosomie (vergroting van de mond). Een ander belangrijk symptoom is hypoglykemie (verlaagde bloedsuikerspiegel). De behandeling gebeurt ondersteunend.

Vermoeidheid is een mogelijk teken van de ziekte van Cushing / Bron: Unsplash, PixabayVermoeidheid is een mogelijk teken van de ziekte van Cushing / Bron: Unsplash, Pixabay

Ziekte van Cushing

Bij de ziekte van Cushing ontstaat een hyperplasie van de bijnierschors als gevolg van een verhoogd circulerend ACTH-niveau (adrenocorticotroop hormoon). Dit is bijvoorbeeld het gevolg van een overmatig gebruik van corticosteroïden (krachtige ontstekingsremmers die het immuunsysteem onderdrukken), een hypofysetumor of een bijniertumor. Diverse tekenen komen tot uiting waaronder vetzucht, een vollemaansgezicht, een verhoogde bloeddruk, osteoporose, een labiele geest, vermoeidheid en een verhoogde bloedsuikerspiegel. De arts verwijdert eventueel de tumor, of geeft de patiënt het advies om het gebruik van corticosteroïden langzaam af te bouwen.

Lees verder

© 2020 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Hyperplasie, groei van weefselHyperplasie, groei van weefselHyperplasie is de groei van weefsel of van organen doordat lichaamscellen zich delen of vermenigvuldigen. Dit moet niet…
Biologie: Bouw van een organismeWanneer we het hebben over de bouw van een organisme heeft men het over het algemeen over meercellige organismen. Ieder…
Syndroom van Sellars, oorzaak en symptomenSyndroom van Sellars, oorzaak en symptomenWe kennen zeer veel verschillende soorten ziekten. Van de meeste hebben we ooit wel eens gehoord. Sommigen zijn zeer zel…
Biologie: OrganisatieniveausAlles wat leeft kan opgedeeld worden in verschillende niveaus van organisatie. Dit worden de organisatieniveaus van de l…

Lactaatacidose: Opbouw van lactaat (melkzuur) in het bloedLactaatacidose: Opbouw van lactaat (melkzuur) in het bloedLactaatacidose is een aandoening waarbij zich lactaat (zuurrest van melkzuur) in het lichaam opbouwt en het niet snel ge…
Soorten bultjes, knobbeltjes en gezwelletjes op huidSoorten bultjes, knobbeltjes en gezwelletjes op huidOp of onder het huidoppervlak bevinden zich mogelijk diverse mogelijk bultjes, waardoor op de huid abnormaal verhoogde g…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 18 mei 2020:
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Hyperplasia Definition, https://biologydictionary.net/hyperplasia/
  • Hyperplasia, https://biologydictionary.net/hyperplasia/
  • Hyperplasia, https://medlineplus.gov/ency/article/003441.htm
  • Hyperplasia, https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/hyperplasia
  • Hyperplasia, https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/hyperplasia
  • Afbeelding bron 1: PublicDomainPictures, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Concord90, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Unsplash, Pixabay

Reageer op het artikel "Hyperplasie: Overmatige groei van weefsel of orgaan"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Gepubliceerd: 19-05-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!