InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hyperpyrexie: Zeer hoge koorts door onderliggend probleem

Hyperpyrexie: Zeer hoge koorts door onderliggend probleem

Hyperpyrexie: Zeer hoge koorts door onderliggend probleem Hyperpyrexie is een medische noodtoestand waarbij een patiënt zeer hoge koorts ervaart. Deze situatie is potentieel levensbedreigend en moet de arts zo snel mogelijk onder controle krijgen. Hyperpyrexie is een symptoom van een andere aandoening of een medisch probleem, zoals een trauma, een infectie of een syndroom, maar soms verschijnt dit eveneens na het toedienen van verdoving bij een operatie. De koorts verlagen is steeds nodig maar ook is het belangrijk om het onderliggend probleem in kaart te brengen en te behandelen. Onbehandeld ontstaat mogelijk ernstige en permanente hersenschade of treedt de dood op.

Hyperpyrexie versus hyperthermie

Hyperpyrexie is niet hetzelfde als ‘hyperthermie’. Hyperthermie is letterlijk vertaald ‘overmatige warmte’. Bij hyperthermie stijgt de lichaamstemperatuur eveneens, maar dit gebeurt erg ongecontroleerd omdat het lichaam overmatig veel lichaamswarmte produceert. De hersenen zijn hierbij niet verantwoordelijk voor de temperatuurstijging. Het is namelijk het lichaam zelf dat de warmte niet aankan doordat het oververhit is. Een hitteberoerte is met andere woorden een gevolg van hyperthermie, en niet van hyperpyrexie.

Oorzaken zeer hoge koorts: Door onderliggend medisch probleem

Hyperpyrexie ontstaat door een onderliggend medisch probleem, zoals bijvoorbeeld een trauma of een infectie, al leidt anesthesie tijdens een operatie ook tot de gevaarlijke koortsverhoging. De hersenen vertellen het lichaam op een bepaald ogenblik om de basislichaamstemperatuur (instelpunt) boven de normale lichaamstemperatuur te verhogen. Het lichaam begrijpt deze boodschappen en volgt de hersenen hierin, waardoor de temperatuur naar een nieuwe basislichaamstemperatuur verhoogt.

Volgende oorzaken zijn bekend voor hyperpyrexie:
  • anesthesie
  • bloedvergiftiging
  • een intracraniële bloeding
  • het Kawasaki-syndroom
  • medicatiegebruik
  • een infectie

Anesthesie

Algemene anesthesie, waarbij een patiënt volledig slaapt tijdens een chirurgische ingreep, veroorzaakt als complicatie mogelijk hyperpyrexie. Dit gebeurt voornamelijk bij patiënten met een spierziekte. Een snel stijgend verloop van de temperatuur is merkbaar bij het aanbrengen van de verdoving, waardoor een arts moet ingrijpen om deze weer omlaag te brengen.

Bloedvergiftiging

Sepsis, een andere term voor ‘bloedvergiftiging’, brengt soms hyperpyrexie met zich mee. Deze levensbedreigende aandoening is het gevolg van een infectie veroorzaakt door het immuunsysteem.

Intracraniële bloeding

Een hersenbloeding (intracraniële bloeding) is eveneens geassocieerd met een zeer hoge koorts. Een hersenbloeding ontstaat door bijvoorbeeld een ongeval of een beroerte (onvoldoende bloedtoevoer naar de hersenen met lichamelijke en mentale symptomen). De bloeding treft mogelijk de hypothalamus in de hersenen. Dit hersengedeelte is verantwoordelijk voor onder andere de temperatuurregeling in het lichaam. Wanneer een bloeding ontstaat in de hypothalamus, dan leidt dit tot hyperpyrexie.

Kawasaki-syndroom

Bij het Kawasaki-syndroom ontstaan ontstoken bloedvaten in de middelgrote slagaders in het hele lichaam. Deze ziekte, die vooral kinderen treft, gaat gepaard met hoge koorts die uitmondt in hyperpyrexie indien de arts dit niet tijdig behandelt.

Medicatie

Healthyone.org meldt op zijn website dat het gebruik van bepaalde medicijnen bij een aantal patiënten leidt tot hyperpyrexie, maar op de website en ook via andere bronnen is geen verdere informatie gevonden over deze medicijnen.

Infectie

Het enterovirus en de bacterie Legionella pneumophila zijn in staat om hyperpyrexie te veroorzaken. Daarnaast ontstaat hyperpyrexie bij volgende infecties:
  • malaria (infectieziekte met koorts, geelzucht en zwakte)
  • roseola (koorts en huiduitslag bij jonge kinderen)
  • rubella (rodehond: huiduitslag aan gezicht, romp, armen en benen)

Symptomen

Elke patiënt ervaart andere klachten bij hyperpyrexie. Mogelijk heeft hij een chronische aandoening of verergeren de klachten van de ziekte, waardoor de symptomen ook veranderen.

Beginstadium

Vroege symptomen van hyperpyrexie zijn onder meer:
  • duizeligheid
  • een verhoogde dorst
  • extreem zweten (hyperhidrose)
  • ijlen
  • misselijkheid
  • spierkrampen
  • vermoeidheid
  • zwakte

Hoofdpijn bij hyperpyrexie / Bron: Geralt / PixabayHoofdpijn bij hyperpyrexie / Bron: Geralt / Pixabay
Later stadium
Aanhoudende hyperpyrexie of hyperpyrexie waarbij de koorts nog stijgt, doet de gezondheidssituatie van de patiënt verergeren. Hierbij komen volgende tekenen tot stand:

Ernstig stadium

Wanneer de hoge koorts lang aanhoudt, treden volgende symptomen op:
  • een droge, hete en rode huid
  • een snelle, ondiepe ademhaling (tachycardie)
  • een verlies van bewustzijn
  • een zwakke, snelle pols
  • epileptische aanvallen
  • extreme verwardheid
  • pupilstijfheid (mydriasis)

Diagnose en onderzoeken

Temperatuur meten

Koorts meten gebeurt met behulp van een thermometer. Hiermee is ook hyperpyrexie te diagnosticeren (boven de 41,5°C). In de geraadpleegde literatuur is wel verwarring omtrent de diagnostische lichaamstemperatuur van 41,5°C. Zo stellen auteurs van het boek ‘Pathologie’ alsook de auteur(s) van de Nederlandstalige Wikipedia-pagina rond ‘hyperpyrexie’, dat hyperpyrexie optreedt vanaf 41,1°C, terwijl een aantal geraadpleegde Engelstalige bronnen spreken van het symptoom bij een lichaamstemperatuur vanaf 41,5°C. In de medisch-wetenschappelijke literatuur is evenmin een consensus gevonden rond dit thema. Wel is duidelijk dat medisch ingrijpen vereist vanaf een lichaamstemperatuur van 41°C.

Een bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl / PixabayEen bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl / Pixabay
Onderliggend probleem identificeren
Hyperpyrexie is echter een symptoom van een onderliggend probleem en dat moet de arts zien te achterhalen voor de behandeling van de erg hoge koorts. Hiervoor voert hij een lichamelijk onderzoek uit en bestelt hij een bloedonderzoek (wijst mogelijk op een infectie) en een CT-scan of MRI-scan (om een hersenbloeding uit te sluiten). Soms heeft de patiënt klachten in combinatie met hyperpyrexie waardoor de arts toch besluit om nog andere diagnostische onderzoeken uit te voeren, zoals bijvoorbeeld een hartonderzoek.

Behandeling van ernstig verhoogde lichaamstemperatuur

Hyperpyrexie vloeit voort uit een andere ziekte, en daarom moet de arts zich concentreren op de behandeling van deze ziekte om de gevaarlijke koorts te laten zakken. Bij koorts boven 41°C is medische hulp belangrijk omdat anders ernstige complicaties ontstaan of de dood optreedt. Hierbij moet de arts eveneens de koorts zelf verlagen tot onder 38,9°C. Dit doet hij door de patiënt te koelen in een koel bad of met het toepassen van koude, natte sponsjes op de huid, vochttoediening (via de mond of via een ader). Is sprake van maligne hyperpyrexie, dan geeft de arts medicatie om de koorts bij de patiënt te verlagen. Verder ligt de patiënt het best op een koele kamer met airconditioning. Soms krijgt de patiënt koortsverlagende medicijnen, zoals bijvoorbeeld ‘Dantrolene’. Bij onstabiele patiënten is het verder belangrijk om de ademhaling, de luchtwegen en de bloeddruk onder controle te krijgen.

Prognose en complicaties hyperpyrexie

Onbehandeld leidt een zeer hoge koorts tot permanente hersenschade of de dood. Een patiënt met een lichaamstemperatuur van 42°C is in principe niet meer levensvatbaar omdat celstructuren dan kapotgaan. Meestal is de arts wel in staat om tijdig de symptomen van hyperpyrexie te verlagen, waardoor ze eveneens de onderliggende oorzaak kunnen achterhalen en behandelen.

Lees verder

© 2017 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wat doen tegen koorts? Oorzaken en behandeling van koortsWat doen tegen koorts? Oorzaken en behandeling van koortsKoorts lijkt op het eerste zicht onrustwekkend en dat is het ook vaak. Je gaat plots erg zweten zonder dat er een duidel…
Het nut van koortsHet nut van koortsKoorts hebben hoort bij ziek zijn. Waarom de mens eigenlijk koorts krijgt, is voor velen een raadsel. Koorts is ontzette…
Lichaamstemperatuur en koortsLichaamstemperatuur en koortsDe gemiddelde lichaamstemperatuur ligt tussen 35,5°C en 37,8°C en varieert in de loop van de dag. Koorts is eigenlijk ge…
Koorts bij baby'sKoorts bij baby'sAls je baby warm aanvoelt en hangerig is, kan het zijn dat hij koorts heeft. Koorts meet je met een koortsthermometer; i…
Wat te doen wanneer je koorts vatWat te doen wanneer je koorts vatKoorts is een medisch teken waarbij je lichaamstemperatuur een hoogte boven het normale bereikt van 36,5 tot 37,5 graden…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 9 augustus 2017:
  • Boek: Pathologie, geredigeerd door E. M. Sesink,J. a. M. Kerstens,Ij Jungeny, informatie komt uit hoofdstuk ‘Stoornissen in de temperatuurregulatie’, Uitgever: Bohn Stafleu van Loghum, Verschijningsdatum: november 2014, ISBN10: 9031345733, ISBN13: 9789031345731, paginanummer 322
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Hyperpyrexia among patients in a large community hospital: causes, features, and outcomes., https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8322085
  • Hyperpyrexia, https://nl.wikipedia.org/wiki/Hyperpyrexie
  • Hyperpyrexia: Causes, symptoms, and treatment, http://www.medicalnewstoday.com/articles/318856.php
  • Hyperpyrexie, https://nl.wikipedia.org/wiki/Hyperpyrexie
  • Legionella as a Cause of Hyperpyrexia , https://academic.oup.com/cid/article/49/4/646/384924/Legionella-as-a-Cause-of-Hyperpyrexia
  • Management of hyperpyrexia, https://www.slideshare.net/dhiru1990/management-of-hyperpyrexia
  • What Is Hyperpyrexia and Hyperthermia And What Is The Difference, http://healthyone.org/what-is-hyperpyrexia-and-hyperthermia-and-what-is-the-difference/
  • Afbeelding bron 1: Geralt / Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Frolicsomepl / Pixabay

Reageer op het artikel "Hyperpyrexie: Zeer hoge koorts door onderliggend probleem"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Miske
Laatste update: 13-08-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Koorts
Bronnen en referenties: 12
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!