Acanthosis nigricans: donkere verkleuring en verdikking huid

Acanthosis nigricans is een zeldzame huidaandoening, die wordt gekenmerkt door hyperpigmentatie met een versterkt huidreliëf. Bij deze aandoening staan donkere huidverkleuringen en een dikke, fluweelachtige huiduitslag in de oksels, nek en het gebied van anus, geslachtsdelen, onder de borsten en lies voorop. Ook kan sprake zijn van een verdikte huid op de handpalm en voetzolen .In de Westerse wereld komt de aandoening het frequentst voor in associatie met obesitas en insulineresistentie.

Acanthosis nigricans

• Wat is acanthosis nigricans?
• Wat is de oorzaak van acanthosis nigricans?
• Hoe wordt acanthosis nigricans gediagnosticeerd?
• Hoe wordt acanthosis nigricans behandeld?

Wat is acanthosis nigricans?

Acanthosis nigricans is een huidaandoening met hyperpigmentatie en hyperkeratose (verdikking) van de huid. De huidlaesies zijn grijs-roze tot bruinzwart van kleur en hebben een fluweelachtig tot papillomateus oppervlak, dat wil zeggen dat er wratachtige bultjes kunnen ontstaan.

Acanthose betekent 'verdikking van de opperhuid' en nigricans duidt op 'verzwartend'. Dit huidbeeld doet zich vooral voor in de oksels (zie foto bovenaan het artikel), liezen, bilnaad, onder de borsten, nek en rond de navel. Tevens kan de huid op de handpalm en voetzolen verdikt zijn. Ook kunnen er veranderingen van de ogen en nagels optreden. Normaal gesproken geven de afwijkingen geen klachten, maar soms kan er jeuk optreden. Het is een zeldzame ziekte, die zowel bij kinderen als volwassenen kan voorkomen.

Wat is de oorzaak van acanthosis nigricans?

De oorzaak van acanthosis nigricans is nog niet volledig opgehelderd. Er lijkt een relatie te zijn met insulineresistentie.

De aandoening kan een verband hebben met diverse aandoeningen en afwijkingen, zoals:

• obesitas of overgewicht;
• als uiting van een kanker (paraneoplastisch);
• bepaalde endocriene (glandulaire) stoornissen, zoals suikerziekte;
• hormonale afwijkingen;
• als onderdeel van syndromen, zoals syndroom van Cushing, Polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS);
• als reactie op sommige geneesmiddelen.

In sommige families komt deze aandoening vaker voor.

Hoe wordt acanthosis nigricans gediagnosticeerd?

De aandoening kan door een arts worden gediagnosticeerd door middel van een anamnese en een lichamelijk onderzoek. Ook kan bloedonderzoek, celonderzoek, en een huidbiopsie worden uitgevoerd, vooral om onderliggende afwijkingen aan te tonen.

Hoe wordt acanthosis nigricans behandeld?

In de Westerse wereld komt de aandoening het frequentst voor in associatie met obesitas en insulineresistentie. Door meer te bewegen en slechte eetgewoonten om te buigen naar een gezond dieet en leefpatroon, kan de aandoening bestreden worden. Leefstijlverandering en vermindering van lichaamsgewicht, kan leiden tot een snelle verbetering van de acanthosis nigricans.

Het verhelpen van de onderliggende oorzaak, is in het algemeen de therapie. Wanneer acanthosis nigricans veroorzaakt wordt door een geneesmiddel, dan moet er samen met de arts naar een nieuw middel worden gezocht. De afwijkingen zullen verdwijnen, zodra de medicatie wordt gestopt.

Lokale behandelingen kunnen bestaan uit dermabrasie en laser. Toepassing van zalf met tretinoïne of salicylzuur kan ook enig effect hebben.

Lees verder

• Huidaandoeningen A-Z: jeuk, pijn, bruine & rode vlekken huid
• Jeukende huid of jeuk aan de huid: plaatselijk, hele lichaam
• Bruine vlekken op de huid: nek, hand, gezicht, schouder, arm