InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hypervolemie (overmatig veel bloedvolume): Oorzaken

Hypervolemie (overmatig veel bloedvolume): Oorzaken

Hypervolemie (overmatig veel bloedvolume): Oorzaken Bij patiënten met hypervolemie is overmatig veel vocht in het bloed aanwezig. Het lichaam heeft voldoende vocht nodig om goed te functioneren, maar hoewel het lichaam voldoende vocht nodig heeft om gezond te blijven, is een overmatige hoeveelheid vocht gevaarlijk daar dit een onbalans veroorzaakt in het lichaam. Meestal is de bloedaandoening te wijten aan een onderliggende aandoening of een omgevingsfactor. Hypervolemie is vaak goed te behandelen wanneer de arts dit vroeg detecteert. Daarnaast moet de arts het onderliggend probleem behandelen of verhelpen om een terugkeer van de symptomen te voorkomen.

Synoniemen

Hypervolemie is ook nog gekend als
  • bloedovervulling
  • plethora (obsoleet)
  • vloeistofoverbelasting
  • volbloedigheid

Oorzaken: Aandoeningen

Hypervolemie vloeit in de meeste gevallen voort uit een overmatige hoeveelheid natrium (zout) in het lichaam. Te veel zout in het bloed (hypernatriëmie) leidt tot een onbalans van het lichaamsvocht. Meestal treedt hypervolemie op omdat het lichaam een probleem heeft met het reguleren van natrium en water, maar andere oorzaken zijn ook bekend.

Congestief hartfalen

Bij congestief hartfalen is het hart niet in staat om voldoende bloed te pompen. De bloedpompfunctie van het hart neemt af, waardoor de nieren minder goed functioneren, en te veel vocht in het lichaam blijft. Hypervolemie is gebruikelijk bij patiënten met chronisch hartfalen. Bij sommige patiënten verdwijnt hypervolemie nooit helemaal, zelfs niet met een behandeling.

Hormonen

Het premenstrueel syndroom (aandoening met symptomen voor en bij menstruatie) en de zwangerschap zorgen er mogelijk voor dat het lichaam meer natrium en water vasthoudt. Dit veroorzaakt bij veel patiënten een lichte zwelling, een opgeblazen gevoel en ongemak. Zwangere vrouwen die opvallende zwellingen of een opgeblazen gevoel opmerken, moeten medische hulp inroepen. Dit wijst namelijk mogelijk op zwangerschapshypertensie (hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap).

Een vochtophoping in de buik is typisch bij levercirrose / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Een vochtophoping in de buik is typisch bij levercirrose / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Levercirrose

Wanneer de lever niet in staat is om voedingsstoffen goed op te slaan, te verwerken en toxines weg te filteren, ontstaat hypervolemie. De leverproblemen leiden vooral tot vochtretentie in het buikgebied (ascites) en de ledematen (oedeem, vaak pitting oedeem). Ascites is de meest voorkomende complicatie van levercirrose.

Nierfalen

De nieren helpen bij de regulatie van de hoeveelheid natrium en vocht in het lichaam. Wanneer nierproblemen aanwezig zijn, lopen patiënten meer risico op hypervolemie. Hypervolemie komt relatief vaak voor bij patiënten met ernstige nierproblemen en in een ziekenhuisafdeling voor intensieve zorgen. Zorgverstrekkers moeten bij patiënten met nierfalen de vloeistofniveaus zeer goed bewaken, omdat hypervolemie af en toe leidt tot congestief hartfalen, een langzame wondgenezing en darmproblemen.

Andere aandoeningen en medische behandelingen

Volgende aandoeningen en medische behandelingen veroorzaken mogelijk hypervolemie.

Oorzaken: Omgevingsfactoren

Milde hypervolemie treedt soms op na het eten van voedsel met te veel natrium of tijdens hormonale veranderingen. Milde hypervolemie verdwijnt meestal vanzelf als de patiënt geen andere klachten heeft. Bij een aantal andere omgevingsfactoren komt hypervolemie tot stand.

Intraveneuze vloeistoffen

Intraveneuze vloeistoffen zijn levensreddend wanneer een patiënt lijdt aan uitdrogingsverschijnselen (dehydratie) of onvoldoende vocht kan drinken (bijvoorbeeld na een operatie). De intraveneuze vochttoediening bevat meestal natrium (zout) en water om de lichaamsvloeistoffen aan te vullen en de natriumspiegels in evenwicht te brengen. Wanneer de arts te veel vocht toedient, leidt dit echter tot hypervolemie, vooral wanneer de patiënt reeds lijdt aan andere gezondheidsproblemen. Wanneer de arts intraveneus vloeistoffen toedient tijdens of na een operatie bij slokdarmkanker, is dit geassocieerd met hypervolemie alsook op een hoger risico op overlijden na de operatie.

Medicijnen

Het gebruik van medicijnen die hormonale veranderingen veroorzaken, leiden mogelijk ook tot hypervolemie. Anticonceptiepillen, hormoonvervangende therapie en soortgelijke hormonale geneesmiddelen zorgen ervoor dat het lichaam te veel zout en vocht vasthoudt. Bovendien veroorzaken sommige antidepressiva, bloeddrukmedicijnen en niet-steroïde ontstekingsremmende geneesmiddelen (NSAID's) milde hypervolemie.

Te zout eten

De maximale aanbevolen dagelijkse inname van zout bedraagt 2,3 mg. Door de consumptie van te veel natrium, houdt het lichaam meer water vast. Dit resulteert in lichte hypervolemie en een opgeblazen gevoel. Een zoute maaltijd veroorzaakt echter geen problemen bij gezonde mensen. Een extreme inname van zout is echter potentieel levensbedreigend, vooral voor jonge kinderen, ouderen en patiënten met gezondheidsproblemen.

Symptomen

De symptomen van hypervolemie variëren afhankelijk van de locatie van het vocht en ook of reeds andere aandoeningen aanwezig zijn. De meest voorkomende symptomen zijn:
  • een onverklaarde en snelle gewichtstoename
  • een verhoogde hartslag (tachycardie) of juist een vertraagde hartslag (bradycardie)
  • een zwelling in de armen en benen
  • een zwelling van de buik, wat veel voorkomt bij leverproblemen
  • hoesten
  • kortademigheid veroorzaakt door vocht in de longen (longoedeem)
  • schuimig sputum (slijm)
  • veranderingen in de bloeddruk

Diagnose en onderzoeken

Een arts diagnosticeert hypervolemie door bij het lichamelijk onderzoek de patiënt te controleren op tekenen van zwelling. Daarnaast luistert de arts naar de ademgeluiden (auscultatie) om tekenen van vocht te identificeren. Hij hoort hierbij krakende geluiden. Hij vraagt tijdens het onderzoek aan de patiënt om te gaan liggen. De patiënt bemerkt hierbij dat de ademhaling bemoeilijkt is. De patiënt heeft verder vaak een hoge bloeddruk (hypertensie). De polsslag is voorts sterk en snel. Ook is een bloedonderzoek en urineonderzoek nodig om hier natrium in op te sporen. Omdat hypervolemie bij veel patiënten het gevolg is van andere gezondheidsproblemen, zet de arts bijkomende beeldvormende testen in om bijvoorbeeld hartfalen, een nieraandoening en een leverziekte op te sporen. Deze bestaan dan bijvoorbeeld uit een röntgenfoto, een CT-scan, een echografie en elektrocardiografie (meting van de elektrische activiteit van het hart).

Medicijnen en andere behandelingen zijn beschikbaar / Bron: Stevepb, PixabayMedicijnen en andere behandelingen zijn beschikbaar / Bron: Stevepb, Pixabay

Behandeling van hypervolemie

De behandeling van hypervolemie gebeurt vooral via diuretica (plaspillen). Hierdoor moet de patiënt meer plassen (pollakisurie). De arts kijkt echter steeds naar de onderliggende ziekte van de patiënt en stemt hierop zijn behandeling af. Diuretica zijn bijvoorbeeld niet altijd effectief of inzetbaar bij patiënten met ernstige nierproblemen. Zij hebben eerder baat bij niervervangende therapieën, zoals dialyse of hemofiltratie. Patiënten met hart-, nier- of leveraandoeningen volgen daarnaast mogelijk een zoutarme voeding. Hierdoor ontstaan normale natriumspiegels, wat helpt om hypervolemie te voorkomen. Patiënten met congestief hartfalen krijgen het advies om dagelijks minder te drinken. De arts bepaalt mogelijk de juiste vloeistof- en zoutinname per patiënt.

Alarmtekens bij abnormale toename van bloedvolume

Een opgeblazen gevoel na het eten van een zoute maaltijd of tijdens de premenstruele fase van de cyclus van een vrouw is normaal. Gezwollen enkels en voeten zijn voor gezonde mensen na een lange dag staan of lopen en tijdens lange vlucht niet ernstig omdat dit dan binnen enkele uren verdwijnt. Bij een overmatige zwelling, een gewichtstoename of een vochtophoping zonder duidelijke oorzaak, moet de patiënt echter een arts raadplegen, vooral als de patiënt een familiegeschiedenis heeft met hart-, nier- of leverproblemen.

Prognose van vloeistofbelasting

De oorzaak van hypervolemie bepaalt meestal de vooruitzichten van hypervolemie. Patiënten bij wie het vasthouden van water maar af en toe en slechts mild gebeurt, hebben een goede prognose wanneer ze geen andere gezondheidsproblemen ervaren. Hypervolemie gerelateerd aan een hart-, nier- of leverziekte vereist medische aandacht. De patiënt moet goed alle richtlijnen inzake voeding, medicatie en/of andere behandelingen opvolgen om de symptomen te verminderen.

Preventie van overmatig veem bloedvolume

Veel patiënten met congestief hartfalen, een nieraandoeningen of een leverziekte krijgen het advies om een zoutarm dieet te volgen om hypervolemie te voorkomen of tot een minimum te beperken. De arts verwijst de patiënt hiervoor door naar een voedingsdeskundige.

Lees verder

© 2017 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Bloedonderzoek: zijn er afwijkingen in het bloed?Bloedonderzoek: zijn er afwijkingen in het bloed?Bloedonderzoek wordt gedaan wanneer een arts het vermoeden heeft dat de klachten van een patiënt veroorzaakt worden door…
Hormonen van de nieren; renine, calcitriol en erytropoëtineNiet alleen de bijnieren maken hormonen (adrenaline, noradrenaline en cortisol). Ook de bijnieren maken hormonen. De hor…
Hypovolemische shockHypovolemische shock is een vorm van shock die word veroorzaakt door een verminderd circulerend bloedvolume. Hypovolemis…
Hematurie: bloed in de urineBloed in het urine wordt ook wel hematurie genoemd. Hematurie kan een aanduiding zijn voor veel verschillende aandoening…
Gevolgen van alcohol voor de leverGevolgen van alcohol voor de leverAlcohol heeft diverse gevolgen voor de lever. Alcohol speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van diverse leverziekt…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 18 december 2017:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Hypervolemia : Causes, Symptoms And Treatment, https://www.healthresource4u.com/hypervolemia.html
  • Hypervolemia and Sleep Apnea in Kidney Disease☆☆☆, http://www.seminarsinnephrology.org/article/S0270-9295(15)00090-X/fulltext
  • Hypervolemia, http://healthfixit.com/hypervolemia/
  • Hypervolemia, http://www.hypervolemia.com/
  • Hypervolemia, http://www.merckmanuals.com/professional/endocrine-and-metabolic-disorders/electrolyte-disorders/hyponatremia#sec12-ch156-ch156d-714
  • Hypervolemia: What you need to know about fluid overload, https://www.medicalnewstoday.com/articles/320339.php
  • Afbeelding bron 1: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Stevepb, Pixabay

Reageer op het artikel "Hypervolemie (overmatig veel bloedvolume): Oorzaken"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 21-05-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Bloedaandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!