InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Osteonecrose: Afsterven bot door beperkte bloedtoevoer

Osteonecrose: Afsterven bot door beperkte bloedtoevoer

Osteonecrose: Afsterven bot door beperkte bloedtoevoer Osteonecrose is een aandoening waarbij de bloedtoevoer naar de botten tijdelijk of permanent is belemmerd. Dit leidt tot het afsterven van de botcellen, meestal aan de heup. Vaak ligt een lokale verwonding (trauma) aan de basis van de botdood, maar ook andere aandoeningen en omgevingsfactoren zijn verantwoordelijk voor osteonecrose. Deze ernstige aandoening resulteert in een slechte functie van het bot dat uiteindelijk verzwakt en zijn draagkracht verliest. Osteonecrose leidt uiteindelijk tot de vernietiging van het gewricht naast het betreffende bot. Een snelle diagnose en behandeling zijn sleutelpunten in het voorkomen van deze ernstige complicaties. De behandeling verloopt via medicatie en/of via chirurgie. De vooruitzichten zijn tot slot afhankelijk van veel factoren, en ook afhankelijk van de snelheid van de diagnose en behandeling.

Synoniemen van osteonecrose

Osteonecrose is ook bekend als
  • aseptische necrose
  • avasculaire necrose
  • ischemische botnecrose
  • osteonecrose

Oorzaken: Door beperkte bloedtoevoer

Het precieze mechanisme voor de ontwikkeling van avasculaire necrose is niet bekend (mei 2018). Vermoedelijk ligt een tijdelijke of permanente onderbreking van de bloedtoevoer naar het aangetaste bot aan de basis van de aandoening. Bij mensen met gezonde botten vervangt nieuw bot altijd oud bot. Bij osteonecrose veroorzaakt een beperkte bloedtoevoer naar het bot een snellere botafbraak terwijl het lichaam in deze status onvoldoende nieuw bot kan aanmaken. Het bot begint hierdoor af te sterven en gaat dan in een laat stadium ook afbreken.

Risicofactoren van afsterven van botcellen

Aandoeningen

Diverse aandoeningen zorgen voor een belemmering van de bloedtoevoer naar het bot.

Roken verhoogt het risico op het ontwikkelen van avasculaire necrose / Bron: Geralt, PixabayRoken verhoogt het risico op het ontwikkelen van avasculaire necrose / Bron: Geralt, Pixabay

Omgevingsfactoren

Ook enkele omgevingsfactoren leiden sneller tot osteonecrose.

Symptomen: Pijn

De heup is de meest voorkomende gewricht dat aangetast is door avasculaire necrose, gevolgd door de knie, de schouder, de enkel, de elleboog en de pols. Bij een trauma is gewoonlijk maar één gewricht aangetast. Wanneer een trauma niet aan de basis ligt van osteonecrose, is het mogelijk dat meerdere gewrichten getroffen zijn. Verder ontwikkelen sommige patiënten aan beide zijden (bijvoorbeeld aan beide heupen of knieën) avasculaire necrose (bilateraal).

Aseptische necrose begint als een pijnloze botafwijking en mogelijk blijft de ziekte ook langdurig pijnloos. Pas in een later stadium ontstaat vaak botpijn in het getroffen bot en dan vooral wanneer de patiënt dit in gebruik is. Gewrichtspijn is meestal het eerste symptoom van avasculaire necrose. Wanneer knie en enkel getroffen zijn, leidt dit tot zwakte tijdens het lopen. Als de heup getroffen is, is liespijn vaak voorkomend, vooral tijdens het lopen. De heupkom stort langzaam in wat resulteert in aanhoudende pijn (heuppijn) na het draaien van de heup of gewichtdragende activiteiten, bijvoorbeeld bij het wandelen. Heupeffusie is een ander mogelijk symptoom van osteonecrose. Hierbij verschijnt vocht in de heup wat gepaard gaat met gewrichtspijn en gewrichtsstijfheid.

Diagnose en onderzoeken

De diagnose van aseptische necrose gebeurt vaak, maar niet altijd, met behulp van röntgenfoto's. De arts vergelijkt steeds oudere röntgenfoto’s met de nieuwere foto’s om snel veranderingen op te kunnen sporen. Ook een botscan, CT-scan en MRI-scan onthullen tekenen van avasculaire necrose.

Behandeling van osteonecrose

Trauma voorkomen

De patiënt moet proberen om een verwonding aan het getroffen bot te vermijden. Hiervoor gebruikt de patiënt bijvoorbeeld krukken. De arts tracht namelijk om zo lang mogelijk een gewrichtsvervanging te voorkomen, zeker bij jonge patiënten.

Onderliggende problemen behandelen

Verder moet de patiënt stoppen met roken en het gebruik van alcohol en een zo gezond en gevarieerd mogelijke voeding consumeren. De arts behandelt op zijn beurt alle onderliggende ziekten van osteonecrose. Deze aanpak is nodig om de progressie van de ziekte te minimaliseren en om betrokkenheid van andere botten te voorkomen.

Bepaalde medicijnen verlichten de klachten / Bron: Stevepb, PixabayBepaalde medicijnen verlichten de klachten / Bron: Stevepb, Pixabay

Medicatie

Bepaalde bisfosfonaten verminderen de botpijn en verbeteren de botfunctie. Bovendien zijn medicijnen voor het verlagen van bloedvetten (lipiden, waaronder cholesterol en triglyceriden) en bloedverdunnende medicijnen (anticoagulantia) effectief in bepaalde situaties.

Chirurgie

Ook chirurgische behandelingen zijn mogelijk bij avasculaire necrose. Deze zijn enerzijds in te delen in procedures voor gewrichtsbescherming en anderzijds in operaties met als doel om gewrichten te vervangen (artroplastiek). De arts probeert steeds om het gewricht zo lang mogelijk te behouden. In een vroege fase van de aandoening gaat hij daarom operatief de bloedtoevoer naar het aangetaste bot verbeteren. Pas in een latere fase zet hij een gewrichtsvervangende operatie in.

Prognose van aandoening

De prognose van osteonecrose is afhankelijk van de onderliggende oorzaak, evenals de ernst van de schade en de locatie van het aangetaste bot. Grotere gebieden van avasculaire necrose zijn vaak niet meer te herstellen door gewrichtsbeschermende maatregelen. Uiteindelijk is dan voor deze patiënten een gewrichtsvervanging noodzakelijk. Wanneer een onderliggende ziekte de oorzaak is en de arts behandelt deze succesvol, is het mogelijk dat avasculaire necrose niet meer verergert of de betrokkenheid van andere botgebieden vermindert.

Preventie van botdood

Het is voor de patiënt belangrijk om blessures zoals een botbreuk en ontwrichting te voorkomen, want zo voorkomt hij de totstandkoming van traumagerelateerde avasculaire necrose. Wanneer de arts osteonecrose en het onderliggend probleem tijdig diagnosticeert en behandelt, is het tot slot mogelijk om de volledige vernietiging van het bot te verminderen of voorkomen.

Lees verder

© 2018 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Epifysiolyse van heupkop: symptomen, oorzaak en behandelingEpifysiolyse van heupkop: symptomen, oorzaak en behandelingEpifysiolyse van de heupkop is een belangrijke heupziekte bij kinderen en de naam verwijst naar het afglijden van een de…
Pijn aan de heup: oorzaken van heuppijn of pijnlijke heupenPijn aan de heup: oorzaken van heuppijn of pijnlijke heupenPijn aan de heup of heuppijn is een vervelende en invaliderende klacht. Het heupgewricht bestaat uit de heupkop en de he…
Wondzorg: Soorten débridementDébrideren is het verwijderen van necrotisch, dood weefsel (débris) uit de wonde. Dit is een natuurlijk proces van het l…
Heupeffusie (vocht in heup): Pijn en stijfheid heupgewrichtHeupeffusie (vocht in heup): Pijn en stijfheid heupgewrichtHeupeffusie (vocht in de heup, water op de heup) is een aandoening waarbij een abnormale vochtophoping in de gewrichtsru…
Artrose: Reumatische aandoening van gewrichtskraakbeenArtrose: Reumatische aandoening van gewrichtskraakbeenArtrose is een chronische reumatische aandoening van het gewrichtskraakbeen die voornamelijk ouderen treft. Jongere mens…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 14 mei 2018:
  • Avascular Necrosis (Osteonecrosis), https://www.webmd.com/arthritis/avascular-necrosis-osteonecrosis-symptoms-treatments#1
  • Avascular Necrosis, https://www.emedicinehealth.com/avascular_necrosis/article_em.htm#facts_on_avascular_necrosis
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Diagnosis, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/avascular-necrosis/diagnosis-treatment/drc-20369863
  • Osteonecrosis, https://medlineplus.gov/osteonecrosis.html
  • Overview, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/avascular-necrosis/symptoms-causes/syc-20369859
  • Afbeelding bron 1: Geralt, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Stevepb, Pixabay

Reageer op het artikel "Osteonecrose: Afsterven bot door beperkte bloedtoevoer"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 25-09-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Skeletafwijkingen
Bronnen en referenties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!