InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Status asthmaticus: Ernstig acuut astma met kortademigheid

Status asthmaticus: Ernstig acuut astma met kortademigheid

Status asthmaticus: Ernstig acuut astma met kortademigheid De incidentie en prevalentie van ernstig astma nemen zowel bij volwassenen als bij kinderen toe (anno augustus 2019). Alle patiënten met astma, een chronische ontsteking van de luchtwegen in de longen, lopen het risico op het ontwikkelen van status asthmaticus (acuut ernstige astma). Dit is een acute episode van progressieve symptomen en slecht reageren op standaard behandelingen. Het is heel belangrijk dat een arts status asthmaticus op de juiste manier herkent en aanpakt, omdat een patiënt anders te maken krijgt met acuut ademhalingsfalen en mogelijk komt te overlijden. Tal van medicijnen behandelen status asthmaticus. Mogelijk is echter mechanische ventilatie nodig voor de behandeling van deze levensbedreigende astma-aanval.

Epidemiologie

Status asthmaticus komt iets vaker voor bij mannen en komt vaker voor bij mensen van Afrikaanse en Spaanse afkomst. Exacte prevalentie- en incidentiecijfers zijn niet gevonden in de geraadpleegde bronnen (augustus 2019).

Een blootstelling aan allergenen, bijvoorbeeld van huisdieren, leidt mogelijk tot acuut ernstige astma / Bron: Kim BolsEen blootstelling aan allergenen, bijvoorbeeld van huisdieren, leidt mogelijk tot acuut ernstige astma / Bron: Kim Bols

Oorzaken van status asthmaticus

Ongeveer 50% van de ernstige astma-aanvallen is toe te schrijven aan infecties van de hogere luchtwegen zoals virale verkoudheidsinfecties.

Andere oorzaken zijn onder andere:
  • allergische reacties op voedingsmiddelen (voedselallergie)
  • de blootstelling aan allergenen (uitlokkende stoffen van een allergische rectie) en dan vooral allergenen van huisdieren bij ernstig atopische patiënten
  • een chlamydiale longontsteking
  • herpes simplex-virusinfecties.
  • het niet naleven van het medicatiegebruik voor astma
  • het onvoldoende gebruik van inhalatie- (ingeademde) of orale (via de mond ingenomen) corticosteroïden.
  • irriterende inhalatie (rook, verf, enzovoort)
  • lichaamsbeweging
  • niet-steroïde ontstekingsremmende blootstelling bij patiënten die allergisch zijn voor aspirine

Hierdoor ontstaat een levensbedreigende episode van een luchtwegobstructie (verstopping van de luchtwegen), wat leidt tot de ademhalingsgerelateerde symptomen van acuut ernstige astma.

Niet altijd is de arts in staat om de oorzaak van de ernstige longaandoening te identificeren.

Risicofactoren van acuut ernstige astma

Vaak hebben patiënten met status asthmaticus een voorgeschiedenis van endotracheale intubatie (ademhalingsbuisje dat in de luchtpijp geplaatst is) en mechanische ventilatie, een frequent bezoek aan spoedafdelingen en een eerder gebruik van systemische corticosteroïden (krachtige ontstekingsremmers die het immuunsysteem onderdrukken).

Symptomen: Ernstige, progressieve kortademigheid

Pijn op de borst is één van de mogelijke klachten / Bron: Pexels, PixabayPijn op de borst is één van de mogelijke klachten / Bron: Pexels, Pixabay

Ademhaling

Patiënten met status asthmaticus hebben snel progressieve, ernstige kortademigheid (dyspneu) die zich in de loop van uren tot dagen heeft ontwikkeld. In de meeste gevallen is er een doorlooptijd van enkele dagen.

Andere ademhalingsgerelateerde symptomen zijn:

Door de kortademigheid is een patiënt mogelijk niet in staat om meer dan een paar woorden na elkaar uit te spreken.

Andere symptomen

Enkele andere tekenen omvatten:

Diagnose en onderzoeken

Vraaggesprek
Bij het doorlopen van het vraaggesprek, stelt de arts vragen rond:
  • andere belangrijke medische aandoeningen
  • de aanwezige symptomen
  • de blootstelling aan allergenen
  • de trainingsintolerantie
  • het aantal ziekenhuisopnames / bezoeken aan de spoedafdeling / opnames en intubaties op de intensive care
  • het huidige medicatiegebruik en de frequentie van het gebruik

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk en diagnostisch onderzoek
De arts luistert naar de ademgeluiden van de patiënt via zijn stethoscoop (auscultatie) en hoort dan verzwakt ademgeruis. Verder meet hij de zuurstofsaturatie via een pulsoximerie; de zuurstofverzadigingsniveaus zijn meestal verlaagd.

Differentiële diagnose
De symptomen van acuut ernstige astma bootsen soms de symptomen na van andere aandoeningen zoals:

Behandeling van ernstige astma-aanval

Status asthmaticus wordt beschouwd als een medisch noodgeval waarvoor een onmiddellijke behandeling nodig is. De arts wil de vernauwing van de luchtpijpvertakkingen en de ontsteking zo snel mogelijk behandelen omdat anders complicaties ontstaan en de patiënt mogelijk kan komen te overlijden.

Medicijnen

De arts zet volgende mogelijke (combinaties van) medicijnen in:
  • antibiotica
  • bèta-agonisten
  • bronchodilatoren (medicijnen die de luchtwegen verwijden)
  • corticosteroïden
  • heliox en zuurstof
  • ketamine
  • magnesiumsulfaat (intraveneus = via een ader toegediend)
  • methylxanthines
  • paralytische medicijnen
  • propofol
  • theofylline

Andere behandelingen

Hydratatie (vocht toedienen), met intraveneuze normale zoutoplossing tegen een redelijke snelheid, is essentieel. Speciale aandacht voor het voorkomen van elektrolytenstoornissen bij de patiënt is belangrijk. Verder is mechanische ventilatie en sedatie soms vereist.

Prognose

Status asthmaticus is een ernstige medische aandoening die zonder behandeling tot de dood kan leiden. Vaak zijn combinaties van behandelingen vereist om de ademhaling te verbeteren en het risico op complicaties te verminderen. Over het algemeen zijn de resultaten goed wanneer de patiënt naar de eerste hulp wordt gebracht en snel wordt behandeld. Wanneer de patiënt echter mechanische ventilatie nodig heeft, variëren de resultaten van matig tot ernstig. Soms komen deze patiënten te overlijden. De reden voor de hoge morbiditeit en mortaliteit is te wijten aan een longontsteking opgelopen in het ziekenhuis (ziekenhuisinfectie) terwijl een patiënt beademd wordt.

Complicaties van longaandoening

Er zijn er een paar complicaties verbonden een status asthmaticus:
  • ademhalingsalkalose: Te vroege hyperventilatie leidt tot een laag kooldioxidegehalte in het bloed.
  • ademhalingsfalen of gestopte ademhaling: De luchtwegen verwijden en vullen zich met slijm zodat een patiënt niet kan ademen.
  • hartstilstand: Een gebrek aan zuurstof doet het hart stoppen.
  • hypercarbie: Naarmate de ziekte vordert, zijn de longen niet meer in staat om kooldioxide te verwijderen, dus ontstaat een teveel van deze stof. Dit gebeurt vooral bij patiënten die mechanisch beademd worden.
  • hypoxemie: Langdurig onvoldoende zuurstof in het bloed leidt tot hersenschade of de dood.
  • pneumomediastinum: Uit de longen en in de borstholte lekt lucht.
  • pneumothorax (klaplong): De long zakt in en lucht lekt in de ruimte tussen de long en borstwand.
  • toxiciteit van medicijnen: Luchtwegverwijders zijn mogelijk toxisch (giftig) voor meerdere organen.

Lees verder

© 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Aandoening: AstmaAandoening: AstmaAstma is een chronische ziekte, en is een ontsteking aan de luchtwegen. Als mensen astma hebben worden ze kortademig en…
Het verband tussen astma en hooikoortsAstma is een aandoening van de ademhalingsorganen en hooikoorts heeft te maken met de aanmaak van histamine in je lichaa…
Byssinose: Longaandoening na blootstelling katoenen stofByssinose: Longaandoening na blootstelling katoenen stofByssinose is een longaandoening die ontstaat nadat een patiënt katoenen stof en stof van andere plantaardige vezels zoal…
Astma, een veel voorkomende chronische luchtwegaandoeningAstma, een veel voorkomende chronische luchtwegaandoeningAstma is een veel voorkomende chronische aandoening van de luchtwegen. De meest voorkomende symptomen zijn kortademighei…
Beroepsastma: Stoffen in werkomgeving vernauwen luchtwegenBeroepsastma: Stoffen in werkomgeving vernauwen luchtwegenBeroepsastma is wereldwijd de meest voorkomende werkgerelateerde longaandoening in de ontwikkelde landen. Onder andere b…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Bykst, Pixabay
  • Geraadpleegd op 11 augustus 2019:
  • Acute severe asthma, https://en.wikipedia.org/wiki/Acute_severe_asthma
  • Chapter 14: Acute severe asthma (status asthmaticus)., https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22794687
  • Clinical Presentation, https://emedicine.medscape.com/article/2129484-clinical-presentation
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Overview, https://emedicine.medscape.com/article/2129484-overview
  • Status Asthmaticus (Severe Acute Asthma), https://www.webmd.com/asthma/guide/status-asthmaticus#1
  • Status asthmaticus, https://mijn.bsl.nl/status-asthmaticus/490486
  • Status Asthmaticus, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK526070/
  • Treatment, https://emedicine.medscape.com/article/2129484-treatment
  • What to know about status asthmaticus, https://www.medicalnewstoday.com/articles/325500.php
  • Afbeelding bron 1: Kim Bols
  • Afbeelding bron 2: Pexels, Pixabay

Reageer op het artikel "Status asthmaticus: Ernstig acuut astma met kortademigheid"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 13-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Longaandoeningen
Bronnen en referenties: 14
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!