Pijnlijke ontlasting: Oorzaken van pijn bij maken stoelgang
Bij het poepen ervaren patiënten soms milde pijn, wat vaak te wijten is aan voeding, emotionele toestand of dagelijkse activiteiten en doorgaans niet zorgwekkend is. Echter, bij sommige patiënten kan de pijn bij het maken van een stoelgang frequenter en ernstiger zijn. Er zijn diverse oorzaken van pijnlijke stoelgang, waaronder constipatie en anale kloven, maar ook ernstigere aandoeningen zoals anuskanker kunnen bijdragen aan pijn. Veel zelfzorgmaatregelen kunnen de pijn verlichten, maar soms is een arts nodig voor medicamenteuze behandeling, medische procedures of chirurgie om het onderliggende probleem te verhelpen.- Mechanisme van pijn bij het maken van poep
- Verhoogde druk in de darmen
- Ontsteking of infectie van de anus
- Abnormale weefselgroei
- Risicofactoren voor pijnlijke stoelgang
- Ongezond voedingspatroon
- Chronische ontstekingsziekten
- Verkeerde toiletgewoonten
- Bepaalde medische behandelingen
- Zeldzamere oorzaken van pijnlijke ontlasting
- Endometriose
- Anale fistels
- Neurologische aandoeningen
- Ziekte van Hirschsprung
- Geassocieerde symptomen bij pijnlijke ontlasting
- Bloeding
- Zwelling of irritatie rond de anus
- Veranderingen in de ontlasting
- Misselijkheid of braken
- Behandelingsopties voor pijnlijke ontlasting
- Zelfzorgmaatregelen
- Medicatie
- Chirurgische ingrepen
- Therapie en behandeling voor onderliggende aandoeningen
- Preventie van pijnlijke ontlasting
- Evenwichtig voedingspatroon
- Regelmatige lichaamsbeweging
- Vermijden van langdurig zitten op het toilet
- Impact van voedsel op pijnlijke ontlasting
- Voedingsmiddelen die constipatie verergeren
- Voedselintoleranties en -allergieën
- Vezelrijke voeding als preventie
- De rol van stress en emoties bij pijnlijke ontlasting
- Stress als trigger voor darmklachten
- Emotionele factoren en darmgezondheid
- De invloed van medicatie op pijnlijke ontlasting
- Medicijnen die constipatie veroorzaken
- Behandeling van medicijngerelateerde darmklachten
- Anatomische afwijkingen en pijnlijke ontlasting
- Anale fissuren
- Aambeien en pijn bij het passeren van ontlasting
- Pelvic floor dysfunction
- Behandelingen en therapieën voor pijnlijke ontlasting
- Laxeermiddelen en vezelsupplementen
- Topische behandelingen voor aambeien en anale fissuren
- Chirurgische behandelingen
- Preventie van pijnlijke ontlasting
- Vezelrijke voeding en hydratatie
- Regelmatige lichaamsbeweging
- Stresstherapie en ontspanningstechnieken
- Aambeien en pijn bij het passeren van een stoelgang
- Anale kloven
- Anuskanker
- Endometriose
- Huidaandoeningen en een pijnlijke stoelgang
- Inflammatoire darmaandoening
- Colitis ulcerosa
- Ziekte van Crohn
- Infecties en pijn bij het poepen
- Proctitis en anusitis
- Voedselintoleranties en voedselallergieën
- Wijzigingen in de ontlasting
- Constipatie
- Diarree
- Praktische tips voor het omgaan met pijnlijke ontlasting
- Drink voldoende water
- Eet vezelrijke voeding
- Zorg voor een regelmatig toiletritueel
- Gebruik zachte toiletpapier of natte doekjes
- Overweeg probiotica
- Gebruik medicijnen indien nodig
- Raadpleeg een arts bij aanhoudende pijn
- Misvattingen rond pijnlijke ontlasting
- Pijnlijke ontlasting wordt altijd veroorzaakt door obstipatie
- Pijn bij ontlasting komt altijd van aambeien
- Pijnlijke ontlasting is altijd een teken van een ernstige ziekte
- Pijnlijke ontlasting kan niet worden verholpen zonder medicijnen
- Pijnlijke ontlasting is altijd te wijten aan voedselallergieën
- Pijnlijke ontlasting komt alleen voor bij volwassenen
- De pijn bij ontlasting komt altijd door een probleem in de maag of de darmen
Mechanisme van pijn bij het maken van poep
Pijnlijke ontlasting kan optreden door verschillende onderliggende mechanismen, vaak gerelateerd aan de toestand van de darmen, de anus of het rectum. Deze mechanismen kunnen worden beïnvloed door voeding, darmgezondheid, en medische aandoeningen. Het pijnmechanisme varieert afhankelijk van de aard van de oorzaak:Verhoogde druk in de darmen
Wanneer de ontlasting te hard of te groot is, kan de verhoogde druk bij het passeren ervan leiden tot pijn. Dit kan vooral het geval zijn bij constipatie of wanneer de spieren in de anus zich niet goed ontspannen, wat vaak leidt tot anale kloven of aambeien.Ontsteking of infectie van de anus
Ontstekingen in de anus of rectum, zoals proctitis, kunnen de slijmvliezen en weefsels in het gebied irriteren, wat leidt tot pijn tijdens of na de stoelgang. Infecties, zoals bacteriële of virale infecties, kunnen eveneens de gevoeligheid in het gebied verhogen.Abnormale weefselgroei
Zowel goedaardige als kwaadaardige weefselgroei, zoals poliepen, tumoren of kanker, kunnen de normale werking van de darmen verstoren en pijn veroorzaken, vooral bij de passage van ontlasting. Deze aandoeningen kunnen de darmwand of anus verdrukken, wat leidt tot pijnlijke stoelgang.Risicofactoren voor pijnlijke stoelgang
Er zijn verschillende risicofactoren die de kans op het ontwikkelen van pijnlijke ontlasting vergroten. Deze kunnen verband houden met levensstijl, voeding of onderliggende medische aandoeningen:Ongezond voedingspatroon
Een dieet dat arm is aan vezels en rijk aan vetten kan bijdragen aan constipatie, wat op zijn beurt pijn bij het passeren van de stoelgang kan veroorzaken. Het eten van onvoldoende vezels kan de ontlasting verergeren, wat resulteert in harde, droge ontlasting die moeilijker door het rectum kan bewegen.Chronische ontstekingsziekten
Patiënten met inflammatoire darmaandoeningen zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa hebben vaak last van pijnlijke ontlasting als gevolg van chronische ontstekingen in de darmen. Deze aandoeningen kunnen leiden tot beschadiging van het slijmvlies van de darmen, waardoor het proces van stoelgang moeilijker en pijnlijker wordt.Verkeerde toiletgewoonten
Langdurig zitten op het toilet of het uitstellen van de stoelgang kan de druk op het rectum verhogen, wat pijnlijke ontlasting kan verergeren. Dit kan de normale werking van de darmen verstoren en bijdragen aan obstipatie.Bepaalde medische behandelingen
Behandelingen zoals chemotherapie, bepaalde medicijnen (bijvoorbeeld pijnstillers of ijzersupplementen) en antibiotica kunnen de darmflora verstoren of de beweeglijkheid van de darmen verminderen, wat kan leiden tot pijnlijke stoelgang.Zeldzamere oorzaken van pijnlijke ontlasting
Naast de meer voor de hand liggende oorzaken van pijnlijke ontlasting, zoals aambeien en constipatie, zijn er ook zeldzamere oorzaken die vaak over het hoofd worden gezien:Endometriose
Endometriose is een aandoening waarbij weefsel dat normaal in de baarmoeder voorkomt, buiten de baarmoeder groeit. Wanneer dit weefsel zich in de buurt van het rectum of de anus bevindt, kan het tijdens de menstruatiecyclus ontsteken en pijn veroorzaken bij de stoelgang.Anale fistels
Anale fistels zijn abnormale verbindingen tussen het anale kanaal en de huid eromheen. Ze kunnen pijn, ontsteking en infecties veroorzaken, wat leidt tot pijn bij het maken van een stoelgang. Dit kan ook gepaard gaan met een etterige afscheiding.Neurologische aandoeningen
Neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson of multiple sclerose kunnen de controle over de anale spieren verstoren, wat kan leiden tot pijnlijke stoelgang, moeilijkheden bij het doorgeven van ontlasting of incontinence.Ziekte van Hirschsprung
De ziekte van Hirschsprung is een zeldzame aandoening waarbij een deel van de dikke darm geen zenuwcellen bevat, wat leidt tot constipatie en pijn bij de stoelgang. Dit komt vaak voor bij zuigelingen, maar kan ook bij oudere kinderen en volwassenen voorkomen.Geassocieerde symptomen bij pijnlijke ontlasting
Pijn bij het maken van een stoelgang wordt vaak geassocieerd met andere symptomen die wijzen op een onderliggende aandoening:Bloeding
Bloeding uit de anus kan een teken zijn van aambeien, anale kloven, of ernstiger aandoeningen zoals darmkanker. Patiënten met bloeding moeten onmiddellijk medische hulp zoeken.Zwelling of irritatie rond de anus
Zwelling of irritatie rond de anus kan wijzen op aambeien of een infectie. Dit kan gepaard gaan met jeuk of een branderig gevoel.Veranderingen in de ontlasting
Bij sommige aandoeningen kunnen de ontlastingspatronen veranderen. Dit kan zich uiten in diarree, dunne ontlasting, of moeilijkheden bij het passeren van ontlasting. Deze veranderingen kunnen een aanwijzing zijn voor ziekten zoals colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn.Misselijkheid of braken
In ernstige gevallen van ontsteking of infectie, zoals bij een darmobstructie, kan misselijkheid of braken optreden, wat het ongemak bij pijnlijke ontlasting verergert.Behandelingsopties voor pijnlijke ontlasting
De behandeling van pijnlijke ontlasting is afhankelijk van de onderliggende oorzaak en kan variëren van zelfzorgmaatregelen tot medische ingrepen:Zelfzorgmaatregelen
Bij milde gevallen van pijnlijke ontlasting kunnen eenvoudige maatregelen zoals het verhogen van de vezelinname, voldoende water drinken en regelmatige lichaamsbeweging helpen om constipatie te voorkomen en de stoelgang te vergemakkelijken.Medicatie
Patiënten met chronische of ernstige pijn kunnen baat hebben bij medicijnen, zoals laxeermiddelen (voor constipatie), ontstekingsremmers (bij inflammatoire darmaandoeningen), of antibiotica (bij infecties).Chirurgische ingrepen
In gevallen van ernstige aandoeningen, zoals aambeien of anale fistels, kan een operatie nodig zijn. Dit kan variëren van eenvoudige ingrepen zoals het verwijderen van aambeien tot complexere chirurgische behandelingen bij kanker of chronische aandoeningen.Therapie en behandeling voor onderliggende aandoeningen
Voor patiënten met onderliggende aandoeningen zoals de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa of endometriose, kunnen therapieën zoals immunosuppressiva, biologica of hormoonbehandelingen noodzakelijk zijn om de pijn te verlichten en de onderliggende aandoening onder controle te houden.Preventie van pijnlijke ontlasting
Hoewel sommige oorzaken van pijnlijke ontlasting niet volledig te voorkomen zijn, kunnen de volgende preventieve maatregelen helpen om de frequentie en ernst van het probleem te verminderen:Evenwichtig voedingspatroon
Een evenwichtig voedingspatroon, rijk aan vezels en met voldoende vochtinname, kan helpen bij het voorkomen van constipatie en het bevorderen van een gezonde stoelgang.Regelmatige lichaamsbeweging
Beweging helpt om de darmperistaltiek te bevorderen, wat constipatie voorkomt en de stoelgang vergemakkelijkt.Vermijden van langdurig zitten op het toilet
Het vermijden van langdurig zitten op het toilet en het niet uitstellen van de stoelgang kunnen helpen om de druk op de anus te verminderen en het risico op pijnlijke ontlasting te verlagen.Impact van voedsel op pijnlijke ontlasting
Het voedingspatroon van een patiënt heeft een grote invloed op de frequentie en ernst van pijn bij de stoelgang. Bepaalde voedingsmiddelen kunnen de darmen irriteren of bijdragen aan obstipatie, wat de pijn kan verergeren. Daarnaast kunnen voedselintoleranties of allergieën het ongemak bij de stoelgang vergroten.Voedingsmiddelen die constipatie verergeren
Voedingsmiddelen zoals geraffineerde koolhydraten, vetrijke producten, en suikerrijke snacks kunnen bijdragen aan het verergeren van constipatie. Deze producten zorgen ervoor dat de ontlasting harder wordt en moeilijker door de darmen beweegt, wat leidt tot pijn bij de stoelgang.Voedselintoleranties en -allergieën
Intoleranties voor bepaalde voedingsmiddelen, zoals lactose of gluten, kunnen de darmen irriteren en leiden tot ontstekingen. Dit kan bijdragen aan pijn tijdens de stoelgang, vooral wanneer de darmen niet goed in staat zijn om bepaalde stoffen te verteren.Vezelrijke voeding als preventie
Een vezelrijk voedingspatroon kan helpen om de ontlasting zachter te maken, de darmbewegingen te bevorderen en constipatie te voorkomen. Vezels helpen ook bij het verbeteren van de algehele darmgezondheid en kunnen helpen om pijnlijke stoelgang te verlichten.De rol van stress en emoties bij pijnlijke ontlasting
Stress en emoties kunnen een grote invloed hebben op het spijsverteringssysteem. Bij veel patiënten leiden stress, angst of depressie tot verstoringen in de darmbewegingen, wat pijn bij de stoelgang kan verergeren.Stress als trigger voor darmklachten
Stress kan de spijsvertering belemmeren door de productie van bepaalde hormonen te verhogen, zoals cortisol. Dit kan leiden tot een verstoring van de darmbewegingen, zoals constipatie of diarree, die gepaard kan gaan met pijn.Emotionele factoren en darmgezondheid
Onderzoek heeft aangetoond dat emoties zoals angst of depressie de spijsvertering kunnen beïnvloeden. Patiënten die last hebben van chronische stress of psychologische aandoeningen hebben vaker last van darmklachten, wat leidt tot pijnlijke ontlasting.De invloed van medicatie op pijnlijke ontlasting
Medicijnen kunnen een belangrijke factor zijn bij de ontwikkeling van pijnlijke ontlasting. Sommige medicijnen verstoren de normale werking van het spijsverteringssysteem, wat kan leiden tot obstipatie, diarree of andere darmproblemen.Medicijnen die constipatie veroorzaken
Pijnstillers (vooral opioïden), antidepressiva, ijzersupplementen en antihistaminica kunnen de darmbewegingen vertragen, wat resulteert in constipatie. Dit kan de ontlasting hard maken en pijn veroorzaken bij het passeren ervan.Behandeling van medicijngerelateerde darmklachten
In veel gevallen kunnen alternatieve medicijnen of het gebruik van laxeermiddelen en vezelsupplementen helpen om de negatieve effecten van medicijnen op de stoelgang te verminderen. Het is belangrijk om met een arts te overleggen over medicatiewijzigingen als de bijwerkingen aanhouden.Anatomische afwijkingen en pijnlijke ontlasting
In sommige gevallen kunnen anatomische afwijkingen in het darm- of anale gebied de oorzaak zijn van pijnlijke ontlasting. Deze afwijkingen kunnen aangeboren zijn of het resultaat van verwondingen of eerdere operaties.Anale fissuren
Anale fissuren zijn kleine scheurtjes in de huid rond de anus die vaak ontstaan door het passeren van harde ontlasting. Ze kunnen pijnlijke en bloedende stoelgang veroorzaken, wat de patiënt ongemak bezorgt bij het poepen.Aambeien en pijn bij het passeren van ontlasting
Aambeien ontstaan wanneer de bloedvaten in de anus opzwellen en geïrriteerd raken. Ze kunnen pijn, jeuk en bloeden veroorzaken tijdens de stoelgang, vooral bij het persen.Pelvic floor dysfunction
Verstoorde spierfunctie in de bekkenbodem kan leiden tot pijn bij het passeren van ontlasting. Dit kan veroorzaakt worden door operaties, bevallingen of andere medische aandoeningen die de spieren rondom de anus aantasten.Behandelingen en therapieën voor pijnlijke ontlasting
De behandeling van pijnlijke ontlasting hangt sterk af van de onderliggende oorzaak. Er zijn verschillende behandelingsopties beschikbaar, van eenvoudige veranderingen in het voedingspatroon tot ingrijpende medische procedures.Laxeermiddelen en vezelsupplementen
In gevallen van constipatie kunnen laxeermiddelen of vezelsupplementen helpen om de stoelgang te vergemakkelijken en de pijn te verminderen. Het is belangrijk om deze middelen op de juiste manier te gebruiken om overmatig gebruik en afhankelijkheid te voorkomen.Topische behandelingen voor aambeien en anale fissuren
Crèmes of zetpillen die ontstekingsremmers of verdovende stoffen bevatten, kunnen helpen om pijn bij aambeien of anale fissuren te verlichten. Dit kan de genezing bevorderen en het ongemak tijdens de stoelgang verminderen.Chirurgische behandelingen
In gevallen van ernstige aandoeningen zoals aambeien, anale fissuren of anale fistels, kan chirurgie noodzakelijk zijn. De ingreep kan variëren van het verwijderen van aambeien tot het herstellen van anale kloven of fistels.Preventie van pijnlijke ontlasting
Het voorkomen van pijn bij het maken van een stoelgang kan in veel gevallen worden bereikt door veranderingen in levensstijl en dieet. Preventieve maatregelen kunnen helpen om de frequentie en ernst van pijn te verminderen.Vezelrijke voeding en hydratatie
Een dieet dat rijk is aan vezels en voldoende hydratatie is essentieel voor een gezonde stoelgang. Vezels helpen om de ontlasting zacht te houden, terwijl voldoende water drinken de darmen helpt goed te functioneren.Regelmatige lichaamsbeweging
Beweging helpt de darmmotiliteit te bevorderen, waardoor obstipatie wordt voorkomen. Regelmatige lichaamsbeweging kan bijdragen aan een regelmatige stoelgang en de algehele gezondheid van het spijsverteringssysteem verbeteren.Stresstherapie en ontspanningstechnieken
Voor patiënten die last hebben van stressgerelateerde darmklachten, kunnen ontspanningstechnieken zoals meditatie, yoga of ademhalingsoefeningen helpen om de spanning te verlagen en de darmfunctie te verbeteren.
Overgewicht vormt een risicofactor voor aambeien / Aambeien en pijn bij het passeren van een stoelgang
Het passeren van een stoelgang kan pijnlijk zijn bij patiënten met aambeien. Aambeien zijn gezwollen aderen in of rond de anus, wat kan leiden tot pijn en ongemak. Risicofactoren voor aambeien omvatten langdurig zitten op het toilet, persen, overgewicht, en zwangerschap. Naast pijn kunnen aambeien ook gepaard gaan met bloed in de ontlasting, pijnlijke of jeukende knobbeltjes nabij de anus, jeuk of irritatie rond de anus, en vocht dat uit de anus lekt. Zelfzorgmaatregelen zoals een warm bad of zitbad kunnen verlichting bieden. Behandelingen omvatten hydrocortison en vrij verkrijgbare aambeiencrèmes. Bij ernstige gevallen kan een operatie noodzakelijk zijn.Anale kloven
Patiënten met een anale kloof hebben een scheurtje in de slijmvliezen van de anus. Oorzaken van anale kloven kunnen zijn:- Anuskanker
- Chirurgie
- Chronische diarree
- Harde ontlasting / constipatie
- Inflammatoire darmaandoeningen (ontstekingsaandoeningen van de darm)
- Vaginale bevalling
- Humaan papillomavirus
- Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's)
Symptomen van anale kloven kunnen een brandend gevoel rond de anus, anusjeuk, bloed in de stoelgang, een scheurtje nabij de anus en pijn bij de stoelgang omvatten. Veel water drinken en voedingsmiddelen met veel water kunnen constipatie verlichten. Ontlastingsverzachters kunnen ook nuttig zijn. Er zijn speciale gels en zalven beschikbaar om de pijn te verlichten. Anale kloven genezen meestal binnen enkele weken met zelfzorgmaatregelen. Bij chronische anale fissuren kan medicatie worden voorgeschreven en in zeldzame gevallen is een operatie noodzakelijk.
Anuskanker
Anuskanker is een tumor rond de anus die pijn kan veroorzaken bij het maken van een stoelgang. De symptomen van anuskanker kunnen zijn:- Anusbloedingen
- Anuspijn of irritatie
- Bekkenpijn of irritatie in het bekkengebied
- Een zwaar gevoel of druk in de anus of het rectum (endeldarm)
- Ernstige constipatie
- Gewichtsverlies
- Incontinentie
- Behandelopties voor anuskanker omvatten chirurgie, radiotherapie en/of chemotherapie.
Endometriose
Bij endometriose groeit weefsel dat normaal in de baarmoeder aanwezig is, op andere organen in het bekkengebied, zoals de eierstokken. Soms kan endometriose ook de darm aantasten, wat kan leiden tot:- Bloedingen uit het rectum
- Diarree of constipatie
- Opgeblazen gevoel
- Pijn tijdens de stoelgang
- Slijm in de ontlasting
Behandelopties voor darmendometriose omvatten hormonale therapie en chirurgie.
Huidaandoeningen en een pijnlijke stoelgang
Eczeem, psoriasis en wratten (waaronder genitale wratten) zijn chronische huidaandoeningen die ook de anus kunnen beïnvloeden. De huidirritatie die voortkomt uit deze aandoeningen kan pijn veroorzaken bij het poepen, evenals vóór en na het passeren van een stoelgang. Jeuk en bloedingen kunnen ook optreden.Inflammatoire darmaandoening
Inflammatoire darmaandoeningen zijn aandoeningen waarbij de darm chronisch ontstoken is. Voorbeelden zijn colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn.Colitis ulcerosa
Colitis ulcerosa kan de volgende symptomen veroorzaken:- Bloederige diarree met of zonder slijm
- Buikpijn
- Dringende behoefte om de ontlasting te passeren
- Zwelling, pijn en zweren in de dikke darm en het rectum (endeldarm)
- Gewichtsverlies
- Pijn bij afleveringen van diarree
Ziekte van Crohn
De symptomen van de ziekte van Crohn zijn variabel en kunnen bestaan uit buikpijn aan de rechteronderkant en diarree zonder bloed.Beide inflammatoire darmaandoeningen worden behandeld met corticosteroïden om de ontstekingen te verminderen en de symptomen onder controle te houden.
Infecties en pijn bij het poepen
Anuspijn rondom de stoelgang kan veroorzaakt worden door een infectie zoals een schimmelinfectie, een seksueel overdraagbare aandoening, of een anaal abces. Crèmes of pillen kunnen helpen bij het behandelen van infecties. Bij een diep abces kan een operatie noodzakelijk zijn om de pijn te verlichten.Proctitis en anusitis
Proctitis verwijst naar een ontsteking van het rectum, terwijl anusitis een ontsteking van de anus is. Oorzaken van deze aandoeningen kunnen zijn:- Bepaalde medicijnen
- Colitis ulcerosa
- Dikkedarminfecties
- Een dieet rijk aan citrusvruchten, koffie, cola, bier, knoflook, kruiden of sauzen
- Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's)
De symptomen van proctitis en anusitis zijn vergelijkbaar met die van aambeien.
Voedselintoleranties en voedselallergieën
Patiënten met een voedselintolerantie (zoals lactose-intolerantie of glucose-intolerantie) of een voedselallergie kunnen pijn bij het poepen of diarree ervaren na het consumeren van het betreffende voedingsmiddel. Het vermijden van deze voedingsmiddelen kan helpen om de symptomen te verminderen.Wijzigingen in de ontlasting
Veel water drinken verlicht mogelijk constipatie / Bron: Jarmoluk, Pixabay
