InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Droge tong (en mond)

Droge tong (en mond)

Droge tong (en mond) Een droge tong kan veroorzaakt worden door veel factoren. Enkele van de meest voorkomende oorzaken van een droge tong zijn uitdroging en leefstijlfactoren. Onvoldoende vochtinname kan leiden tot uitdroging, wat op zijn beurt kan leiden tot een droge tong. Ook factoren die resulteren in uitdroging, zoals koorts, overmatig zweten, braken, brandwonden, diarree en bloedverlies, kunnen een droge tong veroorzaken. Leefstijlfactoren zoals roken of pruimen kunnen de productie van speeksel in je mond beïnvloeden en zo een droge mond verergeren, wat leidt tot een droge tong. Ook ademen door de mond in plaats van door je neus kan een oorzaak zijn van een droge tong. Bepaalde medicijnen kunnen ook leiden tot een droge mond en een droge tong. Als je al lang last hebt van een droge tong, kan dit duiden op een symptoom van het syndroom van Sjögren of ziekten zoals diabetes, bloedarmoede, reumatoïde artritis, hoge bloeddruk, hiv/aids en cystic fibrosis (CF, taaislijmziekte).
Speekselklieren / Bron: BruceBlaus - Blausen.com staff (2014), Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Speekselklieren / Bron: BruceBlaus - Blausen.com staff (2014), Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

De tong

Je tong bestaat voornamelijk uit spieren. De tong neemt het grootste deel van de mondholte in beslag en elke aandoening die van invloed is op de mond, zal meestal ook de tong treffen. Het buitenste deel van de tong is bedekt met slijmvlies (tongslijmvlies) dat lijkt op het mondslijmvlies. Op de slijmvlieslaag van tong zitten minuscule, vingervormige uitsteeksels, papillen (papillae) genaamd. De mond wordt vochtig gehouden door speeksel, waarvan het grootste deel afkomstig is van de belangrijkste speekselklieren; rond de mond bevinden zich drie paar grote speekselkieren (voor het oor, onder de kaakhoek en onder de tong). Er zijn evenwel ook talrijke speekselklieren onder het slijmvlies van de mond. Een droge mond of droge tong zal daarom hoofdzakelijk te wijten zijn aan verminderde speekselafscheiding,

Droge mond

Een droge tong is onderdeel van een droge mond (xerostomie). Het is soms prominenter in de tong aanwezig en het kan een schuurpapierachtig of harig en dik tonggevoel geven, alsof je tong gezwollen is. De meeste oorzaken van een plotselinge droge tong zijn goedaardig en te wijten aan bepaalde voedingsmiddelen of situaties en factoren die vaak niet gerelateerd zijn aan een ziekte. Het wordt daarom veelal snel verholpen door veel te drinken. Een aanhoudende droge mond en tong zijn echter vaak het gevolg van een verstoring van de speekselsecretie (speekselafscheiding) die mogelijk te wijten is aan aandoeningen van de speekselklieren of door systemische stoornissen. Het is een belangrijk vroeg symptoom van ziekten zoals diabetes mellitus en het syndroom van Sjögren en het gaat vaak gepaard met overmatige dorst.

Vochtgehalte in de mond

Het vochtgehalte in de mond is een balans tussen de mate van speekselafscheiding en drainage langs de keel of verdamping uit de mond. Normaal gesproken is de mond gesloten als iemand niet eet of praat en dan is het vochtverlies door verdamping minimaal. Alleen overtollige hoeveelheden speeksel worden actief ingeslikt, maar kleine hoeveelheden worden voortdurend naar de achterkant van de keel afgetapt. Het wordt echter snel vervangen door de speekselafscheiding uit de speekselklieren. Op deze manier is het vochtgehalte in de mond en dat van de tong consistent. De speekselsecretie neemt toe wanneer je voedsel ziet en ruikt dat aantrekkelijk is. Denk hierbij aan de uitdrukking: 'Het water loopt hem in de mond'. Het neemt ook toe tijdens het eten. Speeksel is een combinatie van een sereuze vloeistof (dun en waterig) met spijsverteringsenzymen en slijm die de mond en de tong hydrateren. Per dag wordt gemiddeld ongeveer één liter speeksel uitgescheiden, hoewel dit ook slechts 0,8 liter of zelfs 2 liter kan zijn.

Externe oorzaken van een droge tong

Sommige oorzaken van een droge tong en droge mond zijn te wijten aan leefstijlfactoren en andere externe factoren. Deze oorzaken kunnen zijn:

Dagelijks voldoende drinken voorkomt uitdroging en een droge tong / Bron: Luminast/Shutterstock.comDagelijks voldoende drinken voorkomt uitdroging en een droge tong / Bron: Luminast/Shutterstock.com

Uitdroging

Uitdroging is een verlies van water en elektrolyten (natrium, kalium, calcium, magnesium en chloride) dat essentieel voor je lichaam om goed te kunnen functioneren. In een poging om de lichaamsvloeistoffen te behouden, kan de speekselproductie en secretie aanzienlijk verminderen.

Door de mond ademen

Door de mond ademen of mondademhaling verhoogt de luchtstroom door de mondholte en heeft daardoor een uitdrogende werking op de tong. Het kan optreden bij hartziekten of longaandoeningen, een verstopte neus (bijvoorbeeld bij neusverkoudheid of allergie) of door zware inspanning. Wanneer je slaapapneu hebt, adem je 's nachts een lange tijd door je mond. Dit heeft tot gevolg dat je mond uitdroogt en 's ochtends wakker met een droge mond en droge tong.

Slapen

Slaap is een periode waarin de speekselafscheiding afneemt en zich op het laagste niveau bevindt. Het is daarom niet ongewoon om bij het ontwaken matige droge mond te ervaren. Echter, met mondademhaling en snurken tijdens de slaap is er bij het ontwaken sprake van overmatige mond- en tongdroogte.

Ouder worden

Veroudering leidt tot allerlei veranderingen in verschillende delen van het lichaam, waaronder de speekselklieren. Er wordt minder speeksel geproduceerd en uitgescheiden als gevolg van aan leeftijdgerelateerde veranderingen in de speekselklier of verstoring van de zenuwdelen die de speekselsecretie stimuleren. Veel oudere mannen en vrouwen hebben daarom last van een droge mond en droge tong.

Voedingsmiddelen

Voedingsmiddelen, met name geraffineerde koolhydraten (wit brood, koekjes, taartjes, snoepjes, biscuits, ontbijtmixen (chocopops, frosted cornflakes, etc.), witte pasta, witte rijst, suiker), veroorzaken een droge tong door vocht in de mond te absorberen. Zoute voedingsmiddelen hebben een soortgelijk effect, maar veroorzaken vaker het gevoel van een droge tong dan dat het feitelijk een belangrijk uitdrogend effect heeft. Zout verhoogt ook de dorst. Je gaat er meer door drinken.

Roken en pruimen

Tabakgebruik, of het nu door roken of kauwen is, draagt ​​ook bij aan een droge mond en een droge tong. Deze klacht verdwijnt meestal zodra je stopt met roken of pruimen.

Alcohol

Alcoholgebruik, vooral in grote hoeveelheden, leidt over het algemeen tot een droge tong en mond, omdat alcohol een diureticum (vochtafdrijvend middel) is.

Droge tong als bijwerking van medicatie / Bron: Stevepb, PixabayDroge tong als bijwerking van medicatie / Bron: Stevepb, Pixabay

Medicatie

Een droge mond en een droge tong is een van de meest voorkomende bijwerkingen van medicijnen. Het is meestal tijdelijk en verdwijnt zodra je stopt met het medicijn. Het gaat hierbij vooral om medicijnen die worden gebruikt voor de behandeling van allergieën (antihistaminica), verkoudheid (decongestiva), depressie, angst, hoge bloeddruk (diuretica), astma (bepaalde bronchodilatatoren), psychotische stoornissen en schizofrenie, epilepsie, urine-incontinentie, acne, de ziekte van Parkinson en spierspasmen. Het kan ook te wijten zijn aan een bijwerking van spierverslappers en sedativa.

Ziekten die een droge tong veroorzaken

Bepaalde ziekten kunnen leiden tot een droge mond en droge tong.

Speekselstenen / Bron: PGA, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Speekselstenen / Bron: PGA, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Speekselklierziekten

Speekselklierziekten kunnen variëren van speekselklierontstekingen tot tumoren (speekselklierkanker) en speekselstenen. Deze ziekten blokkeren de speekselkanalen die speeksel uit de klier transporteren of beschadigen het secretoire weefsel van de speekselklier.

Syndroom van Sjögren

Het syndroom van Sjögren is een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem de speekselklieren aanvalt en beschadigt. Mensen met dit syndroom hebben over het algemeen last van een zeer droge mond en chronische dorst. Diabetes mellitus is een aandoening die gepaard gaat met insulinedeficiëntie of resistentie wat leidt tot hoge bloedglucosespiegels. Een droge mond en tong, evenals overmatige dorst zijn typische symptomen van diabetes.

Hiv/aids

Hiv/aids-patiënten melden vaak droogheid van de mond en tong. Het verminderde speekselgehalte naast de verzwakte afweer versterkt de kans op aandoeningen zoals mondschimmel (Candida van de mond).

Traag werkende schildklier

Hypothyreoïdie is een verminderde schildklieractiviteit (trage schildklier) met lage schildklierhormoonspiegels. Droogte van de mond en tong zijn een van de symptomen.

Zenuwschade

Zenuwaandoeningen of zenuwschade als gevolg van trauma aan het hoofd of gezicht, een operatie of bepaalde infecties waarbij de zenuwen worden aangetast, kunnen van invloed zijn op het doorgeven van signalen aan de hersenen die de activiteit van de speekselklieren regelen.

Voorkom overmatig alcoholgebruik / Bron: Marian Weyo/Shutterstock.comVoorkom overmatig alcoholgebruik / Bron: Marian Weyo/Shutterstock.com

Zelfzorg en behandeling van een droge tong

Hoewel er bepaalde medicijnen zijn die de speekselproductie kunnen verhogen, kunnen bepaalde leefstijlveranderingen zen zelfzorgmiddelen een droge mond en droge tong helpen verlichten. Medische behandeling is noodzakelijk in geval van een onderliggende ziekte. De volgende zelfzorgmaatregelen kunnen helpen:
  • Drink overdag voldoende water; tussen de 1,5 en 2 liter.
  • Vermijd voedingsmiddelen met grote hoeveelheden zout, suiker, zetmeel en zuren.
  • Beperk koffie en alcoholinname en stop met het gebruik van tabak.
  • Kauwgom (suikervrij) kan helpen bij het verhogen van de speekselproductie.
  • Luchtbevochtigers helpen de luchtvochtigheid op peil te houden (bijvoorbeeld in de woonkamer of slaapkamer).
  • Gebruik ergonomische kussens om snurken te verminderen.
  • Vermijd ademen door de mond.

Lees verder

© 2018 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Scheurtje of kloofje in de tongScheurtje of kloofje in de tongEen scheurtje in de tong komt vrij vaak voor. Het kan dan om één of meerdere scheurtjes of kloven gaan. Vaak is de oorza…
Glossitis (ontstoken tong): symptomen, oorzaak & behandelingGlossitis (ontstoken tong): symptomen, oorzaak & behandelingGlottitis is een ontstoken tong. Glottitis symptomen zijn een glad tongoppervlak en een gezwollen tong. De tongkleur is…
Slechte adem (halitose)?Slechte adem (halitose)?Iedereen kan al wel eens last hebben van een slechte adem maar in bepaalde gevallen zijn de oorzaken ernstig. Hoe komt h…
Droge mond (xerostomie): oorzaak en behandelingDroge mond (xerostomie): oorzaak en behandelingHet droge mond syndroom (xerostomie) wordt gekenmerkt door een abnormale droogte van het mondslijmvlies (orale mucosa),…
Tongontsteking: symptomen, diagnose, behandeling en oorzakenTongontsteking: symptomen, diagnose, behandeling en oorzakenEen ontstoken tong is een vervelende aandoening, doordat de tong flink opzwelt en glad en rood wordt. Deze infectie staa…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: ArnoldReinhold, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • HealthlHype. Dry Tongue (Parched) Causes, Diseases and Remedies. http://www.healthhype.com/dry-tongue-parched-causes-diseases-and-remedies.html (ingezien op 4-3-2018)
  • Stylecraze. 10 Effective Home Remedies For Furry Tongue. http://www.stylecraze.com/articles/effective-home-remedies-for-furry-tongue/#gref (ingezien op 4-3-2018)
  • The Health Site. Why does my tongue feel dry and how do I deal with it? (Query). http://www.thehealthsite.com/diseases-conditions/what-is-the-cause-of-dry-tongue-and-how-to-deal-with-it-b1015/ (ingezien op 4-3-2018)
  • Afbeelding bron 1: BruceBlaus - Blausen.com staff (2014), Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Luminast/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 3: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 4: PGA, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 5: Marian Weyo/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Droge tong (en mond)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 30-09-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Mondaandoeningen
Bronnen en referenties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!