Hoekige cheilitis: Irritatie aan mondhoeken van lippen

Hoekige cheilitis: Irritatie aan mondhoeken van lippen Hoekige cheilitis is een vorm van een lipontsteking waarbij in de mondhoeken (waar de lippen elkaar tegenkomen) pijn en irritatie ontstaan. Dit komt door een infectie van schimmels, bacteriën of virussen die zich sneller vermenigvuldigen bij een vochtige en warme voedingsbodem aan de mondhoeken. Diverse aandoeningen en omgevingsfactoren leiden sneller tot hoekige cheilitis, zoals bijvoorbeeld diabetes mellitus (suikerziekte) en overmatig kwijlen. Naast het bestrijden van de infectie met medicatie, is het nuttig om de lippen zo vochtig mogelijk te houden met diverse crèmes en lippenbalsems. De prognose is variabel maar meestal is de aandoening wel chronisch. Tot slot verspreidt de infectie zich soms naar andere huiddelen.

Synoniemen hoekige cheilitis

Andere namen voor dit soort lipontsteking zijn:
  • angular cheilosis
  • angulus infectiosus
  • cheilitis angularis
  • cheilosis
  • hoekstomatitis
  • mondhoek eczeem
  • mondhoekfissuren
  • mondhoekkloofjes
  • mondhoekragaden
  • perlèche
  • scheurmond
  • stomatitis angularis

Oorzaken: Virussen, bacteriën of virussen

Door versterkte speekselvloed (sialorree) verzamelt speeksel zich in de mondhoeken. De huid van de mondhoeken barst bij langdurig contact open. Om dit letsel te kalmeren, gaan mensen vaak op de gebarsten huid likken. De warmte en het vocht in de mondhoeken zorgen voor de perfecte omstandigheden om schimmels, bacteriën of virussen te laten groeien en vermenigvuldigen, waardoor een infectie tot stand komt.

Schimmel

Een schimmelinfectie is de meest voorkomende oorzaak van hoekige cheilitis. Meestal is dit het gevolg van de schimmel Candida albicans. Deze schimmel veroorzaakt naast cheilitis ook luieruitslag bij baby’s en klachten aan andere lichaamsstructuren zoals de genitaliën.

Bacterie

Af en toe veroorzaakt een bacterie eveneens deze aandoening, en dan vooral de stafylokokkenbacterie Staphylococcus aureus.

Virus

Het herpes simplex-virus, dat koortsblaasjes veroorzaakt, leidt eveneens tot hoekige cheilitis.

Onbekend

Soms is een arts niet in staat om de oorzaak te vinden van hoekige cheilitis; dit is dan gekend als ‘idiopathisch hoekige cheilitis’.

Risicofactoren

Hoekige cheilitis ontstaat vaker wanneer de mondhoeken erg vochtig zijn. Dit gebeurt bij een aantal aandoeningen en omgevingsfactoren.

Aandoeningen

Enkele aandoeningen leiden sneller tot de lipontsteking.

Hoekige cheilitis en diabetes

Wanneer patiënten lijden aan diabetes mellitus, krijgen ze sneller te maken met een schimmelinfectie, zoals hoekige cheilitis. Glucose is de bloedsuiker die het lichaam gebruikt als bron van energie. Schimmels zoals Candida albicans hebben een voorliefde voor veel suiker. Bij slecht gecontroleerde diabetes is het bloedsuikergehalte te hoog (hyperglykemie) wat een voedingsbron is voor de schimmels. Omdat het immuunsysteem bij patiënten met diabetes verzwakt is, is het lastiger om deze infectie te bestrijden. Een normale bloedsuikerspiegel is bijgevolg nodig om aandoeningen zoals hoekige cheilitis te voorkomen. Een gezonde en gevarieerde voeding, voldoende lichaamsbeweging en een correcte inname van insuline is nodig. Daarnaast mag de patiënt niet roken.

Roken verhoogt de kans op hoekige cheilitis / Bron: Geralt, PixabayRoken verhoogt de kans op hoekige cheilitis / Bron: Geralt, Pixabay
Omgevingsfactoren
Volgende omgevingsfactoren verhogen eveneens het risico op het ontwikkelen van hoekige cheilitis:
  • de lippen met vuile handen en vingers aanraken
  • diepe mondhoekplooien
  • een beugel
  • een slecht passend kunstgebit
  • foute uitlijning van de tanden
  • het gebruik van lippenstift, lipgloss en andere cosmeticaproducten aan de mond
  • kauwen op willekeurige items (pennen, nagels, enz.)
  • op de duim zuigen (duimzuigen)
  • roken
  • systemisch gebruik van antibiotica en corticosteroïden (krachtige ontstekingsremmers)
  • te veel speeksel produceren (speekselvloed) zoals bij kinderen of bejaarden
  • veel aan de lippen likken
  • veroudering van de huid: de huid verliest aan elasticiteit met kwijlen als gevolg

Symptomen; Pijn en irritatie in mondhoeken

De symptomen verschijnen aan één kant van de mond of aan beide kanten tegelijkertijd. Pijn en irritatie in de mondhoek(en) zijn kenmerkend. Daarnaast treden mogelijk volgende problemen op aan de mondhoek of mondhoeken:

Meestal is de aandoening chronisch (langdurig) maar sommige patiënten lijden aan een acute (tijdelijke) ontsteking.

Diagnose en onderzoeken

De arts onderzoekt de mond nauwkeurig en kijkt naar wondjes, roodheid, zwelling of blaren. Daarnaast bevraagt hij de patiënt over zijn gewoonten. Dankzij de informatie die hij met het lichamelijk onderzoek en het vraaggesprek krijgt, is hij vaak al in staat om de diagnose van hoekige cheilitis te stellen. Niettemin wil de arts vaak zeker zijn van de oorzaak en neemt hij een uitstrijkje van de letsels in de mondhoeken en laat hij dit microscopisch onderzoeken. Zo is hij zeker dat de symptomen niet toe te wijzen zijn aan herpes labialis of erosieve lichen planus (symptomen aan mond, huid en geslachtsorganen). Tevens weet hij hierdoor welke schimmels, bacteriën of virussen verantwoordelijk zijn wat nuttig is voor het opstellen van een correct behandelplan.

Behandeling van lippen en huid

De arts bestrijdt de irritatie aan de mondhoeken met antifungale crème (schimmeldodende crème) zoals:
  • Clotrimazol (Lotrimin)
  • Ketoconazol (Extina)
  • miconazol (Lotrimin AF, Micatin, Monistat Derm)
  • Nystatine (mycostatine)

Indien een bacteriële infectie aanwezig is, zet de arts antibacteriële medicatie in zoals:

Is hoekige cheilitis niet het gevolg van en schimmel- of bacteriële infectie, dan mag de patiënt vaseline op de ontstoken gebieden toepassen. Dit beschermt de mond tegen vocht zodat de lippen weer genezen.

Een lippenbalsem of andere verzachtende zalf is ook inzetbaar. Af en toe is topische (op de huid aangebrachte) steroïde zalf of orale antimycotica (antischimmelmedicijnen via de mond ingenomen) nodig.

De arts schrijft voorts voedingssupplementen voor wanneer hoekige cheilitis het gevolg is van een vorm van ondervoeding.

Tot slot is het nodig om de eventueel uitlokkende factoren te vermijden.

Prognose van vorm van lipontsteking

Afhankelijk van de onderliggende oorzaken, houdt de irritatie aan de mondhoeken enkele dagen tot onbepaalde tijd aan. In een aantal situaties lijdt de patiënt namelijk aan een chronische ziekte, heeft hij veel stress, moet hij frequent braken, … waardoor de symptomen langer aanhouden.

Complicaties van infectie

Soms breidt de vorm van cheilitis zich uit naar wijdverspreide impetigo of een candida-huidinfectie op de aangrenzende huid en elders.

Lees verder

© 2017 - 2021 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Lipeczeem: Droge, rode, pijnlijke lippen door huidaandoeningLipeczeem: Droge, rode, pijnlijke lippen door huidaandoeningEczeem op de lippen (lipdermatitis of eczemateuze cheilitis) is een huidaandoening die rode, schilferende en droge lippe…
Cheilitis glandularis: Ontsteking en zwelling van onderlipCheilitis glandularis: Ontsteking en zwelling van onderlipCheilitis glandularis is een zeldzame ontstekingsziekte van het slijmvlies van de onderlip. Deze lipaandoening komt om o…
Granulomateuze cheilitis: Chronische zwelling van lippenGranulomateuze cheilitis: Chronische zwelling van lippenGranulomateuze cheilitis is een cosmetisch verontrustende aandoening met onbekende oorzaak waarbij de patiënt een aanhou…
Zweertjes op lip: oorzaken van zweertjes op de lip of lippenZweertjes op lip: oorzaken van zweertjes op de lip of lippenLast van zweertjes op de lip? Zweertjes zijn letsels op de huid of het slijmvlies, die pijnlijk kunnen zijn. Zweertjes k…

Rode tong: symptomen, oorzaken en behandeling rode tongRode tong: symptomen, oorzaken en behandeling rode tongHeb je een rode tong? De normale kleur van de menselijke tong is roze tot rood van kleur. Bij sommige mensen is de tong…
Nadruppelen van urine: symptomen, oorzaak en behandelingNadruppelen van urine: symptomen, oorzaak en behandelingNadruppelen is een vervelend fenomeen. Nadruppelen kan zowel mannen als vrouwen treffen. Nadruppelen van urine wordt ver…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 30 augustus 2017:
  • Angular cheilitis Causes, http://www.angularcheilitishelp.org/angular-cheilitis-causes.php
  • Angular Cheilitis, http://www.webmd.com/oral-health/hoekige-cheilitis
  • Angular cheilitis, https://www.dermnetnz.org/topics/angular-cheilitis/
  • Angular cheilitis, https://www.skinsight.com/skin-conditions/adult/angular-cheilitis-perleche
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Mondhoek eczeem (cheilitis angularis): mondhoek gescheurd, http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/78541-mondhoek-eczeem-cheilitis-angularis-mondhoek-gescheurd.html
  • What You Need to Know About Angular Cheilitis, http://www.healthline.com/health/angular-cheilitis
  • Afbeelding bron 1: Geralt, Pixabay
Miske (4.039 artikelen)
Laatste update: 13-05-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 9
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.