Vermoeidheid bij Pfeiffer en complicaties aan lever en milt

Vermoeidheid bij Pfeiffer en complicaties aan lever en milt De ziekte van Pfeiffer (kortweg: 'Pfeiffer') of klierkoorts is een virale infectieziekte. De veroorzaker is het Epstein-Barr-virus (EBV), dat zich in het speeksel ophoudt en zich waarschijnlijk verspreidt door bijvoorbeeld kussen en hoesten. Na besmetting met de boosdoener duurt het ongeveer vier tot zeven weken voordat je je ziek gaat voelen. Een week na besmetting ben je reeds besmettelijk. Je kunt andere mensen dus al besmetten voordat jezelf weet dat je Pfeiffer heeft. Het heeft daarom geen enkele zin om thuis te blijven. Kinderen kunnen gewoon naar crèche of peuterspeelzaal of school. De meeste mensen hebben reeds voor hun twintigste jaar de ziekte van Pfeiffer gehad. Jonge kinderen die de ziekte van Pfeiffer, merken er vaak niet eens wat van. Een (huis)arts kan de ziekte vaststellen door middel van bloedonderzoek. Er is geen behandeling beschikbaar of noodzakelijk. Pfeiffer verdwijnt vanzelf en het leidt in bijna alle gevallen tot volledige genezing.

Wat is de ziekte van Pfeiffer?

Infectieziekte

De medische benaming van de ziekte van Pfeiffer is 'mononucleosis infectiosa'. Pfeiffer is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door het Epstein-Barr virus (EBV), een herpesvirus. Pfeiffer wordt gekenmerkt door symptomen als moeheid, keelpijn en vergrote lymfeklieren. Vandaar dat Pfeiffer ook wel klierkoorts wordt genoemd. Kinderen en jonge mensen tussen 10 en 25 jaar zijn het meest kwetsbaar voor deze infectie. De behandeling is gericht op het verlichten van de symptomen. De ziekte verloopt meestal zonder grote problemen. In zeldzame gevallen kunnen complicaties optreden.

Besmetting

Deze infectieziekte wordt veroorzaakt door het Epstein-Barr virus, dat van persoon tot persoon wordt overgedragen via speeksel. Het is niet zo besmettelijk als sommige andere infecties, zoals de gewone verkoudheid. Door bijvoorbeeld te zoenen kan de ziekte worden overgedragen. Vandaar dat het ook wel 'the kissing disease' wordt genoemd. Maar de infectie kan ook worden overgebracht via de lucht met speekseldruppeltjes die vrijkomen door te hoesten of te niezen.

Incubatieperiode

De incubatieperiode dat is de tijd tussen besmetting en uitbreken van de ziekte varieert. Bij kinderen in de basisschoolleeftijd varieert de incubatieperiode van 4 tot 10 dagen en bij jongvolwassenen vier tot zeven weken. De besmettingsbron hoeft zelf geen klinische infectie te hebben doorgemaakt.

Symptomen van Pfeiffer

Vaak verloopt de infectie bij kinderen zonder symptomen. Bij jongvolwassenen staan veelal de volgende klachten op de voorgrond:

Deze symptomen gaan vaak gepaard met slechte eetlust, gewichtsverlies, hoofdpijn en moeheid.

Volwassenen hebben vaak geen last van keelpijn en opgezette klieren in de hals, maar bij hen komt een vergrote lever en geelzucht weer vaker voor. Complicaties komen slechts zelden voor. Beschreven zijn een gescheurde milt, hersenontsteking of encefalitis en meningitis of nekkramp.

Ligging van de lever / Bron: Nerthuz/Shutterstock.comLigging van de lever / Bron: Nerthuz/Shutterstock.com

Complicaties aan o.a. lever en milt

Als je Pfeiffer krijgt tijdens of na de puberteit, dan heb je er vaak meer en langer last van. Het manifesteert zich vaak met keelpijn (door keelontsteking), koorts en rillerigheid, hoofdpijn (pijn in het hoofd), opgezette lymfeklieren en een algeheel gevoel van ziek zijn en moeheid. Er zijn echter ook mensen met Pfeiffer die in het geheel geen keelpijn hebben. Vaak zijn de keelpijnklachten na twee weken weer over en een week later de opgezette lymfeklieren.

Vergrote lever en/of milt

Een andere verschijnsel van de ziekte van Pfeiffer is dat de amandelen, de lever en de milt vergroot kunnen zijn. Door een vergrote lever of vergrote milt werken de lever en de milt minder goed. Gelukkig komt een miltscheur (miltruptuur) zeer zelden voor als je de door de arts voorgeschreven rustperiode in acht neemt volgt en gedurende ongeveer 8 weken niet sport. De ziekte gaat gepaard gaat met een leverontsteking (met afwijkende leverwaarden), ofschoon daarbij geen symptomen hoeven op te treden. Als je de ziekte van Pfeiffer hebt, wordt aanbevolen de lever niet te belasten met bijvoorbeeld alcohol. Het is niet bewezen dat matige hoeveelheden paracetamol schadelijk zijn. Wel zijn er incidentele meldingen van hepatitis bij Pfeiffer na gebruik van paracetamol.¹ Als de lever minder goed werkt, is het mogelijk dat de huid en het oogwit geel worden (geelzucht). Geelzucht veroorzaakt door ontsteking van de lever kan worden behandeld met een speciaal dieet en verdwijnt meestal volledig.

Een gescheurde milt is een noodsituatie / Bron: Decade3d/Shutterstock.comEen gescheurde milt is een noodsituatie / Bron: Decade3d/Shutterstock.com

Gescheurde milt

Als je Pfeiffer hebt, moet je zware en mechanisch belastende taken, contactsportactiviteiten (voetbal, vechtsport, enz.) en vibratiebelasting mijden vanwege het risico op een miltruptuur. Dit gedurende twee maanden na het begin van de ziekte, ook al bestaat er geen tastbare vergrote milt.

Een spontane miltruptuur treedt bij 0,1-0,2% van de klierkoortsgevallen en kan dodelijk aflopen.[2] Het is een zeldzame, maar potentieel levensbedreigende complicatie van de ziekte van Pfeiffer Meestal gaat er geen trauma aan de miltruptuur vooraf. Bij ene gescheurde milt zal je in het ziekenhuis worden opgenomen en goed in de gaten worden gehouden. Je bloeddruk en hartslag worden regelmatig gecontroleerd en zo nodig zal worden overgegaan tot een spoedoperatie. De milt wordt dan verwijderd, een zogeheten splenectomie. Indien het kapsel van de milt intact is, kan de bloeding soms conservatief behandeld worden.

Andere complicaties

Heel zelden treden andere complicaties op bij de ziekte van Pfeiffer, zoals het syndroom van Guillain-Barré (een neuromusculaire aandoening, dat wil zeggen een aandoening die leidt tot het niet of onvoldoende functioneren van de spieren) en pericarditis (een ontsteking van het hartzakje).

Vermoeidheidsklachten bij Pfeiffer

Uit een onderzoek naar 150 Pfeiffer-patiënten werd gedurende een half jaar het natuurlijke beloop gevolgd. Na een maand waren de aanvankelijke klachten bij de meerderheid verdwenen:
  • keelpijn
  • hoofdpijn
  • misselijkheid
  • vergrote lymfeklieren
  • koorts
  • vergrote tonsillen

In het begin rapporteerden 77% van de personen de klacht 'moeheid' en na een maand was deze nog aanwezig bij 28%, na twee maanden bij 21% en na een half jaar was 13% van de personen nog moe.[3]

Uit onderzoek blijkt verder dat kortdurende begeleiding - dat wil zeggen één consult en twee telefonische ondersteunende gesprekken - van een psycholoog, zoden aan de dijk zet. Een groep die deze interventie kreeg aangeboden, had na zes maanden minder last van moeheid dan de controlegroep.[4] Een korte interventie die volgt op de diagnose van de ziekte van Pfeiffer lijkt aanvaardbaar om de ontwikkeling van chronische vermoeidheid te voorkomen. Definitieve gerandomiseerde-gecontroleerde studies zijn anno 2020 echter nodig om deze resultaten te bevestigen.

Behandeling van Pfeiffer

De huisarts stelt de diagnose op basis van de gepresenteerde symptomen en een lichamelijk onderzoek. Soms wordt aanvullend laboratoriumonderzoek verricht.

Er is geen specifieke behandeling voor Pfeiifer beschikbaar of beschikbaar of noodzakelijk. De ziekte is self-limiting, maar de symptomen kunnen desgewenst worden verlicht door veel (water) te drinken en het gebruik van een gewone pijnstiller tegen de koorts en de pijn. Maandenlang aanhoudende moeheid komt slechts bij een klein gedeelte van de patiënten voor. Meestal duurt de moeheid niet langer dan één tot twee maanden.

Bij een vergrote milt is het verstandig om contactsporten te vermijden. Bedrust en dieetmaatregelen zijn niet nodig. Ook is het niet nodig om thuis te blijven van werk of school. Wel is het belangrijk goed naar je lichaam te luisteren en voldoende rust te nemen als je je moe voelt. Vermijd alcohol, vooral als je last hebt van een opgezette, pijnlijke lever. Drink voldoende (ongeveer 2 liter per dag) en eet gezond en gevarieerd. Minder vet in de voeding is niet nodig, tenzij je zelf het gevoel hebt dat je vet niet goed kunt verdragen.

Noten:
  1. Rosenberg DM, Meyer AA, Manning IH Jr, Neelon FA. Acetaminophen and hepatic dysfunction in infectious mononucleosis. South Med J. 1977 Jun;70(6):660-1.
  2. Dineke Ypma, Constant Coolsma, Hasan Eker, Marc Vrooland, Ted W.F. Vink en Heleen Lameijer. Een jongen met een spontane miltruptuur. Ned Tijdschr Geneeskd. 2019;163:D2986
  3. Rea TD, Russo JE, Katon W, Ashley RL, Buchwald DS. Prospective study of the natural history of infectious mononucleosis caused by Epstein-Barr virus. J Am Board Fam Pract. 2001 Jul-Aug;14(4):234-42.
  4. Candy B, Chalder T, Cleare AJ, Wessely S, Hotopf M. A randomised controlled trial of a psycho-educational intervention to aid recovery in infectious mononucleosis. J Psychosom Res. 2004 Jul;57(1):89-94.

Lees verder

© 2020 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Ziekte van Pfeiffer - symptomen, genezing en verspreidingRuim negentig procent van alle mensen raakt ooit in zijn leven geïnfecteerd met de ziekte van pfeiffer, de effecten van…
Ziekte van Pfeiffer bij een kindZiekte van Pfeiffer bij een kindDe ziekte van Pfeiffer is een virale infectieziekte. Het meest in het oog springende verschijnsel van de ziekte is een e…
De ziekte van PfeifferDe ziekte van Pfeiffer is een infectie ziekte. Het wordt ook wel 'kissing disease' genoemd, omdat het virus veroorzaakt…
Test op de ziekte van Pfeiffer met een Pfeiffer zelftestTest op de ziekte van Pfeiffer met een Pfeiffer zelftestU kunt tegenwoordig eenvoudig en snel testen op de ziekte van Pfeiffer met een Pfeiffer zelftest. Deze zelftest test op…

Vaginaal melanoom: Kanker aan vagina met donkere plekVaginaal melanoom: Kanker aan vagina met donkere plekZeer zelden krijgen vrouwen te maken met een vaginaal melanoom, een agressieve, en meestal niet te genezen vorm van kank…
Tuba aperta: Ooraandoening met geopende buis van EustachiusTuba aperta: Ooraandoening met geopende buis van EustachiusDe buis van Eustachius (gehoorbuis) loopt tussen de keel en het middenoor om de druk in het trommelvlies te reguleren. E…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Kurhan/Shutterstock.com
  • Candy B, Chalder T, Cleare AJ, Wessely S, Hotopf M. A randomised controlled trial of a psycho-educational intervention to aid recovery in infectious mononucleosis. J Psychosom Res. 2004 Jul;57(1):89-94.
  • Dineke Ypma, Constant Coolsma, Hasan Eker, Marc Vrooland, Ted W.F. Vink en Heleen Lameijer. Een jongen met een spontane miltruptuur. Ned Tijdschr Geneeskd. 2019;163:D2986
  • Dr. J.A.H. Eekhof, dr. A. Knuistingh Neven, dr. W. Opstelten: Kleine kwalen in de huisartspraktijk, Elsevier Gezondheidszorg, Amsterdam, vijfde geheel herziene druk, 2010.
  • Dr. Jannes J.E. van Everdingen (hoofdredactie): Het medisch handboek; Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, vijfde volledig herziene druk 2006.
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Miltruptuur
  • https://lci.rivm.nl/richtlijnen/pfeiffer-ziekte-van
  • https://www.lumc.nl/org/neurologie/patientenzorg/polikliniek/1005061151272022
  • https://www.ntvg.nl/artikelen/conservatieve-behandeling-van-een-spontane-miltruptuur-bij-een-pati%C3%ABnt-met-de-ziekte-van
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Virusziekte
  • Prof. dr. R.O.B. Gans, prof. dr. P.E.Y. Van Schil, prof. dr. J.P. Vandenbroucke, prof. dr. C. van Weel (hoofdred.). Codex Medicus. Reed Business, Amsterdam, 13e geheel herziene en opnieuw bewerkte druk, 2009, tweede en derde oplage 2010 en 2012.
  • Rea TD, Russo JE, Katon W, Ashley RL, Buchwald DS. Prospective study of the natural history of infectious mononucleosis caused by Epstein-Barr virus. J Am Board Fam Pract. 2001 Jul-Aug;14(4):234-42.
  • Rosenberg DM, Meyer AA, Manning IH Jr, Neelon FA. Acetaminophen and hepatic dysfunction in infectious mononucleosis. South Med J. 1977 Jun;70(6):660-1.
  • Afbeelding bron 1: Nerthuz/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 2: Decade3d/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Vermoeidheid bij Pfeiffer en complicaties aan lever en milt"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 28-06-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Ziekte van Pfeiffer
Bronnen en referenties: 15
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!