InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Acromegalie: Overproductie groeihormoon bij hypofysetumor

Acromegalie: Overproductie groeihormoon bij hypofysetumor

Acromegalie: Overproductie groeihormoon bij hypofysetumor Acromegalie is een hormonale aandoening waarbij het skelet en omgevende weke delen na de adolescentie langzaam groeien, zonder abnormale lengtegroei van het lichaam. Deze afwijking ontstaat doordat de hypofyse in de hersenen te veel groeihormoon produceert. Dit is veelal het gevolg van een goedaardige hypfoysetumor. Enkele van de vele voorkomende symptomen omvatten een abnormale groei van handen en voeten, afwijkingen aan het gezicht, gewrichtspijn en huidafwijkingen. Acromegalie is niet te voorkomen. Een vroegtijdige behandeling die meestal bestaat uit chirurgie, medicatie en/of radiotherapie, voorkomt echter complicaties. Zonder behandeling resulteert de ziekte vaak in de dood.

Synoniemen acromegalie

Acromegalie is eveneens gekend onder het synoniem "somatotrofe adenoom".

Epidemiologie hormonale aandoening

Wereldwijd lijden ongeveer 60 op 1 miljoen mensen aan acromegalie. De jaarlijkse incidentie van acromegalie bedraagt ongeveer 3-4 op 1 miljoen mensen volgens de website van “The National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases”. NHS choices meldt een prevalentie van 3-14 op 100.000 mensen wereldwijd. Vermoedelijk is de werkelijke frequentie hoger omdat de arts de klinische diagnose vaak mist. Acromegalie is veelal te vinden bij volwassenen van middelbare leeftijd (rond de 45 jaar), maar de symptomen verschijnen mogelijk op elke leeftijd.

Oorzaken: Vaak een hypfoysetumor in hersenen

Acromegalie is een zeldzame aandoening waarbij de hypofyse teveel groeihormoon aanmaakt. De hypofyse is een kleine endocriene klier aan de onderzijde van de hersenen. Deze produceert o.a. groeihormonen. Meestal komen teveel groeihormonen vrij door goedaardige hypofysetumoren. Bij kinderen veroorzaakt een teveel van groeihormoon de aandoening gigantisme (overmatige groei door hypofysetumor in hersenen) in plaats van acromegalie. In zeldzame gevallen zijn hypofysetumoren niet de oorzaak van acromegalie, maar betreft dit tumoren van de pancreas, longen en andere delen van de hersenen.

Symptomen: Afwijkingen aan botten en gezicht

De symptomen van acromegalie zijn zeer divers. Zowel afwijkingen aan het gezicht als de botten zijn mogelijk, en daarnaast treden tal van mogelijke andere symptomen op. Deze zijn niet altijd bij iedereen aanwezig.

Botten

Een typisch kenmerk van acromegalie zijn de grote voeten en grote handen van de patiënt. Zo ervaart de patiënt frequente verandering in schoenmaat alsook in de ring of handschoenmaat. De vingers of tenen zijn tevens breder, wat gepaard gaat met zwelling, roodheid en pijn. Tot slot ontstaat een overmatige lengte (bij overmatige productie van groeihormoon die begint in de kindertijd).

Gezicht

De patiënt heeft botgroei in het gezicht wat leidt tot een uitstekende onderste kaak (prognathie), een uitstekend, voorhoofd en een vergroot neusbeen. Daarnaast heeft de patiënt een grote tong en wijd uit elkaar geplaatste tanden.

Bijkomende symptomen

Tal van bijkomende symptomen zijn mogelijk:
  • afwijkingen van de menstruele cyclus en soms afscheiding uit de borsten bij vrouwen
  • darmpoliepen (goedaardige gezwellen, soms een voorloper van kanker)
  • diabetes type 2
  • een dikke, grove en vette huid (bulldogskin: dikke voorhoofdshuid met vele rimpels) (huidafwijkingen)
  • een lichaamsgeur
  • een verminderd libido (zin in seks)
  • een verminderd perifeer gezichtsvermogen (gezichtsvermogen aan de zijkant)
  • een verminderde spierkracht (zwakte)
  • erectieproblemen bij mannen
  • gemakkelijk vermoeid
  • gewrichtspijn, beperkte beweging van de gewrichten, zwelling van de benige gebieden rond een gewricht
  • grote talgklieren in de huid, verdikking van de huid, huidgezwellen
  • heesheid als gevolg van vergrote sinussen en stembanden
  • het carpaal tunnel syndroom (pijn, gevoelloosheid, tintelingen en/of zwakte in hand door druk op de zenuw in de pols)
  • hoofdpijn
  • onbedoelde gewichtstoename
  • overmatig zweten (hyperhidrose)
  • overtollige haargroei bij vrouwen (medische term: hirsutisme)
  • slaapapneu (slaapstoornis met tijdelijk gestopte ademhaling) als gevolg van een obstructie (= verstopping) van de luchtwegen

Diagnose en onderzoeken door de arts

Lichamelijk onderzoek

De arts bevraagt de patiënt over zijn symptomen. Tijdens een lichamelijk onderzoek bemerkt hij een vergrote lever (hepatomegalie) en milt (splenomegalie), een vergroot hart (cardiomegalie), vergrote nieren en andere vergrote organen. De vergroting van de ingewanden bij acromegalie, is in medische termen gekend als “splanchnomegalie”. De borstomvang is tevens vergroot. Verdere onderzoeken zijn nodig voor de bevestiging van de diagnose van acromegalie. Het diagnosticeren van de aandoening is overigens moeilijk omdat de symptomen traag en sluipend ontstaan. Hierdoor krijgen veel patiënten geen of een foute diagnose.

Diagnostisch onderzoek

Naast een bloedonderzoek zijn enkele beeldvormende nodig zoals een echocardiografie, een MRI-scan van de hersenen en een röntgenfoto van de rug.

Behandeling door chirurgie, medicatie en/of radiotherapie

Voor het behandelen van deze aandoening, verwijdert de arts de hypofysetumor die de ziekte veroorzaakt. Hierdoor kan hij het abnormale groeihormoon elimineren. Soms is de tumor te groot en is volledig verwijderen niet mogelijk. In dat geval is acromegalie niet te genezen, maar de arts gebruikt dan geneesmiddelen of bestraling (radiotherapie) als behandelingsmethode van acromegalie. Ook is medicatie beschikbaar voor patiënten bij wie de tumor te moeilijk te verwijderen is. Na de behandeling krijgt de patiënt jaarlijks controlebezoeken. Hierbij controleert de arts de werking van de hypofyse en kijkt hij of acromegalie niet terugkeert.

Complicaties zijn mogelijk ernstige gezondheidsproblemen

Een tijdige diagnose en snelle behandeling zijn vereist voor het voorkomen van complicaties. Door de progressie van acromegalie ontstaan mogelijk ernstige gezondheidsproblemen. Dit zijn mogelijke complicaties:
  • artrose
  • een hoge bloeddruk (hypertensie)
  • een verminderde secretie van andere hypofyse hormonen (hypopituïtarisme)
  • hart- en vaatziekten, met name de uitbreiding van het hart (cardiomyopathie: hartspieraandoening)
  • het carpaal tunnel syndroom
  • het verlies van het gezichtsvermogen
  • ruggenmergcompressie
  • slaapapneu, een aandoening waarbij de ademhaling herhaaldelijk stopt en start tijdens de slaap
  • struma (een schildkliervergroting)
  • suikerziekte (diabetes)
  • vleesbomen (goedaardige gezwellen in de baarmoeder), goedaardige tumoren in de baarmoeder
  • voorstadia van gezwellen (poliepen) op de binnenkant van de dikke darm

Prognose is goed bij tijdige behandeling

Hypofysechirurgie is bij de meeste patiënten succesvol, afhankelijk van de grootte van de tumor en de ervaring van de chirurg. Zonder behandeling verergeren de symptomen. Hierdoor ontwikkelt de patiënt aandoeningen zoals een hoge bloeddruk (hypertensie), diabetes, hart- en vaatziekten en artritis.

Lees verder

© 2016 - 2017 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Aandoeningen aan de hypofyse: AcromegalieAcromegalie is een buitensporige groei van delen van het lichaam, veroorzaakt door de overproducti van groeihormoon door…
Aandoening: AcromegalieAandoening: AcromegalieAcromegalie is een zeldzame aandoening die niet veel voorkomt. her is geen aangeboren afwijking. Het is een aandoening v…
Syndroom of ziekte van CushingSyndroom of ziekte van CushingHet syndroom van Cushing is een weinig voorkomende aandoening, die wordt veroorzaakt door verhoogde cortisolbloedspiegel…
Groeihormoon en groeihormoonbehandelingGroeihormoon en groeihormoonbehandelingGroeihormoon: groeihormoonbehandeling en groeihormonen kopen. Waartoe dient het groeihormoon en hoe maakt het lichaam de…
Afwijkende groei door stoornissenAfwijkende groei door stoornissenWij Nederlanders zijn behoorlijk lang. De gemiddelde lengte van een Nederlandse man is 1,84 m en van een Nederlandse vro…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Philippe Chanson & Sylvie Salenave / Wikimedia Commons
  • Acromegaly, http://www.healthline.com/health/acromegaly#Overview1, geraadpleegd op 30 juli 2016
  • Acromegaly, http://www.nhs.uk/conditions/acromegaly/Pages/Introduction.aspx, geraadpleegd op 30 juli 2016
  • Acromegaly, https://medlineplus.gov/ency/article/000321.htm, geraadpleegd op 30 juli 2016
  • Acromegaly, https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx, geraadpleegd op 30 juli 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 30 juli 2016
  • Symptoms and causes, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acromegaly/symptoms-causes/dxc-20177626, geraadpleegd op 30 juli 2016

Reageer op het artikel "Acromegalie: Overproductie groeihormoon bij hypofysetumor"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Miske
Laatste update: 13-03-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 7
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!