InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > TIA (transient ischemic attack): Tijdelijke functie-uitval

TIA (transient ischemic attack): Tijdelijke functie-uitval

TIA (transient ischemic attack): Tijdelijke functie-uitval Een TIA (transient ischemic attack) verwijst naar een tijdelijk gestopte bloedtoevoer naar (een deel van) de hersenen. Deze ‘kleine beroerte’ ontstaat plots en veroorzaakt neurologische uitvalverschijnselen gedurende enkele minuten. De klachten die hierbij tot uiting komen, zijn slechts tijdelijk (transient) aanwezig en laten in de meeste gevallen geen restsymptomen achter. Een voorbijgaande ischemische aanval is echter een waarschuwingssignaal van een echte beroerte in de toekomst als de patiënt geen preventieve maatregelen treft om dit te voorkomen. Medicamenteuze en chirurgische behandelingen zijn beschikbaar, maar daarnaast is het aanbevolen om enkele levensstijlaanpassingen door te voeren.

Synoniemen

Een TIA bestempelen mensen ook als:
  • een miniberoerte
  • een voorbijgaande ischemische aanval

Epidemiologie van miniberoerte

De kans op een eerste TIA bedraagt ongeveer 0,42 per 1.000 inwoners in ontwikkelde landen. De incidentie van een miniberoerte neemt toe met de leeftijd (1-3 gevallen per 100.000 bij mensen jonger dan 35 jaar tot 1.500 per 100.000 bij mensen ouder dan 85 jaar). De incidentie van een voorbijgaande ischemische aanval is bij mannen aanzienlijk hoger dan bij vrouwen. Mensen met een zwarte huidskleur zijn tot slot vaker getroffen dan mensen met een blanke huidskleur.

Oorzaken TIA

Bij een TIA ontstaat een tijdelijk gestopte bloedtoevoer naar (een deel van) de hersenen. Dit resulteert uit circulatiestoornissen binnen en buiten de hersenen die enkele minuten tot een etmaal aanhouden. Een TIA is niet helemaal hetzelfde dan een beroerte, hoewel de oorzaken en risicofactoren wel hetzelfde zijn. Na een TIA breekt de blokkade snel af en lost deze op, in tegenstelling tot bij een beroerte waar permanente schade optreedt aan het hersenweefsel. Het kortstondige verlies van de bloedstroom naar (een deel van) de hersenen is het gevolg van:
  • een bloedstolsel dat vanuit een andere locatie in het lichaam (bijvoorbeeld vanuit het hart) naar de hersenen reist
  • een bloedstolsel in een slagader van de hersenen
  • een letsel aan de bloedvaten
  • een versmalling (vernauwing) van een bloedvat (vasoconstrictie) in de hersenen of naar de hersenen

Risicofactoren van tijdelijke ischemische aanval

Een aantal risicofactoren zijn bekend voor een TIA en een beroerte:

Migraine vormt een risicofactor voor een TIA / Bron: Geralt, PixabayMigraine vormt een risicofactor voor een TIA / Bron: Geralt, Pixabay

Aandoeningen

Volgende aandoeningen zijn risicofactoren voor een transiënte ischemische aanval:

Een transient ischemic attack ontstaat sneller bij rokers / Bron: Geralt, PixabayEen transient ischemic attack ontstaat sneller bij rokers / Bron: Geralt, Pixabay

Omgevingsfactoren

Ook enkele omgevingsfactoren leiden sneller tot een TIA:
  • alcoholisme
  • een oudere leeftijd, vooral na de leeftijd van 55 jaar
  • etniciteit (Afro-Amerikanen hebben meer kans om te sterven aan een beroerte)
  • het gebruik van anticonceptiepillen
  • het gebruik van illegale drugs (drugsmisbruik)
  • lichamelijke inactiviteit
  • overgewicht
  • radiotherapie
  • roken
  • te vette of zoutrijke voeding

Symptomen: Tijdelijke neurologische problemen

De patiënt heeft één of meer dan één TIA. De terugkerende tekenen zijn dan hetzelfde of zijn verschillend, afhankelijk van het getroffen hersengebied. De patiënt ervaart plotseling een verlies van functie, meestal binnen enkele seconden. Zwakte, gevoelloosheid of verlamming in het gezicht, een arm of been en dit meestal aan één kant van het lichaam is typerend. Ook afasie (onduidelijke of vervormde spraak of moeite om anderen te begrijpen) komt vaak voor. Bovendien komen bij veel patiënten problemen met het gezichtsvermogen tot uiting, zoals een verlies van gezichtsvermogen in één oog (amaurosis fugax) of dubbelzien (diplopie). Duizeligheid, evenwichts- en coördinatieproblemen (ataxie), slikproblemen, braken, plotselinge en ernstige hoofdpijn zonder oorzaak en in ernstige gevallen bewustzijnsverlies zijn andere aanwezige symptomen. Episodes van amnesie (geheugenverlies) / verwardheid van enkele uren komen voornamelijk voor bij 65-plussers. Deze functie-uitval duurt enkele seconden of minuten. De patiënten herstellen volledig binnen de 24 uur. Het is echter van essentieel belang om bij tekenen van een TIA onmiddellijk medische hulp op te zoeken, ook al vervagen de symptomen snel.

Een oogonderzoek is noodzakelijk / Bron: Jeff Dahl, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Een oogonderzoek is noodzakelijk / Bron: Jeff Dahl, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Diagnose en onderzoeken

De diagnose van een TIA is vaak uitsluitend gebaseerd op de beschrijving ervan. Het is ongebruikelijk om een aanval te zien omdat ze zo kort zijn. Het bewustzijn blijft meestal intact tijdens een TIA. Het beoordelen van vitale functies en het testen van de hersenfunctie op tekenen van een onmiddellijke beroerte zijn nodig. De arts test het gezichtsvermogen, de spierkracht, het spreken, het denkvermogen van de patiënt. Daarnaast verzamelt de arts informatie rond de hartslag, de temperatuur en het bloed. Soms is de arts namelijk in staat om klinisch bewijs te verzamelen van een embolusbron, een recent hartinfarct, een atheroom, een verhoogde bloeddruk, orthostatische hypotensie (plotseling duizelig na het opstaan), bradycardie (een vertraagde hartslag), suikerziekte, het antifosfolipidensyndroom, … Het opsporen van een vernauwing of stolling in de halsslagaders is mogelijk met een carotisechografie. Het controleren van de bloedstroom en het weefsel in het hersenweefsel is belangrijk om de oorzaak van een TIA te bepalen. Dit gebeurt met behulp van een MRI-scan of een CT-scan. Een elektrocardiogram (ECG: meting van de elektrische activiteit van het hart) is vaak nuttig. De arts test tevens de halsslagader (hoofdslagader die van het hart naar de hersenen leidt) op tekenen van verstijving of verstopping. Verder beoordeelt de arts de medische geschiedenis en risico's van hart- en vaatziekten, in combinatie met een evaluatie van de bloedchemie. Dit is nodig zodat de arts geschikte medicatie kan voorschrijven voor het voorkomen van bloedstolsels, alsook voor het verwijderen van vetafzettingen (plaques) uit de slagaders die bloed naar de hersenen brengen). Soms krijgt de patiënt een verwijzing naar een specialist indien de arts geen duidelijke risicofactoren kan vinden en dit dan vooral wanneer sprake is van een jonge patiënt. Een neuroloog test de patiënt dan op de aanwezigheid van vasculitis (ontsteking van een bloedvat), carotide-slagaderdissectie en andere soorten letsels of infecties.

Behandeling

Een snelle behandeling met medicatie en/of chirurgie is vereist om een beroerte te voorkomen.

Meerdere medicijnen zijn inzetbaar / Bron: Stevepb, PixabayMeerdere medicijnen zijn inzetbaar / Bron: Stevepb, Pixabay

Medicatie

De arts schrijft diverse mogelijke medicijnen voor, afhankelijk van de locatie, de oorzaak, de ernst en het type van TIA.
  • anticoagulantia (antistollingsmiddelen)
  • medicijnen voor het behandelen van de bloeddruk en/of het verlagen van het cholesterolgehalte (statines)
  • trombolytica (medicijnen voor het oplossen van een bloedstolsel)

Vrouwen stoppen verder best met het nemen van het vrouwelijk hormoon oestrogeen (zoals de anticonceptiepil of medicijnen voor de overgang).

Chirurgie

Meerdere operatietechnieken zijn inzetbaar bij een TIA zoals:
  • angioplastiek: De arts opent een verstopte slagader met een ballonachtig apparaat. Vervolgens plaatst de arts een stent in de ader om deze open te houden.
  • carotis endarterectomie: De arts verwijdert vetafzettingen van de halsslagaders.

Prognose van transient ischemic attack

TIA's hebben de neiging om zich te herhalen en luiden mogelijk een trombo-embolische beroerte (één op de drie zelfs binnen het jaar) of een hartinfarct in. Ongeveer 15% van alle patiënten met een beroerte hebben eerder al een TIA gehad. TIA’s in de voorste bloedcirculatie hebben een slechtere prognose dan TIA’s in de achterste bloedcirculatie van de hersenen.

Een gezonde voeding is belangrijk / Bron: Jill111, PixabayEen gezonde voeding is belangrijk / Bron: Jill111, Pixabay

Preventie van korte uitval van hersenen

Gezond leven en risicofactoren vermijden of aanpakken zijn de beste preventieve maatregelen voor een TIA:
  • alcoholinname beperken
  • cholesterol- en vetinname beperken
  • diabetes mellitus onder controle houden
  • geen illegale drugs gebruiken
  • gezond gewicht bereiken en handhaven
  • gezonde voeding consumeren
  • medicatie goed innemen (diabetes, hoge bloeddruk, cholesterol, …)
  • natrium beperken
  • regelmatige lichaamsbeweging uitvoeren (minimaal een halfuur per dag)
  • stoppen met roken
  • stress verminderen
  • veel fruit en groenten eten
  • voldoende slaapkwaliteit krijgen

Lees verder

© 2018 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
TIA (transient ischemic attack) symptomenTIA (transient ischemic attack) symptomenEen TIA of voorbijgaande cerebrale ischemie ontstaat als de bloedtoevoer naar een deel van de hersenen tijdelijk wordt o…
TIA: oorzaken, symptomen van een voorbijgaande beroerteTIA: oorzaken, symptomen van een voorbijgaande beroerteTransient ischemic attack, beter bekend onder de afkorting TIA. Het gaat om een kortdurende beroerte veroorzaakt door ee…
Miller Fisher-syndroom: Neurologische aandoeningMiller Fisher-syndroom: Neurologische aandoeningHet Miller Fisher-syndroom is een variant van het Guillain-Barré-syndroom. Het is een zeldzame, verworven neurologische…
Hoe ontstaat een beroerte of herseninfarct?Hoe ontstaat een beroerte of herseninfarct?Doodsoorzaak nummer drie is herseninfarct ten gevolge van een beroerte, waarbij het te lang heeft geduurd voordat de jui…
Migraine zonder hoofdpijnMigraine zonder hoofdpijnBij migraine wordt er meestal gedacht aan hevige hoofdpijn die in aanvallen komt opzetten. Er zijn verschillende vormen…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Geralt, Pixabay
  • Geraadpleegd op 19 september 2018:
  • A TIA is a temporary blockage of blood flow to the brain., http://www.strokeassociation.org/STROKEORG/AboutStroke/TypesofStroke/TIA/Transient-Ischemic-Attack-TIA_UCM_492003_SubHomePage.jsp
  • Clinical Presentation, https://emedicine.medscape.com/article/1910519-clinical-presentation#showall
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Ik krijg een behandeling na een TIA, https://www.thuisarts.nl/beroerte/ik-krijg-behandeling-na-tia
  • Overview, https://emedicine.medscape.com/article/1910519-overview#showall
  • Overview, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/transient-ischemic-attack/symptoms-causes/syc-20355679
  • STROKE AND CEREBROVASCULAR DISEASE, Clinical Medicine, Door: Parveen Kumar, Michael Clark, Uitgever: Elsevier, ISBN: 9780702029936, blz. 1126-1129
  • Transient Ischemic Attack Treatment, https://www.webmd.com/first-aid/transient-ischemic-attack-mini-stroke-treatment
  • Transient ischemic attack, https://medlineplus.gov/ency/article/000730.htm
  • Transient Ischemic Attack, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459143/
  • What is a transient ischemic attack (TIA)?, https://www.medicalnewstoday.com/articles/164038.php
  • Afbeelding bron 1: Geralt, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Geralt, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Jeff Dahl, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 4: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 5: Jill111, Pixabay

Reageer op het artikel "TIA (transient ischemic attack): Tijdelijke functie-uitval"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 18-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 18
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!