InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Osteogenesis imperfecta: Fragiele botten en vaak botbreuken

Osteogenesis imperfecta: Fragiele botten en vaak botbreuken

Osteogenesis imperfecta: Fragiele botten en vaak botbreuken Osteogenesis imperfecta (OI) is een aangeboren bindweefselaandoening waarbij een patiënt uiterst fragiele botten heeft. De botaandoening, die in vele verschillende types bestaat, veroorzaakt vaak snel en zonder aanleiding botbreuken en brengt tevens andere skeletafwijkingen met zich mee. Een blauwe tint aan het oogwit is ook typerend aan de ziekte. De specifieke symptomen en de ernst hiervan zijn echter verschillend per patiënt. De behandeling bestaat veelal uit medicatie, oefeningen en/of één of meer operaties. De prognose van osteogenesis imperfecta varieert van een vroeg overlijden tot een normale levensverwachting. Dit hangt af van het type OI waaraan de patiënt lijdt.

Synoniemen osteogenesis imperfecta

Osteogenesis imperfecta is eveneens gekend onder deze synoniemen:
  • botontkalking
  • fragilitas ossium
  • ziekte van Ekman-Lobstein
  • ziekte van Lobstein (type I)
  • ziekte van Vrolik (type II)

Epidemiologie

Osteogenesis imperfecta tast mannen en vrouwen in gelijke aantallen aan. De exacte prevalentie is moeilijk in te schatten omdat patiënten met milde symptomen vaak niet de diagnose krijgen van OI. De totale geschatte prevalentie bedraagt 1 op 20.000 levendgeborenen. Naar schatting komt type I voor bij 1 op de 30.000 levendgeborenen. OI type II heeft een prevalentie van naar schatting 1 op de 60.000 levendgeborenen. De totale prevalentie van alle soorten OI is vermoedelijk 0,5 per 10.000 personen wereldwijd. In twee grote stammen in Zimbabwe is de prevalentie van de ziekte hoger.

Oorzaken bindweefselaandoening

De aangeboren aandoening is het gevolg van mutaties in het COL1A1-, COL1A2-, CRTAP- of P3H1-gen. Dit zijn belangrijke bouwstenen van bot. De ernst van osteogenesis imperfecta is afhankelijk van het specifieke gendefect, aangezien vele mogelijke genetische afwijkingen bekend zijn die resulteren in de botaandoening. Vaak krijgt de patiënt de aandoening reeds wanneer hij één kopie van het afwijkende gen krijgt (autosomaal dominant overervingspatroon). Soms ontstaat osteogenesis imperfecta evenwel spontaan (de novo).

Typen OI

Type I

Dit is de meest voorkomende en meestal de mildste vorm van OI. In de meeste gevallen kenmerkt de ziekte zich door meerdere botbreuken tijdens de kindertijd en puberteit. De fracturen beginnen meestal als een kind begint te lopen. De frequentie van breuken daalt meestal na de puberteit. Herhaalde fracturen resulteren in een lichte misvorming van de botten van de armen en benen zoals een gebogen scheen- en dijbeen). Een typerend kenmerk van type I is een blauwachtige verkleuring van het wit van de ogen (blauwe sclera). Af en toe treden afwijkingen op aan de binnen- en/of middenoren wat resulteert in slechthorendheid (perceptief en/of geleidend gehoorverlies), wat meestal optreedt van het tweede tot zevende decennium van het leven. De gelaatsuitdrukking van deze patiënten is meestal driehoekig met een groot hoofd (macrocefalie). Een klein gestalte komt in de helft van de patiënten voor. Ook scoliose (zijdelingse kromming van de wervelkolom) of kyfose (achterwaartse kromming van de wervelkolom) zijn gerapporteerde symptomen die bij ongeveer één op de vijf patiënten met type I aanwezig zijn. Bijkomende symptomen die gepaard gaan met OI type I omvatten losse gewrichten, een lage spierspanning (hypotonie), een dunne huid die gevoelig is voor kneuzingen en gebitsafwijkingen.

Type II

OI type II is de meest ernstige vorm van osteogenesis imperfecta. Bij of kort na de geboorte treden ernstige complicaties op. Ze komen ter wereld met een laag geboortegewicht, abnormaal korte armen en benen en reen blauwe verkleuring van het oogwit (blauwe sclera). Daarnaast hebben ze vanaf de geboorte uiterst breekbare botten en tal van breuken. De ribben en lange botten van de benen van de getroffen kinderen vertonen vaak afwijkingen. De longen zijn bovendien vaak onderontwikkeld en de borstkas is abnormaal klein, wat leidt tot ernstige ademhalingsproblemen en mogelijk ook congestief hartfalen (slecht rondpompen van bloed door het hart). Het gezicht is typerend met een kleine, smalle neus, een kleine kaak (micrognathie) en een abnormaal zacht schedeldak met abnormaal grote zachte plekken (grote fontanellen). Daarnaast is de huid erg gevoelig en treedt ook een lage spierspanning (hypotonie) op.

Type III

Type III kenmerkt zich door uiterst fragiele botten, meerdere breuken en misvormde botten. Bij de geboorte zijn vaak meerdere breuken aanwezig. Vaak verergeren de breuken en misvormingen van de verschillende botten (meestal de ribben en de lange botten) nog bij zuigelingen en kinderen. Dit resulteert in een kort gestalte, scoliose en kyfose en misvormingen aan de schedel en de bovenkant van de wervelkolom. In sommige gevallen heeft de patiënt last van longinsufficiëntie en ademhalingsproblemen. In ernstige gevallen zijn patiënten met progressieve botmisvormingen rolstoelgebonden. Zuigelingen met type OI III hebben eveneens een lichte blauwe verkleuring van het wit van de ogen bij de geboorte. Dit verdwijnt veelal tijdens het eerste jaar van het leven. De gelaatsuitdrukking is eveneens kenmerkend. De patiënt heeft een abnormaal prominent voorhoofd en een abnormaal kleine kaak (micrognathie). Andere mogelijke symptomen omvatten slechthorendheid en broze, verkleurde tanden (dentinogenesis imperfecta).

Type IV

Patiënten met type IV hebben breekbare botten. De breuken komen vaker voor tijdens de puberteit. De botmisvormingen zijn mild tot matig en meestal zijn de botten ook korter dan normaal. Ook andere skeletafwijkingen zoals scoliose en kyfose verschijnen. Het gezicht is driehoekig. Het wit van de ogen is voorts normaal of lichtblauw tijdens de kinderjaren, maar dit vervaagt wel met het verouderen. Slechthorendheid en tandafwijking zijn ook gerapporteerd bij patiënten met dit type OI.

Symptomen

Alle patiënten met osteogenesis imperfecta hebben zwakke botten, maar de ernst hiervan varieert. Daarnaast hebben ze meer kans op het ontwikkelen van breuken. Patiënten met osteogenesis imperfecta hebben meestal een kleiner gestalte. De patiënt heeft verder een blauwe tint aan het oogwit (blauwe sclera), meerdere botbreuken en/of gehoorverlies dat ontstaan is op jonge leeftijd. Omdat type I collageen zich eveneens bevindt in ligamenten, lijden patiënten met osteogenesis imperfecta vaak aan hypermobiliteit (pijn aan gewrichten & spieren en vermoeidheid) en platvoeten. Sommige soorten osteogenesis imperfecta leiden tevens tot de ontwikkeling van slechte tanden. Symptomen van meer ernstige vormen van osteogenesis imperfecta omvatten: kyfose, scoliose en gebogen benen en armen.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk en diagnostisch onderzoek

Voor de geboorte
Wanneer een familiale geschiedenis van osteogenesis imperfecta aanwezig is, voert de arts tijdens een zwangerschap een vlokkentest uit. Dit onderzoek onthult de aanwezigheid van de aandoening bij de baby. Osteogenesis imperfecta kent echter diverse genetische mutaties en daarom zijn sommige vormen enkel te diagnosticeren aan de hand van een genetisch onderzoek. De ernstige vorm van osteogenesis imperfecta type II is te zien tijdens een echografie bij een foetus die zestien weken oud is.

Na de geboorte
Kinderen die regelmatig een botbreuk hebben en weinig kracht bezitten, verdenkt de arts vaak van osteogenesis imperfecta. Uit een lichamelijk onderzoek blijkt dat patiënten met de botziekte een blauwe tint aan het oogwit hebben. De definitieve diagnose van osteogenesis imperfecta gebeurt aan de hand van een huidbiopsie, waarbij de arts een stukje huid wegneemt en dit dan microscopisch verder laat onderzoeken in het laboratorium. Een DNA-onderzoek is eveneens nuttig. Voorts maakt de arts een röntgenfoto want hierdoor is hij eveneens in staat om het (sub)type van de ziekte te identificeren.

Differentiële diagnose

De symptomenreeks van volgende aandoeningen lijkt op dit van osteogenesis imperfecta en is daarom nuttig als differentiële diagnose van de ziekte.

Behandeling: Medicatie, oefeningen en operatie

Osteogenesis imperfecte valt niet te genezen, maar wel zijn enkele behandelingsvormen beschikbaar om de pijn en complicaties van de ziekte te verminderen.

Medicatie

Bisfosfonaten zijn specifieke geneesmiddelen die de sterkte en de botdichtheid verhogen. Deze medicijnen zijn nuttig voor patiënten met osteogenesis imperfecta, daar ze botpijn en botbreuken (vooral in de botten van de wervelkolom) verminderen.

Oefeningen

Zwemmen, fysiotherapie en watertherapie houden de spieren sterk en houden de botten sterk. Water is erg nuttig want dit vermindert de kans op breuken.

Operatie

Patiënten met ernstige symptomen krijgen een operatie, waarbij de chirurg metalen staven in de lange botten van de benen inbrengt. Hierdoor verstevigen de botten en vermindert het risico op fracturen. Sommige patiënten krijgen een brace. Chirurgie is soms eveneens nodig om andere skeletafwijkingen te corrigeren (gebogen benen of een wervelproblemen). Op deze manier is de patiënt beter in staat om te lopen of om zich te verplaatsen.

Ondersteunend

Bovendien krijgt de patiënt een ondersteunende behandeling voor het verminderen of verbeteren van de andere symptomen. Zo krijgt de patiënt tandheelkundige zorg bij tandafwijkingen, een hoorapparaat bij slechthorendheid, pijnstillers bij pijn,

Prognose is afhankelijk van type OI

De vooruitzichten van patiënten met osteogenesis imperfecta hangen af van het type waaraan de patiënt lijdt.
  • Type I of lichte osteogenesis imperfecta, is de meest voorkomende vorm. De levensduur is hierbij normaal.
  • Type II is een ernstige vorm die vaak leidt tot de dood in het eerste levensjaar.
  • Type III is gekend als ernstige osteogenesis imperfecta waarbij patiënten reeds op vroege leeftijd veel botbreuken hebben, wat leidt tot ernstige botmisvormingen. Veel patiënten zijn rolstoelgebonden en hebben een kortere levensverwachting.
  • Type IV, of matig ernstige osteogenesis imperfecta, is vergelijkbaar met type I, hoewel de patiënten met type IV vaak met krukken of andere loophulpmiddelen werken. De levensverwachting is (bijna) normaal.

Osteogenesis imperfecta kent nog andere types, maar deze komen minder vaak voor. Meestal zijn dit subtypes van de matig ernstige vorm (type IV).

Complicaties fragiele botten: Vaak botbreuken

Ondanks een behandeling zijn botbreuken mogelijk. Meestal genezen deze breuken, maar de arts moet er wel op letten om de patiënt zo kort mogelijk te gipsen. Dit is belangrijk omdat botverlies optreedt bij een lange gipstijd. Veel kinderen met osteogenesis imperfecta ontwikkelen problemen met het zelfbeeld in de tienerjaren. Psychologische hulp en ondersteuning van een maatschappelijk werker zijn vaak nodig.

Andere complicaties zijn grotendeels gebaseerd op het type osteogenesis imperfecta. Mogelijke complicaties omvatten:
  • ademhalingsproblemen en longontstekingen als gevolg van borstwandmisvormingen
  • gehoorverlies (gebruikelijk bij type I en type III)
  • hartfalen (type II)
  • herhaalde luchtweginfecties
  • permanente misvormingen
  • ruggenmerg- of hersenstamproblemen
  • verhoogde kans op complicaties bij zwangere vrouwen (vroeggeboorte, afwijkingen, bloedingen, )

Contactgroep Osteogenesis Imperfecta

De Vereniging Osteogenesis Imperfecta houdt zich bezig met informatievoorziening, lotgenotencontact en belangenbehartiging voor alle mensen met osteogenesis imperfecta.

Vereniging Osteogenesis Imperfecta
E-mail: secretaris@oivereniging.nl
Website: http://www.oivereniging.nl/
Facebook: https://www.facebook.com/oivereniging.nl
Youtube: http://www.youtube.com/user/WetenschapVoorVOI
Twitter: http://www.twitter.com/oivereniging

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Osteogenesis imperfecta: broze botten door bindweefselfoutOsteogenesis imperfecta: broze botten door bindweefselfoutOsteogenesis imperfecta wordt ook wel broze bottenziekte genoemd. Het is een aangeboren aandoening van het bindweefsel.…
Osteogenesis Imperfecta: broze botten en blauw, grijs oogwitOsteogenesis Imperfecta: broze botten en blauw, grijs oogwitCollageen is een zeer belangrijke stof, waarmee bindweefsel in stand wordt gehouden. Indien er echter een tekort of mind…
Alendroninezuur: medicijn bij botontkalkingAlendroninezuur: medicijn bij botontkalkingWanneer er meer botweefsel wordt afgebroken dan er wordt aangemaakt, worden botten brozer. Bij botontkalking (osteoporse…
Aangeboren botafwijkingen: leven met een abnormaal skeletBotten geven ons lichaam stevigheid en steun en maken beweging mogelijk. Het belang van het bottenstelsel wordt duidelij…
Hoe lang duurt het voor een botbreuk om te genezen?Hoe lang duurt het voor een botbreuk om te genezen?De duur van het genezingsproces van botbreuken is afhankelijk van de leeftijd van de patiënt en het soort breuk. Mensen…
Bronnen en referenties
  • Clinical Presentation, http://emedicine.medscape.com/article/1256726-clinical-presentation#showall, geraadpleegd op 23 november 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 23 november 2016
  • Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/1256726-differential-diagnoses#showall, geraadpleegd op 23 november 2016
  • Osteogenesis imperfecta, https://ghr.nlm.nih.gov/condition/osteogenesis-imperfecta#synonyms, geraadpleegd op 23 november 2016
  • Osteogenesis imperfecta, https://medlineplus.gov/ency/article/001573.htm, geraadpleegd op 23 november 2016
  • Osteogenesis imperfecta, https://rarediseases.org/rare-diseases/osteogenesis-imperfecta/, geraadpleegd op 23 november 2016
  • Osteogenesis imperfecta, https://rarediseases.org/rare-diseases/osteogenesis-imperfecta/, geraadpleegd op 23 november 2016
  • Overview, http://www.niams.nih.gov/health_info/bone/osteogenesis_imperfecta/osteogenesis_imperfecta_ff.asp, geraadpleegd op 23 november 2016
  • What Is Osteogenesis Imperfecta? Fast Facts: An Easy-to-Read Series of Publications for the Public, http://www.niams.nih.gov/health_info/bone/osteogenesis_imperfecta/osteogenesis_imperfecta_ff.asp, geraadpleegd op 23 november 2016

Reageer op het artikel "Osteogenesis imperfecta: Fragiele botten en vaak botbreuken"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 10-05-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Skeletafwijkingen
Bronnen en referenties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!