InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hypofosfatemie: Verlaagd fosfaatgehalte (fosfor) in bloed

Hypofosfatemie: Verlaagd fosfaatgehalte (fosfor) in bloed

Hypofosfatemie: Verlaagd fosfaatgehalte (fosfor) in bloed Fosfaat (fosfor) is een belangrijk mineraal voor het lichaam, dat mensen opnemen via de voeding. Samen met calcium is fosfor nodig voor het behoud van sterke botten. Daarnaast zorgt fosfaat onder andere voor de ontgifting, de vertering, het nutriëntengebruik, de tandheelkundige gezondheid, de cognitieve functie, het behoud van energie, en nog veel meer. Door een aantal aandoeningen en bij diverse omgevingsfactoren ontstaat een tekort aan fosfaat in het bloed. Vooral klachten aan het hart, de spieren en het bot komen tot stand bij een fosfaattekort. De behandeling van de fosfordeficiëntie bestaat uit een inname van fosfor via de mond of via een infuus.

Fosfaat in het lichaam

Naast calcium is fosfaat het meest voorkomende mineraal in het lichaam. Deze twee belangrijke voedingsstoffen werken nauw samen voor het creëren van sterke, gezonde botten en tanden. Het lichaam heeft fosfaat nodig om calcium te kunnen gebruiken. Het grootste deel van het fosfaat (85%) in het lichaam bevindt zich in botten en tanden, maar komt ook voor in cellen en weefsels door het hele lichaam.

Aandoeningen & tekort aan fosfor in het lichaam

Genetische aandoeningen

Genetische aandoeningen waarbij een tekort aan fosfaat voorkomt, zijn X-linked hypofosfatemie en de ziekte van Dent (chronische nieraandoening bij mannen). Bij deze genetische aandoeningen is een fosfaat-reabsorptieprobleem in de nieren aanwezig waardoor de nieren overmatig veel fosfaat uitscheiden, wat een verlies van fosfaat in het lichaam met zich meebrengt.

Malabsorptie

Bij malabsorptie-aandoeningen zoals de ziekte van Crohn (aandoening met diarree en buikpijn), het prikkelbaredarmsyndroom (ziekte met symptomen van diarree en obstipatie) en coeliakie (maag- en darmproblemen door het eten van gluten), treedt soms ook een tekort van fosfaat op. Het lichaam is hierbij namelijk niet in staat om de voedingsstoffen (zoals fosfaat) te absorberen.

Te weinig fosfaatopname via voeding

Een fosfaattekort komt vaak voor bij patiënten met ondervoeding. Ook patiënten die voeding krijgen via een buisje of intraveneus (via een ader) en geen extra fosfaat krijgen, lopen een hoger risico op hypofosfatemie.

Andere ziekten

Verdere ziekten waarbij hypofosfatemie mogelijk ontstaat omvatten:

Verder meldt Simpto.nl een lijst met aandoeningen en omstandigheden waarbij hypofosfatemie tot stand komt, gebaseerd op ziekenhuiscijfers in Nederland.

Overmatig alcoholgebruik is een risicofactor voor hypofosfatemie / Bron: Jarmoluk / PixabayOvermatig alcoholgebruik is een risicofactor voor hypofosfatemie / Bron: Jarmoluk / Pixabay

Omgevingsfactoren & verlaagd fosfaatgehalte in het bloed

Premature baby's lopen een hoger risico op fosfaatdeficiëntie omdat ze meer fosfaat nodig hebben dan volwassenen en mogelijk te weinig fosfaat binnenkrijgen via de moedermelk. Chronisch alcoholmisbruik is eveneens geassocieerd met hypofosfatemie. Sommige medicijnen, zoals bepaalde antacida (maagzuurremmers) en diuretica (plaspillen) veroorzaken ook een verlaagd fosfaatniveau in het bloed. Het eten van veel vette voeding leidt mogelijk eveneens tot fosfaatdecifiëntie. Wanneer de patiënt tot slot onvoldoende fosfaatinname via de voeding heeft, leidt dit tot een tekort van fosfor in het bloed. Fosfaatrijke voedingsmiddelen omvatten onder andere:
  • een eidooier
  • noten
  • peulvruchten
  • rauwe melk
  • sardines
  • volle granen
  • zalm
  • zonnebloempitten

Symptomen aan hart, spieren en bot

De symptomen komen vooral tot stand wanneer het fosfaatgehalte gezakt is tot onder 1,5 mg/dL. Wanneer het fosfaatgehalte tussen 2 en 2,5 mg/dL is, is de patiënt soms asymptomatisch. Hypofosfatemie valt samen met een tekort aan vitamine D en calcium. Dit leidt na verloop van tijd tot zachte en zwakke botten leiden en spier- en gewrichtspijn.

Enkele van de meest voorkomende symptomen zijn:
  • bot: milde tot ernstige botpijn, osteomalacie (verweking van de botten met breuken als gevolg), osteoporose (verlies van botmassa met risico op botbreuken), zwakke of gebroken botten en fracturen (breuken)
  • gewicht: een gewichtstoename, een gewichtsverlies, een verlies van eetlust
  • hart: hartfalen, hartritmestoornissen, moeite met het uitoefenen van lichaamsbeweging
  • neurologisch/psychisch: angst, concentratieproblemen, een groeiachterstand en andere ontwikkelingsproblemen, een verlangen naar snoep en koffie, evenwichts- en coördinatiestoornis (ataxie), prikkelbaarheid, spraakproblemen, tintelingen en gevoelloosheid (paresthesieën), tremoren (bevingen), vermoeidheid (door anemie), verwardheid
  • spieren en gewrichten: gewrichtspijn, gewrichtsstijfheid, rhabdomyolyse, spierpijn, spierzwakte, zwelling van de gewrichten
  • tandbederf

Diagnose en onderzoeken van hypofosfatemie

Vraaggesprek

Bij het vraaggesprek wil de arts weten of de patiënt een geschiedenis van alcoholmisbruik of medicatie heeft. Verder is informatie met betrekking tot de voedingstoestand van de patiënt gewenst. De arts wil tot slot weten of de patiënt diarree heeft, omdat dit dan mogelijk wijst op een darmziekte.

Een bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl / PixabayEen bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl / Pixabay
Lichamelijk onderzoek
De arts bemerkt tijdens het lichamelijk onderzoek vaak spierzwakte, tremoren, ademhalingsproblemen en evenwichtsstoornissen op.

Diagnostisch onderzoek

Een uitgebreid bloedonderzoek is nodig om hypofosfatemie op te sporen. Verder gebeurt aanvullend een elektrocardiografie (hartfilmpje) waarbij de arts een verlengde QT-tijd en ventriculaire tachycardie opmerkt.

Behandeling van fosfaattekort

Bij een mild verlaagd fosforgehalte in het bloed waarbij de patiënt asymptomatisch is, is een behandeling niet altijd nodig en volgt een afwachtend beleid. De arts zet wel orale (via de mond) of intraveneuze (via een ader) fosfaat in bij milde of ernstige hypofosfatemie waarbij patiënten duidelijk klachten ervaren.

Lees verder

© 2017 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Fosfor: fosfortekort symptomen, oorzaak en behandelingFosfor: fosfortekort symptomen, oorzaak en behandelingFosfor of fosfaat is een mineraal en samen met het mineraal calcium geeft het stevigheid aan de botten en de tanden. De…
Inspanningsfysiologie; fosfor en magnesium bij sportenFosfor en magnesium zijn micronutriënten. Dit betekent dat het lichaam maar weinig van deze stoffen nodig heeft. Omdat z…
Osteomalacie: Verweking van de botten met breuken als gevolgOsteomalacie: Verweking van de botten met breuken als gevolgOsteomalacie is de medische term voor verweking van de botten. Deze aandoening is het gevolg van een gebrek aan vitamine…
De oorzaken, symptomen en behandeling van rachitisDe oorzaken, symptomen en behandeling van rachitisRachitis - ook wel Engelse ziekte genoemd - is een botaandoening die vooral voorkomt bij kinderen. Het ontstaat door een…
Rhabdomyolyse: Afbraak spieren, gewrichten en urinewegenRhabdomyolyse: Afbraak spieren, gewrichten en urinewegenRhabdomyolyse is de afbraak van spierweefsel, waardoor de inhoud van spiervezels in het bloed terechtkomt. Deze stoffen…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 8 september 2017:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Deficiency, boek: Advanced Nutrition and Human Metabolism, auteurs: Sareen S. Gropper,Jack L. Smith,Timothy P. Carr, Cengage Learning, 5 okt. 2016 - 640 pagina's, ISBN: 9781133104056, digitale versie dus paginanummer onbekend
  • Four Signs of Phosphorus Deficiency, http://www.fitday.com/fitness-articles/nutrition/vitamins-minerals/4-signs-of-phosphorus-deficiency.html
  • Hypofosfatemie, https://www.hetacuteboekje.nl/hoofdstuk/acute_water-_en_elektrolytstoornissen/hypofosfatemie.html
  • Hypofosfatemie, https://www.simpto.nl/laboratoriumonderzoek/hypofosfatemie/
  • Phosphorus deficiency, https://www.britannica.com/science/phosphorus-deficiency
  • Phosphorus Deficiency: Overview, https://www.diagnose-me.com/symptoms-of/phosphorus-deficiency.php
  • Phosphorus, boek: Mayo Clinic Gastroenterology and Hepatology Board Review, Stephen Hauser (auteur), Mayo Clinic Scientific Press, 2014, ISBN-13: 978-0199827619, ISBN-10: 0199827613, digitale versie dus paginanummer onbekend
  • Phosphorus: Deficiency Symptoms, Health Benefits, Daily Recommendations & Best Food Sources, http://www.doctorshealthpress.com/health-articles/phosphorus/
  • What Damage Can Too Little Phosphorus Do in a Human Body?, http://www.livestrong.com/article/519403-what-damage-can-too-little-phosphorus-do-in-a-human-body/
  • Afbeelding bron 1: Jarmoluk / Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Frolicsomepl / Pixabay

Reageer op het artikel "Hypofosfatemie: Verlaagd fosfaatgehalte (fosfor) in bloed"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Miske
Gepubliceerd: 11-09-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Elektrolytenbalans
Bronnen en referenties: 13
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!