Pneumokokkenpneumonie: Longontsteking door bacterie
Pneumonie is de medische term voor longontsteking. Pneumokokken zijn een type bacteriën. Pneumokokkenpneumonie is bijgevolg een bacteriële longontsteking veroorzaakt door de bacterie Streptococcus pneumoniae. De ziekte begint meestal met symptomen van een verkoudheid maar kan snel verergeren tot ernstige symptomen zoals ademhalingsproblemen en pijn op de borst. Een snelle behandeling met antibiotica is vereist omdat de ziekte anders kan leiden tot de dood. Een vaccin kan pneumokokkenpneumonie voorkomen.- Epidemiologie van pneumokokkenpneumonie
- Prevalentie van pneumokokkenpneumonie
- Oorzaken van pneumokokkenpneumonie
- Mechanisme
- Verspreiding en infectie in de longen
- Fysiologische effecten en ontstekingsreactie
- Oorzaken: Door bacterie S. pneumoniae
- Pneumokokkeninfecties
- Verspreiding
- Risicofactoren
- Symptomen
- Diagnose en onderzoeken
- Behandeling via antibiotica
- Prognose van bacteriële longontsteking
- Complicaties
- Preventie van pneumokokkeninfectie
- Praktische tips voor het leven met pneumokokkenpneumonie
- Zoek medische zorg bij symptomen
- Zorg voor voldoende rust en herstel
- Volg je medicatie-instructies strikt op
- Blijf goed gehydrateerd
- Bescherm anderen tegen besmetting
- Vaccinatie tegen pneumokokken
- Misvattingen rond pneumokokkenpneumonie
- Pneumokokkenpneumonie komt alleen voor bij ouderen
- Pneumokokkenpneumonie is een zeldzame ziekte
- Antibiotica genezen pneumokokkenpneumonie altijd snel
- Er is geen vaccin tegen pneumokokkenpneumonie
- Pneumokokkenpneumonie is altijd te herkennen aan de symptomen
- Alleen longontsteking kan het gevolg zijn van pneumokokkenpneumonie
- Pneumokokkenpneumonie kan alleen via hoesten worden overgedragen
Epidemiologie van pneumokokkenpneumonie
Pneumokokkenpneumonie veroorzaakt wereldwijd voornamelijk ziekte bij kinderen jonger dan vijf jaar en bij 65-plussers.Prevalentie van pneumokokkenpneumonie
Pneumokokkenpneumonie is een veelvoorkomende oorzaak van longontsteking wereldwijd, veroorzaakt door de bacterie Streptococcus pneumoniae. De prevalentie varieert per regio, maar het is een belangrijke oorzaak van ziekte en overlijden, vooral bij kinderen, ouderen en immuungecompromitteerden.Oorzaken van pneumokokkenpneumonie
De aandoening wordt veroorzaakt door een infectie met Streptococcus pneumoniae, die zich via de luchtwegen naar de longen verspreidt, vaak na een verkoudheid of griep. De bacterie kan ernstige longontsteking veroorzaken en kan zich verspreiden naar andere organen.Mechanisme
Verspreiding en infectie in de longen
De pneumokokkenbacterie dringt de longblaasjes binnen, waar het immuunsysteem probeert te reageren op de infectie. Deze immuunrespons veroorzaakt ontsteking, zwelling en ophoping van vocht, wat leidt tot de symptomen van longontsteking, zoals koorts, hoesten en ademhalingsmoeilijkheden.Fysiologische effecten en ontstekingsreactie
De ontstekingsreactie veroorzaakt zwelling en verhoogde doorlaatbaarheid van de bloedvaten, wat resulteert in het lekken van vocht en eiwitten naar de longen. Dit leidt tot ademhalingsproblemen en kan het zuurstofniveau in het bloed verlagen.Oorzaken: Door bacterie S. pneumoniae
Pneumokokkeninfecties
Streptococcus pneumoniae (S. pneumoniae) is een grampositieve bacterie die verantwoordelijk is voor tal van infecties:- een bloedinfectie (pneumokokkensepsis) een buikvliesontsteking (peritonitis) (zelden) een gewrichtsontsteking (artritis) (zelden) een hartklepontsteking (endocarditis) (zelden) een hersenvliesontsteking (pneumokokkenmeningitis) een longontsteking (pneumokokkenpneumonie) een middenoorontsteking (otitis media) een neusbijholteontsteking (sinusitis) een ontsteking van de luchtpijpvertakkingen (bronchitis) een oogbindvliesontsteking (conjunctivitis)
Verspreiding
De pneumokokkenbacterie verspreidt zich door contact met zieke patiënten of patiënten die niet ziek zijn maar wel de bacteriën in hun keel dragen, wat bij circa 40% van de algemene bevolking het geval is. De overdracht van de infectie verloopt via druppelinfectie. Dit houdt in dat ademhalingsdruppeltjes uit de neus of mond van een geïnfecteerde patiënt terechtkomen bij een andere persoon die dan de infectie ook oploopt. Dit gebeurt bijvoorbeeld door hoesten, niezen, intiem zoenen of contact met door de mond of neus besmette voorwerpen (zoals bijvoorbeeld bestek of lippenstift).
Alcoholmisbruik vormt een risicofactor voor pneumokokkenpneumonie / Bron: Jarmoluk, PixabayRisicofactoren
Ouderen lopen vooral het risico om ernstig ziek te worden en aan deze ziekte te overlijden. Een influenza-infectie (griep) draagt sterk bij tot secundaire pneumokokkenpneumonie. Bovendien lopen patiënten met bepaalde medische aandoeningen, zoals chronische hartaandoeningen, longaandoeningen (zoals astma), of leveraandoeningen (zoals levercirrose), diabetes mellitus (suikerziekte) of sikkelcelanemie (bloedaandoening van rode bloedcellen) ook een verhoogd risico op pneumokokkenpneumonie. Patiënten met hiv/aids of patiënten die een orgaantransplantatie hebben gehad en medicijnen gebruiken die hun weerstand tegen infecties verlagen, lopen ook een hoog risico om deze ziekte te krijgen. Een zwakker immuunsysteem verhoogt in het algemeen ook de kans op het ontwikkelen van pneumokokkenpneumonie, zoals bij leukemie, lymfklierkanker of andere kankers, chemotherapie of radiotherapie, nierfalen, een afwezige milt (bijvoorbeeld door een chirurgische verwijdering van de milt) of een slecht werkende milt. Alcoholisme is eveneens een belangrijke risicofactor voor pneumokokkenpneumonie.
Pijn op de borst komt voor bij de bacteriële infectie / Bron: Pexels, PixabaySymptomen
De symptomen van pneumokokkenpneumonie verschijnen plotseling. De patiënt vertoont eerst tekenen van een ernstige verkoudheid. De infectie verspreidt zich vervolgens naar de longen. Daarna kenmerkt de bacteriële infectie zich met ernstige koorts, rillingen, hoesten (soms roestig of mucoïde sputum ophoesten), kortademigheid, een snelle ademhaling (tachypneu) en pijn op de borst. Andere symptomen zoals misselijkheid, braken, hoofdpijn, vermoeidheid en spierpijn gaan soms ook gepaard met de infectie. Bij ongeveer één op de vier patiënten verschijnt pleura-effusie (vochtophoping tussen borstvlies en longvlies).Diagnose en onderzoeken
De arts voert een lichamelijk onderzoek uit. Een speekselcultuur en een bloedonderzoek onthullen de aanwezigheid van de pneumokokkenbacterie. Ook maakt de arts een röntgenfoto van de borstkas (thoraxfoto).Behandeling via antibiotica
De arts schrijft antibiotica voor. De symptomen verminderen of verdwijnen hierdoor na 12 tot 36 uur nadat de medicijnen zijn ingenomen.Prognose van bacteriële longontsteking
De meeste antibiotica zijn effectief voor het behandelen van een bacteriële longontsteking, maar sommige bacteriën zijn resistent tegen de gegeven antibiotica, waardoor de symptomen verergeren. Deze antibioticaresistentie neemt wereldwijd toe omdat deze geneesmiddelen te veel zijn gebruikt of verkeerd zijn ingezet. Bovendien spelen de leeftijd en de gezondheid van de geïnfecteerde patiënt ook een rol bij de effectiviteit van de antibiotica. Circa tien procent van de patiënten met pneumokokkenpneumonie komt aan deze aandoening te overlijden.Complicaties
Bij ongeveer dertig procent van de patiënten met pneumokokkenpneumonie dringen de bacteriën de bloedbaan van de longen binnen. Dit veroorzaakt bacteriëmie, een zeer ernstige complicatie van pneumokokkenpneumonie die ook andere longproblemen en bepaalde hartproblemen kan veroorzaken.Preventie van pneumokokkeninfectie
Een vaccin is beschikbaar voor het voorkomen van een pneumokokkeninfectie. Dit vaccin is aanbevolen voor kinderen jonger dan vijf jaar en 65-plussers, alsook voor patiënten die behoren tot de risicogroepen.Educatie en bewustwording
- Opleiding over pneumokokkenpneumonie: Voor mensen die met risicogroepen werken of in zorginstellingen, kan educatie over pneumokokkenpneumonie helpen om vroege detectie en preventie te bevorderen.
- Bewustwording van symptomen: Bewustzijn van de symptomen van pneumokokkenpneumonie kan ervoor zorgen dat patiënten sneller medische hulp zoeken, waardoor de behandeling effectiever kan zijn.
Vervolgonderzoek en opvolging
- Regelmatige medische controles: Voor patiënten met een verhoogd risico op pneumokokkenpneumonie kunnen regelmatige medische controles helpen om de gezondheidstoestand te monitoren en vroegtijdig in te grijpen bij mogelijke symptomen.
- Vaccinatieprogramma's: Deelname aan vaccinatieprogramma's kan de kans op het ontwikkelen van pneumokokkenpneumonie aanzienlijk verkleinen, vooral voor kinderen en ouderen.
