InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Darmkanker: symptomen en dikkedarmkanker behandeling

Darmkanker: symptomen en dikkedarmkanker behandeling

Darmkanker: symptomen en dikkedarmkanker behandeling Symptomen van dikke darmkanker zijn divers. Darmkanker symptomen zijn onder meer een gewijzigd ontlastingspatroon (diarree, obstipatie), rectale bloedingen, een aanhoudende, soms pijnlijke drang tot stoelgang, gewichtsverlies en symptomen van bloedarmoede (anemie). Dikkedarmkanker duidt op een kwaadaardige tumor in de wand van de dikke darm. Bij een kwaadaardige tumor spreken we van kanker. Een Kwaadaardig gezwel is infiltratief, dat wil zeggen dat de tumorcellen binnendringen in weefsels en organen buiten het gebied waar ze zijn gevormd. Kankercellen kunnen zich ook via de bloedbaan verplaatsen. Dit proces heet uitzaaiing. De groeisnelheid van een kwaadaardig gezwel is relatief hoog. Bij grofweg 80% van de mensen met dikkedarmkanker krijgt een operatie waarbij de arts (een deel van) het colon verwijdert. De prognose van darmkanker varieert en is afhankelijk van het stadium van de ziekte ten tijde van de diagnose.

Darmkanker symptomen, oorzaak en behandeling


Dikkedarmkanker

Dikkedarmkanker komt zeer vaak voor. In 2006 werd er bij circa 11.000 Nederlanders de diagnose ‘dikke darmkanker’ gesteld en elk jaar overlijden ongeveer 4500 mensen hieraan.¹ De meeste mensen zijn ouder dan 60 jaar wanneer de ziekte bij hen wordt vastgesteld. Het komt bijna even vaak voor bij mannen als bij vrouwen, er zijn net iets meer mannen die het krijgen. Het is een kankersoort die in een vroegtijdig stadium opgespoord kan worden door middel van colonoscopie. Hierbij wordt met een flexibele slang, de zogeheten colonoscoop, in de dikke darm gekeken naar mogelijke aandoeningen. Dit instrument wordt via de anus in de dikke darm gebrachten via de scoop wordt lucht in de darm geblazen om deze te laten ontplooien zodat de darm goed onderzocht kan worden op poliepen en andere onregelmatigheden. Het onderzoek duurt gewoonlijk 15 tot 60 minuten.

Vers fruit / Bron: Istock.com/karelnoppeVers fruit / Bron: Istock.com/karelnoppe

Oorzaken darmkanker: leefstijl en erfelijkheid

Het schijnt dat in minder ontwikkelde landen darmkanker slechts sporadisch voorkomt. Dit heeft te maken met het voedingspatroon van mensen: een vezelrijk dieet dat bestaat uit granen, fruit en groenten, zal de ontwikkeling van darmkanker minder waarschijnlijk maken. Het typische westerse voedingspatroon is: vezelarm, veel vlees en dierlijke, verzadigde vetten. Dit vergroot het risico op deze vorm van kanker. Ander risicofactoren zijn overmatig alcoholgebruik, overgewicht en gebrek aan lichaamsbeweging. Ook zijn poliepen een risicofactor. Kwaadaardige gezwellen in de dikke darm ontstaan in veel gevallen uit goedaardige poliepen: 5% van de poliepen wordt kwaadaardig. Ook lopen mensen met chronische darmontstekingen een groter kans darmkanker te ontwikkelen.

'Te veel rood vlees verhoogt kans darmkanker'
Uit een onderzoek van de Belgische Hoge Gezondheidsraad blijkt dat het consumeren van te veel rood vlees de kans op dikke darmkanker verhoogt. In rood vlees zit het pigment heemijzer en dat stimuleert de aanmaak van schadelijke verbindingen, als gevolg waarvan darmkanker zich gemakkelijker kan ontwikkelen.

Op grond van deze bevindingen adviseert de Gezondheidsraad derhalve om niet meer dan 500 gram vlees of vleeswaren per week te eten. Gemiddeld eten Belgen 640 gram vlees per week. Volgens het onderzoek kan het eten van minder vlees de kans op kanker met tien tot twintig procent terugdringen. De uitkomsten gelden niet voor gevogelte, aangezien kip of kalkoen wel zonder verhoogd risico kan worden gegeten. (Bron: Hoge Gezondheidsraad, 13-01-2014.)

Erfelijke vorm van kanker
Bij circa één op de twintig patiënten is er sprake van aanleg voor een erfelijke vorm van kanker. Bij erfelijke aanleg heeft iemand door een afwijking aan zijn genen - het erfelijke materiaal - een sterk verhoogd risico op dikke darmkanker. De twee meest voorkomende erfelijke vormen van darmkanker zijn:
  • Hereditair NonPolyposis Colorectaal Carcinoom (HNPCC), thans Lynch Syndroom genoemd; en
  • Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP).

Circa 3 tot 5% van de mensen met dikke darmkanker heeft HNPCC. Bij HNPCC of het Lynch syndroom ontstaat dikke darmkanker meestal op vrij jonge leeftijd, onder het vijftigste levensjaar. Des te meer van onderstaande kenmerken voorkomen in één familie, des te groter de kans dat er sprake is van erfelijkheid. We noemen:
  • In geval er tenminste drie familieleden, in twee opeenvolgende generaties, darmkanker hebben of hebben gehad. Daarbij moet ten minste één van hen een eerstegraads familielid zijn.
  • Komt er naast darmkanker ook baarmoederkanker in de familie voor?
  • Wordt darmkanker (en/of baarmoederkanker) vastgesteld voor het vijftigste levensjaar, bij de persoon zelf of een naast familielid.

Ontstaan dikkedarmkanker verder ontrafeld

De puzzel rond het ontstaan van kanker in de dikke darm en de endeldarm is weer iets verder ontrafeld door onderzoekers van het Maastricht UMC+. Promovenda Colinda Simons ontdekte dat mannen met overgewicht een grotere kans maken op deze kankersoort als de regulering van groei is aangedaan. Hiervoor keek zij naar een ongunstige genetische aanleg en naar mogelijke stillegging van genen. Bij vrouwen lijkt juist een grotere lengte een hoger risico met zich mee te brengen.

Insuline-gelijkende groeifactorsysteem
Het is al langer bekend dat overgewicht en een gebrek aan beweging het risico op colorectaalkanker (dikkedarmkanker en endeldarmkanker) vergroten. Het is nog niet duidelijk of deze verbanden verschillen voor mannen en vrouwen en naar gelang de plaats in de darm. In dit onderzoek zijn de verschillen en mogelijke mechanismen onderzocht. Er is ingezoomd op het insuline-gelijkende groeifactorsysteem (IGF) dat groei in het lichaam reguleert en mogelijk ook kanker. Vooral in het laatste deel van de dikke darm was de kans op kanker groter bij mannen naarmate ze meer overgewicht hadden en minder bewogen. De kans op kanker in het eerste deel was verhoogd als mannen ook een bepaalde ongunstige genetische aanleg hadden in IGF-genen. Bij vrouwen bleek lengte bepalender voor het risico op dikke darmkanker dan overgewicht. Het hebben van een ongunstige genetische aanleg speelde minder een rol. Verder onderzoek bevestigde het belang van het IGF-systeem als onderliggend mechanisme door te kijken naar moleculaire veranderingen aan IGF-genen in tumoren.

Bewegen is gezond! / Bron: Istock.com/monkeybusinessimagesBewegen is gezond! / Bron: Istock.com/monkeybusinessimages
Ontstaanspatroon
Het onderzoek maakte gebruik van data van een grote epidemiologische studie onder ruim 120.000 Nederlanders die in 1986 werd gestart, de Nederlandse Cohortstudie naar voeding en kanker (NLCS). In dat onderzoek werden o.a. teennagels verzameld. In de teennagels van deze toen 55-69-jarige deelnemers is het met de hedendaagse technologie mogelijk genetische varianten te bepalen. Zodoende kon Simons achttien varianten in beeld brengen die invloed kunnen hebben op het ontstaan van dikkedarm- en endeldarmkanker. Dit onderzoek bevordert het inzicht in het ontstaanspatroon van deze kankers.

Verder onderzoek is nodig
Het proefschrift toont aan dat het IGF-systeem een belangrijke route is waarlangs een verstoorde energiebalans tot darmkanker kan leiden bij mannen. Waarom dit systeem bij vrouwen een minder grote rol speelt is nog onduidelijk. “In dit onderzoek hebben we gekeken naar verbanden, maar een verband is niet hetzelfde als een goede voorspelling”, waarschuwt de onderzoekster. “Iedereen nu genetisch screenen op een ongunstige genencombinatie of stillegging van genen in dit systeem is nog een brug te ver. Op gewicht blijven en voldoende bewegen is voor iedereen belangrijk. Verder onderzoek naar andere mogelijke routes en naar verschillen tussen mannen en vrouwen is nodig om subgroepen te vinden die in het bijzonder profijt kunnen hebben bij leefstijladviezen, zogenoemde adviezen op maat," aldus Colinda Simons. (Bron: Maastricht UMC+, 18-12-2013)

Risicofactoren darmkanker

Factoren die het risico op dikkedarmkanker kunnen verhogen, zijn onder meer:
  • Oudere leeftijd: de grote meerderheid van de mensen doe zijn gediagnosticeerd met darmkanker zijn ouder dan 50 jaat;
  • Een persoonlijke geschiedenis van darmkanker of poliepen: als je reeds darmkanker of adenomateuze poliepen hebt gehad, loop je een groter risico op darmkanker in de toekomst;
  • Inflammatoire darmaandoeningen: chronische ontstekingsziekten van de darm, zoals colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn, kunnen het risico op darmkanker vergroten;
    Overgewicht is een risicofactor bij darmkanker / Bron: Istock.com/VladimirFLoydOvergewicht is een risicofactor bij darmkanker / Bron: Istock.com/VladimirFLoyd
  • Bepaalde erfelijke syndromen, zoals familiaire adenomateuze polyposis (FAP) en het Lynch syndroom;
  • Familiegeschiedenis van darmkanker: je hebt meer kans om darmkanker te ontwikkelen als je een ouder, broer, zus of kind hebt met darmkanker.
  • Vezelarm en vetrijk dieet;
  • Een sedentaire levensstijl: als je niet actief bent, heb je meer kans om darmkanker te ontwikkelen. Regelmatige beweging vermindert de kans op darmkanker.
  • Diabetes: mensen met diabetes en insulineresistentie hebben een verhoogd risico op darmkanker;
  • Zwaarlijvigheid: mensen die lijden aan obesitas hebben een verhoogd risico op darmkanker en een verhoogd risico om eraan te overlijden in vergelijking met mensen als normaal gewicht.
  • Roken: mensen die roken kunnen een verhoogd risico op darmkanker;
  • Alcohol: duchtig de fles aanspreken verhoogt het risico op darmkanker;
  • Radiotherapie voor kanker: eerdere behandeling met radiotherapie gericht op de buik, kan het risico van darmkanker vergroten.

Dikkedarmkanker symptomen

Afhankelijk van de plaats van de tumor variëren de klachten. We noemen:
  • blijvende veranderingen in de frequentie van de stoelgang c.q. het voor het individu normale ontlastingspatroon of veranderingen in soort ontlasting;
  • buikpijn of andere aanhoudende ongemakken in de buik, zoals krampen en een opgeblazen gevoel;
    Vermoeidheid / Bron: Istock.com/BartekSzewczykVermoeidheid / Bron: Istock.com/BartekSzewczyk
  • bloed en/of slijm bij de ontlasting;
  • een aanhoudende, soms pijnlijke drang tot stoelgang;
  • onverklaarbaar gewichtsverlies;
  • verstopping en 'potloodontlasting': kanker kan als een ring de dikke darm afknijpen, hetgeen kan leiden tot verstopping en krampen en de ontlasting kan door de vernauwing de vorm van een potlood krijgen;
  • permanente vermoeidheid.

Andere oorzaak
Bovenstaande klachten kunnen wijzen op dikke darmkanker, maar het kan echter ook een andere oorzaak hebben. Raadpleeg je huisarts, zeker als je bloed opmerkt in je ontlasting. De klachten kunnen net zo goed wijzen op een minder ernstige aandoening zoals aambeien.

CT-scan / Bron: IStock.com/Pavel LosevskyCT-scan / Bron: IStock.com/Pavel Losevsky

Diagnose en onderzoek

Bij het vermoeden van darmkanker kan de huisarts een rectaal toucher uitvoeren: de huisarts voelt met een gehandschoende vinger via de anus of de endeldarm afwijkingen vertoont. Dit wordt doorgaans ervaren als onprettig, doch niet pijnlijk. Eventueel wordt de ontlasting in een laboratorium onderzocht worden op bloedsporen. Dit onderzoek wordt faeces occult blood test (FOBT) genoemd. De huisarts kan de persoon verwijzen naar het ziekenhuis voor een colonoscopie, waarbij een flexibele slang met camera naar binnen wordt gebracht om de darm te kunnen bekijken. Eventueel worden er biopten genomen voor verder onderzoek. In sommige gevallen worden röntgencontrastfoto's gemaakt. Indien er een kwaadaardige tumor is ontdekt, volgt vaak een echografie of een CT-scan. Mensen met erfelijke aanleg voor darmkanker, krijgen om de zoveel jaar een colonoscopie aangeboden.

Stadiumindeling darmkanker

Afhankelijk van de stadiëring, dat wil zeggen de mate waarin de kanker zich ontwikkeld heeft, wordt bepaald welke behandeling geïndiceerd is. De verschillende stadia volgens de meest gebruikte indeling, het zogenaamde TNM systeem of de TNM classificatie, zijn de volgende.²

StadiumBeschrijvingVijfjaarsoverleving uitgedrukt in gemiddelden
Stadium 0Verdenking of vermoeden van kanker of kanker in wording, denk aan een poliep.85-95%
Stadium 1De tumor blijft beperkt tot de darm zelf.85-95%
Stadium 2De tumor is door darmwand gegroeid, maar nog geen aanwezigheid van uitzaaiingen (metastasen) naar regionale lymfeklieren.60-80%
Stadium 3De tumor is tot in de regionale lymfeklieren gegroeid, dat wil zeggen nabijgelegen lymfeklieren.30-60%
Stadium 4De aanwezigheid van uitzaaiingen in andere gebieden, zoals lever en long.< 5%

Dikkedarmkanker behandeling

Curatieve behandeling
De behandeling is zoals gezegd afhankelijk van de plaats van de tumor en het stadium. Bij vroege signalering van de kanker, wanneer er nog geen uitzaaiingen zijn, kan overgegaan worden op het verwijderen van het aangetaste deel van de darm. Soms wordt ook het grootste deel van de endeldarm verwijderd, waarna een stoma noodzakelijk is. Dat is een opening in de buik waardoor de ontlasting wordt afgescheiden.

Chemotherapie bij darmkanker / Bron: Linda Bartlett / Wikimedia CommonsChemotherapie bij darmkanker / Bron: Linda Bartlett / Wikimedia Commons
Behandelingen van uitzaaiingen in de lever, de longen of het buikvlies, kan in opzet genezend (curatief) zijn. Uitzaaiingen kunnen worden behandeld door middel van:
  • een operatie, waarbij bijvoorbeeld delen van de lever worden weggehaald waar de tumoren zitten;
  • RFA (Radio Frequentie Ablatie), waarbij de arts de uitzaaiingen in de lever wegbrandt met elektromagnetische straling;
  • HIPEC (Hypertherme IntraPEritoneale Chemotherapie), een combinatiebehandeling van een operatie en chemotherapie waarbij kankercellen die nog in de buikholte zitten worden vernietigd; en
  • Bestraling van uitzaaiingen (radiotherapie).

Daarnaast kan chemotherapie en doelgerichte therapie worden ingezet bij de behandeling van dikkedarmkanker. Doelgerichte therapie is een medicamenteuze behandeling gericht op het doden van kankercellen of het remmen van de celdeling van kankercellen.

Palliatieve behandeling
Als de kanker niet kan worden genezen, dan zal de behandeling palliatief zijn. Dat wil zeggen gericht op het verminderen van klachten als gevolg van pijnlijke uitzaaiingen en/of het remmen van de kankergroei, zodat het leven verlengd en de pijn verlicht wordt. We kunnen hierbij denken aan chemotherapie of bestraling of een combinatie van behandelingen.

Aspirine helpt uitstekend tegen darmkanker
Het dagelijks innemen van een aspirine remt de groei van tumoren dusdanig dat het aantal sterfgevallen onder darmkankerpatiënten halveert. Leidse onderzoekers toonden aan dat de aspirine de dood afhoudt in de eerste 4 tot 10 jaar na diagnose van darmkanker zonder uitzaaiingen. Bij voorkeur kunnen darmkankerpatiënten zo snel mogelijk nadat de diagnose is gesteld beginnen met aspirine, concluderen de onderzoekers. (Bron: www.nationalezorggids.nl, 03-04-2014.)

Vooruitzichten (prognose) van dikkedarmkanker

Darmkanker overlevingskansen, per stadium. Onderstaande cijfers zijn afkomstig uit het National Cancer Institute SEER-database, onder mensen met de diagnose darmkanker tussen 2004 en 2010. De vijfjaars relatieve overleving voor mensen met fase I darmkanker is ongeveer 92%. Voor mensen met een stadium IIA darmkanker, is de vijfjaars relatieve overleving ongeveer 87%. Voor fase IIB darmkanker, is de overlevingskans ongeveer 63%. De vijfaars relatieve overleving voor fase IIIA dikkedarmkanker is ongeveer 89%. Voor fase IIIB kanker is de overlevingskans ongeveer 69%, en voor fase IIIC kanker is de overlevingskans ongeveer 53%. Darmkanker die zich heeft verspreid naar andere delen van het lichaam zijn vaak moeilijker te behandelen en hebben vaak een slechtere prognose. Metastatische of stadium IV darmkanker, heeft een vijfjaars overleving van ongeveer 11%. Toch zijn er vaak vele behandelingsmogelijkheden beschikbaar voor mensen met dit stadium van kanker.

Vermoeidheid bij partners van darmkankerpatiënten

Partners van patiënten met darmkanker zijn in de loop van het eerste jaar nadat hun partner is geopereerd, gemiddeld genomen niet vermoeider dan een normpopulatie. De mate van vermoeidheid van partners hangt vooral samen met hun eigen aanleg, zoals gevoeligheid voor angst en somberheid. Er is geen verband met de behandeling of met de vermoeidheid van de patiënten. Dat blijkt uit een analyse van gegevens uit een eerdere studie naar seksuele en andere gevolgen van coloncarcinoom in een consortium van Brabantse ziekenhuizen (Support Care Cancer. 2016; online 4 mei)

Noten:
  1. Dikke darmkanker: http://www.darmkanker.info/darmkankerinfo/pages/view.php?page_id=23 (voor de laatste keer geraadpleegd op 29 juni 2009)
  2. TNM staat voor Tumour (de tumor zelf) Nodes (lymfeklieren rondom de tumor) Metastases (uitzaaiingen elders in het lichaam).

Lees verder

© 2009 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Dikkedarmkanker: Klachten, diagnose, behandelingDikkedarmkanker: Klachten, diagnose, behandelingDikkedarmkanker is van de soorten kanker, die voorkomen in het spijsverteringskanaal, samen met endeldarmkanker, de mees…
DikkedarmkankerIeder jaar worden er ongeveer 9600 mensen met dikkedarmkanker gediagnostiseerd. Vaak gebeurt dit op oudere leeftijd (oud…
Overlevingskans bij kankerDe diagnose kanker slaat in als een bom. En dat is niet vreemd, want kanker is doodsoorzaak nummer één in Nederland. Het…
Darmkanker: tumoren van de dikke darm, symptomen/behandelingDarmkanker: tumoren van de dikke darm, symptomen/behandelingDikkedarmkanker komt vrij vaak voor. Omgevingsfactoren spelen een belangrijke rol bij het ontstaan van darmkanker, evena…
Bevolkingsonderzoek darmkankerBevolkingsonderzoek darmkankerDikkedarmkanker is één van de meest voorkomende kankersoorten in Nederland. Des te vroeger een tumor wordt ontdekt, des…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Istock.com/AW
  • American Cancer Society. Colorectal cancer risk factors, http://www.cancer.org/cancer/colonandrectumcancer/detailedguide/colorectal-cancer-risk-factors (ingezien op 13-1-2017)
  • Dikke darmkanker: http://www.darmkanker.info/darmkankerinfo/pages/view.php?page_id=23 (voor de laatste keer geraadpleegd op 29 juni 2009)
  • Dr. Jannes J.E. van Everdingen (hoofdredactie): Het medisch handboek; Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, vijfde volledig herziene druk 2006.
  • Esther van Osselen. Vermoeidheid bij partners van darmkankerpatiënten. Ned Tijdschr Geneeskd. 2016;160:C3006
  • Kanker.nl. Behandeling bij dikkedarmkanker. https://www.kanker.nl/bibliotheek/dikkedarmkanker/behandeling-en-bijwerkingen/22-behandeling-bij-dikkedarmkanker (ingezien op 13-1-2017)
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/karelnoppe
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/monkeybusinessimages
  • Afbeelding bron 3: Istock.com/VladimirFLoyd
  • Afbeelding bron 4: Istock.com/BartekSzewczyk
  • Afbeelding bron 5: IStock.com/Pavel Losevsky
  • Afbeelding bron 6: Linda Bartlett / Wikimedia Commons

Reageer op het artikel "Darmkanker: symptomen en dikkedarmkanker behandeling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Straatman, 03-12-2016 23:34 #2
Vraag,

Hoeveel aspirine moet men slikken voor darmkanker? Reactie infoteur, 05-12-2016
Het betreffende artikel kunt u hier lezen: https://goo.gl/uaElnQ. Doe alles in overleg met de behandelend arts.

Soen Romain, 07-05-2014 11:04 #1
Mijn oncoloog stelt na 5 jaar vast dat er buikvlieskanker aanwezig is na een dikke darm tumor, hoe behandeld men die kanker? Reactie infoteur, 13-05-2014
Prof Dr Wim P Ceelen van de Dienst Gastrointestinale Heelkunde, UZ Gent, heeft een artikel geschreven over buikvlieskanker: http://goo.gl/ksaLBI

Infoteur: Tartuffel
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Darmkanker
Bronnen en referenties: 12
Reacties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!