InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Lymfeklieren en lymfestelsel: taken, functie en ligging

Lymfeklieren en lymfestelsel: taken, functie en ligging

Lymfeklieren en lymfestelsel: taken, functie en ligging Wat zijn lymfeklieren en wat is de functie van lymfeklieren? Het lymfatisch systeem duidt op het geheel van organen, vaten en weefsels in het lichaam, waarin zich voornamelijk lymfe en lymfocyten (witte bloedcellen) bevinden en getransporteerd worden. Lymfeklieren maken hier onderdeel van uit en bevatten witte bloedcellen en antistoffen die het lichaam verdedigen tegen infecties. Lymfeklieren liggen op strategische plaatsen in het lichaam, zoals hals, lies, nek en oksel. Lymfeklieren filteren beschadigde cellen, kankercellen en lichaamsvreemde deeltjes (zoals bacteriën en virussen) uit de vloeistof, het lymfevocht, wanneer deze door het lymfestelsel stroom. Vervolgens worden de boosdoeners door speciale witte bloedcellen, lymfocyten, vernietigd.

Lymfeklieren


Lymfestelsel vrouw<BR>
(Klik op afbeelding voor vergroting) / Bron: The Emirr, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Lymfestelsel vrouw
(Klik op afbeelding voor vergroting) / Bron: The Emirr, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Lymfatisch systeem

Het lymfatisch systeem bestaat uit het lymfevatenstelsel, een netwerk van lymfevaten, knopen (ook wel lymfeklieren genoemd) en een groot aantal lymfatische organen waarin lymfatisch weefsel voorkomt. Het lymfestelsel vormt een netwerk door het hele lichaam. Het lymfestelsel speelt een belangrijke rol in het reinigings- en afweersysteem van het lichaam. Lymfatisch weefsel wordt vooral gekenmerkt door ophopingen van lymfocyten, één van de vijf soorten leukocyten (witte bloedcellen, welke vooral betrokken zijn bij onze afweer). Lymfocyten vormen 25% van het totaal aantal witte bloedcellen. Lymfatische organen zijn de vele lymfeklieren (lymfeknopen) die door het hele lichaam voorkomen en deel uitmaken van het lymfevatenstelsel. Lymfeklieren komen voor in de liezen, oksels en de zijkanten van de hals, en werken als een soort filters voor de vernietiging van afvalstoffen in het lichaam. De milt en de thymus (zwezerik) zijn ook lymfatische organen, evenals de neus- en keelamandelen. Als het lymfestelsel ergens beschadigd raakt, kan er lymfoedeem ontstaan, een ongewenste ophoping van lymfevocht.

Lymfevaten

Lymfestelsel

Het lymfestelsel is een stelsel van lymfevaten dat vocht afvoert (lymfe). Het is dus een afvoerend systeem. Tussen de cellen in je lichaam bevindt zich weefselvocht, waarvan een deel via de haarvaatjes wordt afgevoerd en een deel gaat de lymfevaten in. Dit vocht noemt men lymfe en door middel van samentrekkende bewegingen wordt het vervoerd. Lymfevocht ontstaat vanuit het bloed. Het bloed wordt door de slagaders naar organen en weefsels (zoals de spieren en de huid) vervoerd, zodat deze zuurstof en voedingsstoffen krijgen. De afvoer van bloed, samen met afvalstoffen, vindt plaats via de aders terug naar het hart. Een deel van het bloed treedt bij de weefsels uit de bloedbaan om al het weefsel van voldoende zuurstof te kunnen voorzien. Niet het bloed komt weer in de aders terug. Het overgebleven vocht wordt 'weefselvocht' of 'lymfevocht' genoemd.

Lymfeklier / Bron: SEER, Wikimedia Commons (Publiek domein)Lymfeklier / Bron: SEER, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Eenrichtingssysteem

Het lymfevatstelsel is een eenrichtingssysteem van lymfevaten, die zich verspreid door het gehele lichaam bevinden. Het stelsel is eenrichtingsverkeer, aangezien de meeste lymfevaten kleppen hebben die ervoor zorgen dat de lymfe in één richting blijft stromen. Deze vaten beginnen als haarvaten en nemen geleidelijk in omvang toe en passeren lymfeweefsel of lymfeknopen en uiteindelijk komen ze samen in de grote gezamenlijke lymfevaten en de borstbuis (ductus thoracicus), die weer uitmondt in de aderen van de bloedsomloop. Het vocht komt dus uiteindelijk in de bloedbaan terecht en wordt vervolgens via de normale wegen, de lever, het lichaam uitgescheiden.

Lymfevocht

Lymfevocht is een wat stroperige substantie dat witte bloedcellen bevat, waardoor het een beetje wittig van kleur is. Lymfevocht is in feite water met een heleboel eiwitten en heel veel afvalstoffen, zoals beschadigde cellen, kankercellen en lichaamsvreemde deeltjes (onder meer bacteriën en virussen), die zich in de weefselvloeistof kunnen bevinden. Als het lichaam niet naar behoren functioneert, kan het vocht zich gaan ophopen.

Lymfeklieren hoofd en hals / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)Lymfeklieren hoofd en hals / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Lymfeklieren

Onderweg stroomt lymfe door lymfeklieren, waar ieder mens ongeveer 400 tot 600 van heeft. De ene persoon heeft meer lymfeklieren dan de ander. Lymfeklieren of lymfeknopen zijn orgaantjes op het verloop van lymfevaten en het bestaat uit vele lymfocyten (witte bloedcellen). Lymfeklieren bevinden zich op strategische plaatsen in het lichaam, zoals in de hals, de oksel, in de liezen en eigenlijk in de hele romp. Deze lymfeklieren zorgen ervoor dat vocht gezuiverd wordt; het zijn filterstations voor de lymfe. Beschadigde cellen, kankercellen en lichaamsvreemde deeltjes uit de vloeistof, worden gefilterd. In feite is het een soort zuiveringssysteem in het lichaam. Daarnaast maken de lymfeklieren gespecialiseerde bloedcellen die in staat zijn de beschadigde cellen, kankercellen en lichaamsvreemde deeltjes te vernietigen. Het gaat om de zogeheten 'T-lymfocyten': gespecialiseerde afweercellen die ziekteverwekkers direct aanvallen. Deze worden niet alleen in het beenmerg, maar ook in de milt, lymfeklieren en thymus gevormd. De lymfeklieren kun je normaal gesproken niet zien, maar als je bijvoorbeeld ziek bent en de griep hebt, voel je wel eens dat ze opgezet zijn.

Taken en functie van het lymfestelsel

Het lymfevaatstelsel heeft resumerend twee belangrijke taken:
  • drainage van interstitiële vloeistof (dat is lichaamsvloeistof die zich tussen de cellen bevindt);
  • het bestrijden van ziekten door het verwijderen van beschadigde cellen uit het lichaam (kankercellen) en bescherming van het lichaam tegen indringers, zoals bacteriën en virussen, zodat de verspreiding van infecties en kanker tegengegaan wordt.

Gezwollen lymfeklieren / Bron: Image Point Fr/Shutterstock.comGezwollen lymfeklieren / Bron: Image Point Fr/Shutterstock.com

Oorzaken van lymfeklierzwelling

Lymfeklieren hebben normaal gesproken het formaat van een erwt en soms kun je ze voelen onder de huid. Lymfeklieren kunnen opzwellen bij een infectie of ontsteking. De lymfeklieren die zich dichtbij een infectie of ontsteking bevinden, zwellen dan op. Lymfeklieren in je hals kunnen bijvoorbeeld opzwellen bij een ontsteking van de keel, neus, oor, kaak, tandwortels of van de huid.

Infecties

Een vergrote lymfeklier in de hals verdwijnt vanzelf, zodra de ontsteking voorbij is. Houd er rekening mee dat het wel een week kan duren voordat de zwelling is afgenomen. Virusinfecties zoals de ziekte van Pfeiffer zijn van invloed op het hele lichaam. Hierbij kun je in verschillende delen van het lichaam, zoals de hals, oksel en liezen, opgezette lymfeklieren ontwikkelen. Een huidinfectie van de arm kan ervoor zorgen dat de lymfeklieren in de oksel zwellen en een infecties van het been of geslachtsdelen kunnen een zwelling veroorzaken van de lymfeklieren in de lies.

Kanker

Kanker, lymfomen en leukemie zijn minder frequent voorkomende oorzaken van opgezette lymfeklieren.

Lees verder

© 2015 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Gezwollen lymfeklieren in lies: oorzaken opgezette klierenGezwollen lymfeklieren in lies: oorzaken opgezette klierenOpgezette of gezwollen klieren in de lies? Een voelbare lymfeklier is in 75% van de gevallen een lokaal verschijnsel. Da…
Verwijderen van vergrote, opgezette lymfeklierenMeestal is een vergrote opgezette lymfeklier het gevolg van een onschuldige infectie. Een vergrote lymfeklier kan echter…
Opgezette lymfeklieren, oorzaak en ziekteOpgezette lymfeklieren, oorzaak en ziekteOpgezette lymfeklieren worden vaak in verband gebracht met kanker, bijvoorbeeld borstkanker of keelkanker. Dit kan inder…
Gezondheid: Opgezette lymfeklierenGezondheid: Opgezette lymfeklierenLymfeklieren hebben we op verschillende plaatsen in het lichaam en ze hebben een duidelijke functie. Als er iets met de…
Het lymfatisch systeemHet lymfatisch systeem begint als dunne lymfevaatjes met een gesloten uiteinde. De dunne lymfevaatjes verenigen zich tot…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/AlexRaths
  • Janet Parker (hoofdred.). De atlas van het menselijk lichaam. Librero, 2014.
  • J.A.M. Baar, C.A. Bastiaansen, A.A.F. Jochems: Anatomie & fysiologie. Bohn Stafleu van Loghum, tweede druk, 2007.
  • http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/95018-opgezwollenopgezette-lymfeklieren-hals-nek-lies-oksel.html
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Lymfevatenstelsel
  • www.patient1.nl/encyclopedie/lymfeklierzwelling
  • Afbeelding bron 1: The Emirr, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 2: SEER, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 4: Image Point Fr/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Lymfeklieren en lymfestelsel: taken, functie en ligging"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Atlantica Herrmann, 26-04-2019 20:33 #1
Fijne informatie. Helaas niet helemaal gevonden wat ik zoek.
Ik heb nl.sinds mijn 48 ste jaar vochtophopingen onder mijn ogen. In de loop van de jaren zijn het zakken. Ik krijg constant opmerkingen en je ziet eerst de zakken dan pas de persoon. Ik heb div. artsen gevraagd hoe dit komt. Van niemand ooit antwoord gekregen.

Mijn keelamandelen en neus poliepen zijn vroeger wel verwijderd. Ik heb oa. ook de ziekte van Sjogren. Zijn er in de buurt van de ogen ook lymfeklieren. Zo ja kunnen deze verstopt zijn en is dit met een operatie te verhelpen? Hoop zo om eindelijk duidelijkheid te krijgen.

Mvrgr mevr.Herrmann Reactie infoteur, 29-04-2019
Er is een apart artikel over zwelling onder de ogen: http://bit.do/eQWW6.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 29-04-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Opgezette lymfeklieren
Bronnen en referenties: 10
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!