InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Tongverkleuring: oorzaken gele, rode, zwarte en witte tong

Tongverkleuring: oorzaken gele, rode, zwarte en witte tong

Tongverkleuring: oorzaken gele, rode, zwarte en witte tong Verkleurde tong: oorzaken gele tong, rode tong, zwarte tong en witte tongaanslag. De normale, gezonde tong is rozerood van kleur. Er zijn bepaalde ziekten en aandoeningen die kunnen leiden tot een tongoppervlak die geel, vuilbruin tot zwart kan verkleuren. Een ander veelvoorkomende klacht is een wit beslag op de tong. In dit artikel gaan we in op de belangrijkste oorzaken van een verkleurde tong. Bij tongverkleuring is er vaak sprake van haartong of Candida albicans.

Tongverkleuring: oorzaken gele tong, rode tong, zwarte tong en witte tong


Verkleurde tong: inleiding

De normale, gezonde tong is rozerood van kleur (zie foto bovenaan het artikel). Er zijn bepaalde ziekten en aandoeningen die kunnen leiden tot een tongoppervlak die geel, vuilbruin tot zwart kan verkleuren. Een ander veelvoorkomende klacht is een wit beslag op de tong. In dit artikel gaan we in op de belangrijkste oorzaken van een verkleurde tong. Bij tongverkleuring is er in veel gevallen sprake van haartong of Candida albicans.

Mogelijke oorzaken van een verkleurde tong

De belangrijkste oorzaken van een gele tong zijn haartong of Candida albicans. Andere mogelijke oorzaken die we in dit artikel bespreken zijn:
  • Landkaarttong;
  • Wit/gele aanslag op het achterste deel van de tong door neusverstopping; en
  • Tongcacinoom.
Orale candidiasis
Orale candidiasis
Deze opsomming is niet uitputtend. Hieronder volgt een korte toelichting.

Orale candidiasis

Eén van de meest voorkomende oorzaken tongverkleuring is orale candidiasis (zie foto). Hierbij zijn de mond en de tong pijnlijk en kan er ook sprake zijn van roodheid en van witgele of witte vlekken op de tong. Orale Candidiasis is een schimmelinfectie van de mond-keelholte, die meestal wordt veroorzaakt door een overmatige groei van de gist Candida albicans. Candida albicans is een commensaal (onschadelijke gastkiem) die bij ongeveer de helft van de bevolking permanent voorkomt in de mondholte. Bij verstoring van het microbiële evenwicht in de mond, kan deze giste aanleiding geven tot orale candidiasis.

Orale candidiasis is een schimmelinfectie die normaliter optreedt als een opportunistische infectie, dat wil zeggen een infectie die kan optreden bij mensen met een verminderde afweer. Het kan ook voorkomen bij mensen die slecht passende prothese of kunstgebit hebben. Het kan tevens worden veroorzaakt door antibioticagebruik. De meest voorkomende oorzaak is het gebruik van hoge doses inhalatiecorticosteroïden, die in de mondholte neerslaan en aldaar de weerstand van het slijmvlies onderdrukken.

Landkaarttong
Landkaarttong

Landkaarttong (lingua geografica)

Eén van de niet-infectieuze oorzaken die leidt tot gladde rode vlekken op de tongrug die zijn omgeven met een witte aanslag, is een landkaarttong, ook wel 'geografische tong' genoemd (zie afbeelding). De oorzaak is onbekend. Het is een goedaardige aandoening: het is onschuldig, niet besmettelijk en het geeft geen verhoogde kans op kanker. Er zijn geen effectieve behandelingsmogelijkheden bekend. Gelet op het goedaardige karakter van de aandoening is dit ook niet nodig.

Kenmerkend aan deze aandoening zijn de gladde plekken op de tong, die zijn omgeven door witte gebieden of lijntjes. Dit aspect kan na enkele weken veranderen: de gladde plekken verdwijnen op de ene plaats en verschijnen op een andere plaats, met daaromheen de witte zones. Het lijkt op een (veranderende) landkaart, vandaar de naam 'landkaarttong'. In veel gevallen blijft deze aandoening gedurende het hele leven aanwezig, ofschoon er perioden kunnen zijn waarbij iemand symptoomvrij is en de afwijking niet zichtbaar is.

Gewoonlijk veroorzaakt een landkaarttong geen klachten, maar een enkele keer kan gekruid eten of sinaasappelsap aanleiding geven tot een prikkelend gevoel op de tong. Men schat dat ongeveer 1 op de 100 tot 200 mensen - zowel kinderen als volwassenen - deze aandoening hebben.

Wit/gele aanslag op het achterste deel van de tong door neusverstopping

Veel zwavelvormende bacteriën bevinden zich in de fissuren (groeven) op het achterste, ruwe oppervlakdeel van de tong. Wanneer de tong uitgestoken wordt, is er soms een wit/gele aanslag op het achterste deel van de tong waarneembaar (zie foto). Deze aanslag bestaat voornamelijk uit bacteriën. Door eiwitten uit het speeksel en afschilfering van de oppervlakkige cellen van de tong kunnen onwelriekende zwavelverbindingen geproduceerd worden.

Wit-gele aanslag op tong
Wit-gele aanslag op tong
's Nachts tijdens de slaap wordt er weinig speeksel gevormd en is de zuurstofopname in de mond laag, met als gevolg dat de hoeveelheid zwavelverbindingen toemeemt en men 's ochtends een vieze smaak in de mond heeft en vies uit de mond ruikt. Dit proces kan worden versterkt indien men door een neusverkoudheid door de mond moet ademen.

Een verstopte neus is een veel voorkomende oorzaak voor een wit/gele aanslag op het achterste deel van de tong. Dit gebeurt gewoonlijk omdat door een neusverstopping een persoon moet ademhalen door zijn mond in plaats van zijn neus, waardoor speeksel in de mond eerder verdampt en de tong eerder uitdroogt. Hierdoor kunnen micro-organismen meer hun gang gaan.

Haartong (lingua villosa)

Haartong is aan vaak voorkomende, doch onschuldige aandoening (zie afbeelding). Deze aandoening ontstaat door verstoringen van de microbiële flora in de mond. Bij haartong treedt er een verandering van het oppervlak van de tong op. De kleur kan variëren van licht tot donker: van witgrijs, tot geel, bruin en zelfs zwart. Ook groenige of blauwige tongverkleuringen worden soms gezien. Een haartong is gewoonlijk donker gekleurd. Het geeft doorgaans geen klachten, doch soms kan men last hebben van een onaangenaam gevoel en soms ook van een onaangename smaak.

Haartong
Haartong
Bij een haartong zijn de haarvormige smaakpapillen van de tong abnormaal lang geworden, omdat deze onvoldoende slijten. Het is niet duidelijk waarom de papillen verlengen en onvoldoende afschilferen. De verkleuring kan worden veroorzaakt door pigmenten uit voedsel en dranken die tussen de abnormaal lang geworden haarvormige smaakpapillen blijven zitten. De verkleuring kan tevens worden veroorzaakt door een overgroei van chromogene micro-organismen, dat zijn micro-organismen die een kleurstofvormende stof produceren.

Haartong kan worden aangetroffen bij mensen:
  • die antibiotica gebruiken;
  • met een verlaagd afweersysteem;
  • met een slechte algemene conditie (zelfverwaarlozing);
  • met een gebrekkige mondhygiëne;
  • die roken;
  • veel koffie of thee drinken;
  • een afgenomen speekselproductie hebben.

Lees hier meer over zwarte haartong.

Tongcarcinoom (tongkanker)

De incidentie van mondkanker in Nederland is ongeveer 3 op 100.000.(¹) In eenderde deel van de gevallen komt de kanker op de tong voor (zie afbeelding). Het mondholtecarcinoom komt vaker voor in Aziatische landen, hetgeen vermoedelijk samenhangt met het gebruik van bepaalde voedings- en genotsmiddelen die het mondslijmvlies irriteren. In India wordt bijvoorbeeld veel op tabak, en op bladeren en noten van de betelpalm gekauwd. De betelnoot bevat de stof arecaline, die bekend staat om haar gemoedstoestand bevorderende werking.

Tongkanker
Tongkanker
De meest voorkomende klachten van tongkanker zijn:
  • een voelbare zwelling of zweer die niet geneest;
  • pijn aan de tong;
  • witte of rode verkleuring op de tong;
  • uitstralende pijn naar de hals, de kaak of het oor;
  • een (klier)zwelling in de hals;
  • slikklachten (gaat soms gepaard met gewichtsverlies);
  • hinder bij het kauwen van voedsel (hinder bij het bewegen van de tong);
  • kwijlen;
  • veranderde spraak;
  • slechte adem;
  • bloedingen.

Voetnoot

  1. C.J.H. van de Velde (redactie): Oncologie; zevende herziene druk, Bohn Stafleu van Loghum, 2005, p. 221.

Lees verder

© 2010 - 2014 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Pijn aan de tong? Oorzaken en tips tegen tongaandoeningenPijn aan de tong? Oorzaken en tips tegen tongaandoeningenAls je problemen hebt aan de tong, dan kan het moeilijker worden om eten te proeven, te slikken en zelfs te spreken. De…
Slechte adem: het gebruiken van de tongschraperSlechte adem: het gebruiken van de tongschraperWanneer iemand last heeft van slechte adem kan dit een enorme impact hebben op zijn of haar leven. Het kan een belemmeri…
Tongontsteking: symptomen, diagnose, behandeling en oorzakenTongontsteking: symptomen, diagnose, behandeling en oorzakenEen ontstoken tong is een vervelende aandoening, doordat de tong flink opzwelt en glad en rood wordt. Deze infectie staa…
Wat is een landkaarttong?Wat is een landkaarttong?Een landkaarttong (lingua geographica) is de benaming voor een aandoening aan de tong. Wat is een landkaarttong en is er…
Slechte adem: Wat zijn de oorzaken?Slechte adem: Wat zijn de oorzaken?Slechte adem komt bij meer mensen voor dan je eerst zult verwachten. Meer dan 20% van de Nederlandse bevolking heeft las…
Bronnen en referenties
  • C.J.H. van de Velde (redactie): Oncologie; zevende herziene druk, Bohn Stafleu van Loghum, 2005.
  • C. van Heycop ten Ham, H.J.C. Hendriks, J.H. in de Bosch, J.H.M. Schormans, J.W. van der Krans (redactie): Basisboek Pathologie, ThiemeMeulenhoff, Utrecht/Zutphen, eerste druk, tweede oplage, 2000.
  • Dr. Jannes J.E. van Everdingen (hoofdredactie): Het medisch handboek; Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, vijfde volledig herziene druk 2006.

Reageer op het artikel "Tongverkleuring: oorzaken gele, rode, zwarte en witte tong"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Rik, 09-04-2014 13:17 #5
Ik heb net 2 dagen last van mijn keel en tong, en sinds vandaag is mijn tong ook erg geel geworden (op de achterkant). Ik heb het al eerder gehad en heb er een maand mee rond moeten lopen waardoor ik mijn mond gewoon nooit opendeed omdat ik het niemand wilde laten zien. Ik zou er graag snel van af willen komen omdat ik hierdoor niet durf op te dagen op mijn werk en school. Heeft er soms iemand een oplossing?
Alvast bedankt
Rik

Marja, 18-02-2013 17:49 #4
Geachte heer mevrouw. Ik heb ook last van orale candidasis zo als op de foto en ook in me keel. Is er iets voor dat ik die gist uit me lijf krijg en weer een gewone tong heb. Zijn daar pillen voor of iets anders? ik hoor graag van u.
Vriendelijke groed en alvast bedankt.
Marja Reactie infoteur, 14-03-2013
Het is van belang dat u met deze klachten uw huisarts bezoekt, zodat hij een diagnose kan stellen en een behandeling kan inzetten. Candida kan worden behandeld met speciale anti-gist medicijnen, waarbij gekozen kan worden tussen een lokale behandeling (met mondspoeling of orale gel) en een systemische behandeling (met pillen). Daarnaast zal gekeken moeten worden wat de oorzaak van de gistinfectie is.

Eric, 04-10-2012 09:39 #3
Ik heb nu al een maand of vijf een brandende mond en tong. Ik ben bij een tandarts, stoomatoloog, en een dermatoloog geweest, en die laatste zei mij dat ik bms heb, en geeft mij een medicijn tegen epilepsie pilletjes, die ik moet kapot knauwen en mengen met mijn speeksel, en goed laten rond gaan in mijn mond, en na een paar minuten terug uitspuwen
maar voor mij heeft dat geen enkel resultaat. Heeft er soms iemand een betere remedie?
Alvast bedankt
Gr Eric

Gerda van der Sluis, 13-02-2012 14:22 #2
Mijn tong is zwart gekleurd en mijn smaakvermogen is sterk verminderd, recentelijk heb ik anti-biotica gehad en ik ben ziek geweest, maar deze klacht bestond voordien ook al, tevens is mijn tong breder geworden, net of hij niet meer past in de mond, de tandafdrukken zijn erin afgeteken. alvast bedankt voor reactie. bij tandarts kom ik niet verder en de huisarts zegt de tong te moeten gaan schrapen. Reactie infoteur, 21-02-2012
Dit lijkt op haartong, maar alleen een (huis)arts kan een diagnose stellen. De precieuze oorzaak is niet bekend, maar sommige antibiotica en bepaalde soorten mondspoeldranken, zoals waterstofperoxide en chloorhexidine, kunnen deze aandoening veroorzaken. De behandeling van zwarte haartong is afhankelijk van de achterliggende oorzaak en onderliggende problemen, zoals een ongezonde levensstijl, slechte voedingstoestand (met evt. vitamine B tekorten) of een slechte mondverzorging. Laat dit door uw huisarts beoordelen. De zwarte laag kan geleidelijk minder worden dagelijks de tong te poetsen met een zachte tandenborstel en gewone tandpasta.

M. de Jong, 14-03-2011 14:02 #1
Ik heb na een kuur met Amoxicilline opeens een zwarte tong. De onderkant is fel rood. Slikken is wat gevoelig. Ik kreeg van (Franse) huisarts een verwijzing naar specialist. Dacht verstaan te hebben hermatoloog al vind ik dat vreemd, maar kom daar bij het maken van de afspraak wel achter! De specialist is op ruim 1 uur hier vandaan en ik vraag me af kan ik het even aanzien of is aktie geboden? Reactie infoteur, 15-03-2011
U kunt deze vraag het beste voorleggen aan de huisarts die u verwezen heeft. Hij kan u ook uitleggen op welke gronden hij dat heeft gedaan.

Infoteur: Tartuffel
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Mondaandoeningen
Bronnen en referenties: 3
Reacties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!