InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Thyrotoxicose: Verhoogde schildklierhormonen in bloed

Thyrotoxicose: Verhoogde schildklierhormonen in bloed

Thyrotoxicose: Verhoogde schildklierhormonen in bloed De schildklier is een klein vlindervormig orgaan aan de voorkant van de nek. Dit orgaantje maakt hormonen aan zodat het lichaam energie kan gebruiken, warm blijft en de andere organen goed functioneren. Thyrotoxicose (thyreotoxicose, thyrotoxicosis) is een toestand waarbij een patiënt veel te veel schildklierhormonen in het bloed heeft. Meestal is dit het gevolg van een overproductie van hormonen door de schildklier (hyperthyreoïdie), al zijn ook andere oorzaken bekend. Enkele mogelijke symptomen van thyrotoxicose zijn een snelle hartslag, zweten, spierzwakte en onbedoeld gewichtsverlies. Medicijnen en eventueel chirurgie behandelen deze schildklieraandoening. De meeste patiënten hebben een uitstekende prognose wanneer het medicatiegebruik op peil staat. Onbehandeld ontstaan mogelijk wel ernstige complicaties, zoals een beroerte.

Epidemiologie

Schildklieraandoeningen komen tot tien keer vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Thyrotoxicose treedt op elke leeftijd mogelijk op. Er is een kans van 1 op 100 dat een vrouw dit tijdens het leven ontwikkelt en een risico van 1 op 1.000 voor mannen. Het aantal nieuwe gevallen van thyrotoxicose dat jaarlijks wordt gediagnosticeerd bedraagt 3 per 1.000 vrouwen. Thyrotoxicose als gevolg van de ziekte van Graves (overproductie van schildklierhormonen) ontwikkelt zich meestal tussen de tweede en vierde decennia van het leven, terwijl de prevalentie van toxische nodulaire struma (kropgezwel) toeneemt met de leeftijd. Auto-immuunvormen van thyrotoxicose komen vaker voor bij rokers.

Oorzaken van thyrotoxicose

Hormonen geproduceerd door de schildklier bepalen hoe snel of langzaam het lichaam werkt (metabolisme). Te veel schildklierhormoon (thyroxine en triiodothyronine) versnelt het metabolisme en resulteert in de tekenen van thyrotoxicose.

Medicijnen

Bepaalde medicijnen, bijvoorbeeld amiodaron en lithium, veroorzaken een overmatige productie van schildklierhormoon.

Schildklierknobbeltjes

Mogelijk ontwikkelen zich schildklierknobbeltjes die de hoeveelheid hormoonproductie van de schildklier treft. Een enkel gezwelletje staat bekend als een toxisch nodulair adenoom, terwijl een multinodulaire struma of de ziekte van Plummer wijst op een aantal knobbeltjes aan de schildklier.

Schildkliersupplementen

Sommige patiënten nemen schildklierhormoon in pilvorm om een medische aandoening te behandelen, zoals hypothyreoïdie (onvoldoende productie van hormonen door de schildklier). Soms ontstaat een te grote hoeveelheid supplementen in het bloed omdat het voorschrift niet klopt of omdat de patiënt de medicatie niet gebruikt zoals voorgeschreven.

Struma ovarii

Struma ovarii is een zeldzaam type eierstoktumor dat meestal uit schildklierweefsel bestaat. Af en toe leidt dit tot hyperthyreoïdie (overactieve schildklier).

Thyroïditis

Sommige patiënten kampen met een ontsteking van de schildklier. Een schildklierontsteking is het gevolg van een virus of bacterie, het gebruik van bepaalde medicijnen (zoals lithium) of zelfs het eigen immuunsysteem (auto-immune thyroïditis). Door de ontsteking gebeurt een verhoogde afgifte van hormonen in de bloedbaan.

Ziekte van Graves

In de meeste gevallen is thyrotoxicose het resultaat van een overproductie van hormonen door de schildklier, hetgeen in medische termen gekend is als hyperthyreoïdie. De ziekte van Graves is de meest voorkomende oorzaak van hyperthyreoïdie en thyrotoxicose. Het immuunsysteem verwart hierbij de schildkliercellen met indringers en gaat deze dan aanvallen met antilichamen (een soort eiwit). Het is anno augustus 2019 niet duidelijk waarom dit gebeurt, maar door de auto-immuunreactie gaat de klier groeien en maakt deze te veel schildklierhormoon aan. De auto-immuunaandoening is vaak aanwezig in families dus de genen spelen mogelijk een rol bij de ontwikkeling van de schildklieraandoening.

Bij de ziekte van Graves treden mogelijk rode ogen op / Bron: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Bij de ziekte van Graves treden mogelijk rode ogen op / Bron: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Symptomen

Normaal gesproken zorgen schildklierhormonen er voor dat mensen met de juiste snelheid energie verbranden. Bij hoge niveaus van schildklierhormonen is het metabolisme verhoogd.

Volgende mogelijke symptomen komen tot uiting:

Sommige symptomen komen alleen tot stand bij patiënten met de ziekte van Graves (een auto-immuunziekte), waaronder een huidverandering op de benen, zwellingen van de vingertoppen, oogirritatie, een oogontsteking, rode ogen, waterige ogen, uitpuilende ogen en gezwollen oogleden.

Diagnose en onderzoeken

De arts stelt de patiënt vragen over de symptomen en het medicatiegebruik. Verder meet hij de polsslag en kijkt hij of de schildklier te groot is. Daarna is een bloedonderzoek nodig om de hoeveelheid schildklierstimulerend hormoon (TSH) te meten. Hierdoor weet een arts zeker of de patiënt lijdt aan thyrotoxicose. Mogelijk zijn meer bloedtesten nodig om de exacte oorzaak te achterhalen. In sommige gevallen wil de arts de schildklier ook beter bekijken met behulp van een echografie.

Medicijnen reguleren de schildklierhormonen / Bron: Stevepb, PixabayMedicijnen reguleren de schildklierhormonen / Bron: Stevepb, Pixabay

Behandeling

Patiënten met de ziekte van Graves en andere vormen van hyperthyreoïdie zijn gebaat met antityroïde geneesmiddelen. Deze medicatie voorkomt de schildklier teveel hormonen aanmaakt. Verder vernietigt radioactief jodium meestal ingeslikt via een capsule de schildkliercellen. Deze behandeling is over het algemeen veilig en werkt goed. Bètablokkers (medicatie die hartslag en bloeddruk verlaagt) verlichten bepaalde symptomen, zoals een snellere pols en trillende handen, maar verlagen de hormoonspiegels niet. In ernstige gevallen verwijdert de arts de schildklier geheel of gedeeltelijk om de symptomen te verlichten.

Prognose van schildklieraandoening

De vooruitzichten van behandelde thyrotoxicose hangen af van de gebruikte behandelingsmethoden. Vaak moeten patiënten levenslang dagelijks medicatie (schildklierhormoontabletten) innemen. Patiënten die medicijnen gebruiken, moeten regelmatig naar de arts voor een bloedonderzoek om te bevestigen dat de dosis correct blijft. De meeste patiënten vinden een effectief medicatieregime waardoor ze een normaal leven kunnen leiden.

Complicaties van verhoogde schildklierhormonen in bloed

Onbehandeld voelt een patiënt zich slecht en onwel, en loopt hij het risico een snelle en onregelmatige hartslag (atriumfibrilleren) waardoor het risico op een beroerte verhoogt. In extreme gevallen ontwikkelen patiënten hartfalen als gevolg van de snelle en onregelmatige hartslag en de verhoogde metabolische vraag. Langdurige thyrotoxicose tast ook de botten van de patiënt aan en verhoogt het risico op osteoporose, wat gepaard gaat met een verhoogd risico op fracturen (gebroken botten).

Lees verder

© 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Schildklier verwijderen (operatie): Oorzaken en complicatiesHet verwijderen van de schildklier (strumectomie) is een operatieve behandeling, meestal als gevolg van schildklierprobl…
Schildklierontsteking (thyroïditis): symptomen & behandelingSchildklierontsteking (thyroïditis): symptomen & behandelingEen schildklierontsteking komt vrij vaak voor. Wat is een schildklierontsteking, wat zijn de schildklierontsteking sympt…
Schildklierontsteking: ziekte van Hashimoto en andere typenSchildklierontsteking: ziekte van Hashimoto en andere typenBij een schildklierontsteking, ook wel thyreoïditis genoemd, is er sprake van een ontsteking van de schildklier. De gevo…
Kattenziekte: Hyperthyroïdie (aandoening schildklier)Kattenziekte: Hyperthyroïdie (aandoening schildklier)Hyperthyroïdie is de meest voorkomen hormonale afwijking die voorkomt bij de kat. Bij deze aandoening is de schildklier…
Hyperthyreoïdie: teveel aan schildklierhormoonHyperthyreoïdie: teveel aan schildklierhormoonHyperthyreoïdie komt voor wanneer de schildklier te snel werkt. De schildklier produceert dan een teveel aan schildklier…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 4 september 2019:
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Diagnosis and management of thyrotoxicosis, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1476727/
  • Thyrotoxicosis, https://www.medlink.com/index.php/article/thyrotoxicosis
  • Thyrotoxicosis, https://www.virginiamason.org/thyrotoxicosis
  • Thyrotoxicosis, https://www.yourhormones.info/endocrine-conditions/thyrotoxicosis/
  • Thyrotoxicosis: Diagnosis and Management, https://www.mayoclinicproceedings.org/article/S0025-6196(18)30799-7/fulltext
  • What Is Thyrotoxicosis?, https://www.webmd.com/women/thyrotoxicosis-hyperthyroidism#1
  • Afbeelding bron 1: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • Afbeelding bron 2: Stevepb, Pixabay

Reageer op het artikel "Thyrotoxicose: Verhoogde schildklierhormonen in bloed"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Gepubliceerd: 05-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Schildklieraandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!