InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Capnocytophaga canimorsus-infectie door beet van kat of hond

Capnocytophaga canimorsus-infectie door beet van kat of hond

Capnocytophaga canimorsus-infectie door beet van kat of hond Bij honden en katten is van nature de bacterie Capnocytophaga canimorsus in de bek aanwezig. Deze voor hen onschadelijke bacterie veroorzaakt bij sommige mensen ernstige tekenen. Dit gebeurt wanneer een dier mensen likt, krabt of bijt of wanneer mensen de huid van dit dier aanraken. Vooral patiënten met een zwak immuunsysteem lopen een hoger risico op het ontwikkelen van een infectie, al zijn ook andere risicogroepen en risicofactoren bekend. De klinische presentatie is variabel en bestaat uit onder andere koorts, gewrichtspijn en buikpijn. Zeer snel na het optreden van de tekenen verergeren de klachten en stoppen de organen met werken. Een snelle behandeling met antibiotica is nodig om levensbedreigende complicaties te voorkomen. Wanneer patiënten de bacteriële infectie overleven, heeft vaak een amputatie plaatsgevonden.

Epidemiologie

Wereldwijd zijn patiënten getroffen door een infectie veroorzaakt door blootstelling aan C. canimorsus (voorheen bekend als ‘dysgonische fermentor-2’). Er zijn patiënten bekend in de Verenigde Staten, Canada, Europa, Australië en Zuid-Afrika.

Oorzaken van Capnocytophaga canimorsus-infectie

Bacterie

Capnocytophaga canimorsus is een langzaam groeiende, gramnegatieve staafvormige bacterie van het geslacht Capnocytophaga. De bacilli zijn meestal 1-3 μm lang. Deze bacterie bevindt zich in de normale flora van de bek (speeksel en tandvlees) van honden en katten.

Overdracht

Capnocytophaga canimorsus is niet besmettelijk van persoon tot persoon maar van dieren tot mensen (zoönose). De overdracht van deze bacterie bij mensen vindt plaats door beten, krabben of likken (bijvoorbeeld aan een wonde) waarbij het besmette honden- of kattenspeeksel in het lichaam van de patiënt terecht komt. De huid van de hond of kat is eveneens besmettelijk omdat ze hier vaak aan likken met hun speeksel. Incidenteel zijn gevallen gemeld na niet-contactgerelateerde blootstellingen. C. canimorsus heeft in het algemeen een lage virulentie bij gezonde personen, maar bij patiënten met reeds bestaande aandoeningen, komen soms ernstige ziekten tot stand. Niet alle personen die met andere woorden met hun huid of slijmvliezen in contact zijn gekomen met een hond of kat, lopen de ziekte op.

Risicofactoren van bacteriële infectie

Enkele aandoeningen en omgevingsfactoren verhogen de kans op het krijgen van deze infectie veroorzaakt door bacteriën. Ook patiënten die voorheen gezond waren en waarbij geen andere risicofactoren zijn, krijgen echter soms te maken met een infectie met Capnocytophaga canimorsus.

Aandoeningen

Patiënten met bepaalde reeds bestaande medische aandoeningen krijgen ook sneller te maken met een infectie met Capnocytophaga canimorsus.

Alcoholisten krijgen sneller te maken met een Capnocytophaga canimorsus-infectie / Bron: Jarmoluk, PixabayAlcoholisten krijgen sneller te maken met een Capnocytophaga canimorsus-infectie / Bron: Jarmoluk, Pixabay
Patiënten met een slechte leverfunctie
Patiënten met een slechte leverfunctie (alcoholisme of cirrose) krijgen sneller te maken met de aanwezigheid van bacteriën in het bloed. Hierdoor lijden ze sneller aan meer complicaties van C. canimorsus invasies. Alcoholisten hebben eveneens een verhoogd gehalte aan bloedijzer. De bacterie groeit het best in een ijzerrijke omgeving.

Patiënten met β-thalassemie
Patiënten met de bloedziekte β-thalassemie lijden eveneens sneller aan een infectie met Capnocytophaga canimorsus.

Patiënten met een verzwakt immuunsysteem
Een verzwakt immuunsysteem is aanwezig bij:

Wanneer deze patiënten een behandeling ondergaan met immunosuppressiva (medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken) zoals glucocorticoïden, verlaagt de afweer van het lichaam. Hierdoor is de blootstelling aan C. canimorsus infectiever bij deze patiënten dan bij gezonde personen.

Patiënten zonder milt
Patiënten zonder milt of zonder miltfunctie (asplenie) hebben vaak het dubbele aantal gezonde ijzer in hun bloed wat aantrekkelijk is voor de bacterie. Patiënten met asplenie lopen bijgevolg zestig keer meer risico op het ontwikkelen van fatale klinische symptomen van de bacteriële infectie. De tekenen ontstaan meestal ook al zeer snel (binnen één à twee dagen). De infectie vordert snel naar orgaanfalen. Uiteindelijk komen patiënten te overlijden. Het sterftecijfer bij patiënten met asplenie is veel hoger dan bij andere risicocategorieën voor C. canimorsus-infecties.

Omgevingsfactoren

Patiënten van middelbare leeftijd en ouderen lopen een groter risico op het oplopen van de ziekte. Meer dan 60% van de patiënten is namelijk vijftigplusser. Bovendien lopen patiënten die veel tijd met honden en katten doorbrengen ook een hoger risico. Dit omvat onder andere dierenartsen, fokkers en eigenaren van gezelschapsdieren. De ziekte komt tevens vaker tot uiting bij rokers. Patiënten die langdurig gebruik maken van glucocorticoïden of chemotherapie nemen voor de behandeling van kanker, zijn bovendien vaker aangetast. Tot slot is een genetische mutatie (verandering) mogelijk in verband gebracht met de infectie. Patiënten die lijden aan de infectie, hebben namelijk vaak dit afwijkend gen.

Hoofdpijn is één van de mogelijke tekenen van een C. canimorsus-infectie / Bron: Geralt, PixabayHoofdpijn is één van de mogelijke tekenen van een C. canimorsus-infectie / Bron: Geralt, Pixabay

Symptomen

Na het oplopen van de besmetting, komen de symptomen binnen 1-8 dagen tot 4 weken later tot uiting. Eén of meer van volgende milde tot ernstige symptomen treden op bij een Capnocytophaga canimorsus-infectie:

Honden of katten ervaren geen tekenen van deze verraderlijke bacterie.

Diagnose en onderzoeken

Het diagnosticeren van infecties met C. canimorsus vormt soms een uitdaging voor de arts. Een bloedonderzoek onthult de aanwezigheid van de bacterie, maar de resultaten zijn pas na enkele dagen bekend. Wanneer de symptomen tot stand komen, is de progressie echter zeer snel en is de patiënt soms al overleden voordat de resultaten bekend zijn. Een goed vraaggesprek is nodig zodat de arts op de hoogte is van het feit dat de patiënt recent in contact geweest is met een kat of hond.

Een snelle behandeling met antibiotica is noodzakelijk / Bron: Stevepb, PixabayEen snelle behandeling met antibiotica is noodzakelijk / Bron: Stevepb, Pixabay

Behandeling

Een onmiddellijke reiniging van bijtwonden van katten of honden is succesvol om C. canimorsus-infecties op afstand te houden. Een wondreiniging met een zoutoplossing of water en zeep is aanbevolen. Een snelle opstart van intraveneuze (via een ader) antibiotica is daarnaast nodig om het risico op complicaties te verkleinen. Ook krijgt de patiënt intraveneuze vloeistoffen toegediend. Medicijnen verhogen de lage bloeddruk. Zuurstoftoediening en ademhalingsondersteuning is soms nodig. Wanneer nierfalen optreedt, is dialyse noodzakelijk. Gangreen behandelt de arts door middel van een chirurgisch debridement (dood weefsel verwijderen) al is soms een amputatie vereist.

Prognose

De overlevingskansen stijgen wanneer de patiënt een snelle diagnose en behandeling krijgt. Bij patiënten die overleven, zijn vaak amputaties van de ledematen nodig.

Complicaties

De bacteriële infectie leidt onbehandeld heel snel tot sepsis, een shock of meningitis. Ook ontstaan grote problemen door long-, nier-, hersen- of andere orgaanschade. Circa 30% van de getroffen patiënten komt hieraan te overlijden.

Hondenspeeksel mag niet in contact komen met een wonde of slijmvliezen / Bron: Kim BolsHondenspeeksel mag niet in contact komen met een wonde of slijmvliezen / Bron: Kim Bols

Preventie

Honden- of kattenspeeksel mag niet in contact komen met een wonde (huid) of slijmvliezen (ogen, neus, mond). Ook is het verstandig om de wonde of slijmvliezen niet in contact te laten komen met de vacht van een hond omdat het besmette speeksel zich hierop mogelijk ook bevindt. Patiënten met een periode van een slechtere afweer, vermijden ook best een frequente of intensieve blootstelling aan katten en honden (slapen, onstuimig spelen).

Lees verder

© 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Hondenbeet kan levensgevaarlijk zijnHondenbeet kan levensgevaarlijk zijnHet is van het grootste belang dat bij een hondenbeet gelijk de juiste Eerste Hulp wordt gegeven. Overigens zijn zowel d…
Tetanus bij honden: symptomen, diagnose en behandelingTetanus bij honden: symptomen, diagnose en behandelingTetanus kan ook honden treffen. De ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie 'clostridium tetani'. Die gedijt onder meer…
Keelontsteking oorzaken, symptomen en behandelingKeelontsteking oftewel faryngitis wordt meestal veroorzaakt door een verkoudheidvirus. Keelontsteking kan echter ook ver…
Leptospirose: brakende hond, bekzweren, bloeding en diarreeLeptospirose: brakende hond, bekzweren, bloeding en diarreeGraag wandelt u met uw spelende hond door het bos of langs het strand. Uw trouwe viervoeter heeft het naar de zin en kwi…
Bacteriële huidinfecties bij paardenBacteriële huidinfecties bij paardenPaarden kunnen last krijgen van bacteriële huidinfecties wanneer de huid zijn weerstand verliest bijvoorbeeld doordat he…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 10 oktober 2019:
  • Capnocytophaga canimorsus as Cause of Fatal Sepsis, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6556245/
  • Capnocytophaga canimorsus Meningitis: Diagnosis Using Polymerase Chain Reaction Testing and Systematic Review of the Literature, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6374236/
  • Capnocytophaga canimorsus, https://www.medicinenet.com/capnocytophaga_canimorsus/article.htm
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Fatale afloop van een sepsis met Capnocytophaga canimorsus na een triviale hondenbeet, https://www.ntvg.nl/artikelen/fatale-afloop-van-een-sepsis-met-capnocytophaga-canimorsus-na-een-triviale-hondenbeet/volledig
  • Man verliest handen en benen door hondenspeeksel, wetenschappers vinden genetische oorzaak, https://www.hln.be/wetenschap-planeet/medisch/man-verliest-handen-en-benen-door-hondenspeeksel-wetenschappers-vinden-genetische-oorzaak~a57fb84c/
  • Prof waarschuwt: ’Speeksel hond gevaarlijk voor mens’, https://www.telegraaf.nl/nieuws/2854139/prof-waarschuwt-speeksel-hond-gevaarlijk-voor-mens
  • Afbeelding bron 1: Jarmoluk, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Geralt, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 4: Kim Bols

Reageer op het artikel "Capnocytophaga canimorsus-infectie door beet van kat of hond"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Gepubliceerd: 11-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 12
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!