Dikke darmkanker & endeldarm kanker symptomen en behandeling

Symptomen dikke darm kanker en endeldarmkanker: een kwaadaardige tumor in de wand van de dikke darm of de endeldarm. Bij een kwaadaardige tumor spreken we van kanker. Een Kwaadaardig gezwel is infiltratief, d.w.z. dat de tumorcellen binnendringen in weefsels en organen buiten het gebied waar ze zijn gevormd. Kankercellen kunnen zich ook via de bloedbaan verplaatsen. Dit proces heet uitzaaiing. De groeisnelheid van een kwaadaardig gezwel is relatief hoog.

Darmkanker

• Darmkanker: dikke darmkanker en endeldarmkanker
• De oorzaken van darmkanker: leefstijl en erfelijkheid
• De symptomen, kenmerken, verschijnselen en klachten van darmkanker
• Diagnose darmkanker
• Stadium en de vooruitzichten (prognose) van darmkanker

Klik hier voor een artikelenreeks over darmaandoeningen.

Darmkanker: dikke darmkanker en endeldarmkanker

Kanker van de dikke darm en endeldarm komen zeer vaak voor. In 2006 werd er bij circa 11.000 Nederlanders de diagnose ‘dikke darmkanker’ gesteld en elk jaar overlijden ongeveer 4500 mensen hieraan.(1) De meeste mensen zijn ouder dan 60 jaar wanneer de ziekte bij hen wordt vastgesteld. Het komt bijna even vaak voor bij mannen als bij vrouwen, er zijn net iets meer mannen die het krijgen. Het is een kankersoort die in een vroegtijdig stadium opgespoord kan worden door middel van colonoscopie. Hierbij wordt met een flexibele slang, de zogeheten colonoscoop, in de dikke darm gekeken naar mogelijke aandoeningen. Dit instrument wordt via de anus in de dikke darm gebrachten via de scoop wordt lucht in de darm geblazen om deze te laten ontplooien zodat de darm goed onderzocht kan worden op poliepen en andere onregelmatigheden. Het onderzoek duurt gewoonlijk 15 tot 60 minuten.

De oorzaken van darmkanker: leefstijl en erfelijkheid

Het schijnt dat in minder ontwikkelde landen darmkanker slechts sporadisch voorkomt. Dit heeft te maken met het voedingspatroon van mensen: een vezelrijk dieet dat bestaat uit granen, fruit en groenten, zal de ontwikkeling van darmkanker minder waarschijnlijk maken. Het typische Westerse voedingspatroon is: vezelarm, veel vlees en dierlijke, verzadigde vetten. Dit vergroot het risico op deze vorm van kanker. Ander risicofactoren zijn overmatig alcoholgebruik, overgewicht en gebrek aan lichaamsbeweging. Ook zijn poliepen een risicofactor. Kwaadaardige gezwellen in de dikke darm ontstaan in veel gevallen uit goedaardige poliepen: 5% van de poliepen wordt kwaadaardig. Ook lopen mensen met chronische darmontstekingen een groter kans darmkanker te ontwikkelen.

Bij circa één op de twintig patiënten is er sprake van aanleg voor een erfelijke vorm van kanker. Bij erfelijke aanleg heeft iemand door een afwijking aan zijn genen - het erfelijke materiaal - een sterk verhoogd risico op dikke darmkanker. De twee meest voorkomende erfelijke vormen van darmkanker zijn:

• Hereditair NonPolyposis Colorectaal Carcinoom (HNPCC), thans Lynch Syndroom genoemd; en
• Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP).

Circa 3 tot 5% van de mensen met dikke darmkanker heeft HNPCC. Bij HNPCC of het Lynch syndroom ontstaat dikke darmkanker meestal op vrij jonge leeftijd, onder het vijftigste levensjaar. Des te meer van onderstaande kenmerken voorkomen in één familie, des te groter de kans dat er sprake is van erfelijkheid. We noemen:

• In geval er tenminste drie familieleden, in twee opeenvolgende generaties, darmkanker hebben of hebben gehad. Daarbij moet ten minste één van hen een eerstegraads familielid zijn.
• Komt er naast darmkanker ook baarmoederkanker in de familie voor?
• Wordt darmkanker (en/of baarmoederkanker) vastgesteld voor het vijftigste levensjaar, bij de persoon zelf of een naast familielid.

De symptomen, kenmerken, verschijnselen en klachten van darmkanker

Afhankelijk van de plaats van de tumor variëren de klachten. We noemen:

• blijvende veranderingen in de frequentie van de stoelgang c.q. het voor het individu normale ontlastingspatroon of veranderingen in soort ontlasting;
• buikpijn of andere aanhoudende ongemakken in de buik, zoals krampen en een opgeblazen gevoel;
• bloed en/of slijm bij de ontlasting;
• pijn in de endeldarm of het gevoel dat de endeldarm niet geheel leeg is (loze aandrang);
• onverklaarbaar gewichtsverlies;
• verstopping en 'potloodontlasting': kanker kan als een ring de dikke darm afknijpen, hetgeen kan leiden tot verstopping en krampen en de ontlasting kan door de vernauwing de vorm van een potlood krijgen;
• permanente vermoeidheid.

Bovenstaande klachten kunnen wijzen op dikke darmkanker, maar het kan echter ook een andere oorzaak hebben. Raadpleeg uw huisarts, zeker als u bloed opmerkt in uw ontlasting. De klachten kunnen net zo goed wijzen op een minder ernstige aandoening zoals aambeien: klik hier voor meer informatie.

Diagnose darmkanker

Bij het vermoeden van darmkanker kan de huisarts een rectaal toucher uitvoeren: de huisarts voelt met een gehandschoende vinger via de anus of de endeldarm afwijkingen vertoont. Dit wordt doorgaans ervaren als onprettig, doch niet pijnlijk. Eventueel wordt de ontlasting in een laboratorium onderzocht worden op bloedsporen. Dit onderzoek wordt faeces occult blood test (FOBT) genoemd. De huisarts kan de persoon verwijzen naar het ziekenhuis voor een colonoscopie, waarbij een flexibele slang met camera naar binnen wordt gebracht om de darm te kunnen bekijken. Eventueel worden er biopten genomen voor verder onderzoek. In sommige gevallen worden röntgencontrastfoto's gemaakt. Indien er een kwaadaardige tumor is ontdekt, volgt vaak een echografie of een CT-scan. Mensen met erfelijke aanleg voor darmkanker, krijgen om de zoveel jaar een colonoscopie aangeboden.

Stadium en de vooruitzichten (prognose) van darmkanker

Afhankelijk van de stadiëring, dat wil zeggen de mate waarin de kanker zich ontwikkeld heeft, wordt bepaald welke behandeling geïndiceerd is. De verschillende stadia volgens de meest gebruikte indeling, het zogenaamde TNM systeem of de TNM classificatie, zijn de volgende.(2)

Stadium	Beschrijving	Vijfjaarsoverleving uitgedrukt in gemiddelden
Stadium 0	Verdenking of vermoeden van kanker of kanker in wording, denk aan een poliep.	85-95%
Stadium 1	De tumor blijft beperkt tot de darm zelf.	85-95%
Stadium 2	De tumor is door darmwand gegroeid, maar nog geen aanwezigheid van uitzaaiingen (metastasen) naar regionale lymfeklieren.	60-80%
Stadium 3	De tumor is tot in de regionale lymfeklieren gegroeid, dat wil zeggen nabijgelegen lymfeklieren.	30-60%
Stadium 4	De aanwezigheid van uitzaaiingen in andere gebieden, zoals lever en long.	< 5%

Behandeling van darmkanker

De behandeling is zoals gezegd afhankelijk van de plaats van de tumor en het stadium. Bij vroege signalering van de kanker, wanneer er nog geen uitzaaiingen zijn, kan overgegaan worden op het verwijderen van het aangetaste deel van de darm. Soms wordt ook het grootste deel van de endeldarm verwijderd, waarna een stoma noodzakelijk is. Dat is een opening in de buik waardoor de ontlasting wordt afgescheiden.

Als de kanker niet kan worden genezen, dan zal de behandeling palliatief zijn. Dat wil zeggen gericht op het verminderen van klachten als gevolg van pijnlijke uitzaaiingen en/of het remmen van de kankergroei, zodat het leven verlengd en de pijn verlicht wordt. We kunnen hierbij denken aan chemotherapie of bestraling of een combinatie van behandelingen.

Verder lezen over kanker
Klik hier voor een artikelenreeks over kanker: anale kanker, tumoren (gezwellen) in de bijnieren, blaaskanker, darmkanker - dikke darmkanker/endeldarmkanker, humaan papillomavirus en risico (genitale) kanker (HPV), leverkanker, lipkanker, maagkanker, mondkanker, tongkanker, mondholte-carcinomen, peniskanker, prostaatkanker, teelbalkanker/zaadbalkanker, tumoren (kanker) van neus/neusbijholten - neuskanker, vaginakanker en vulvakanker (kanker/tumoren vulva: schaamlippen, clitoris).

Klik hier voor een special over darmkanker.

Noten

1. Dikke darmkanker: http://www.darmkanker.info/darmkankerinfo/pages/view.php?page_id=23 (voor de laatste keer geraadpleegd op 29 juni 2009)
2. TNM staat voor Tumour (de tumor zelf) Nodes (lymfeklieren rondom de tumor) Metastases (uitzaaiingen elders in het lichaam).

Lees verder

• Darm-aandoeningen & darmproblemen: malabsorptie, PDS
• Darmen, darmklachten: opgezette buik, buikpijn, winderigheid
• Prikkelbare darm syndroom (PDS) behandeling: dieet, voeding
• Ontlasting: bloed bij ontlasting, slijm, diarree, geur-kleur
• Ontlasting: pijn, tumor/ontsteking/abces, stoelgang klachten