InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Ovarieel hyperstimulatiesyndroom: Overstimulatie eierstokken

Ovarieel hyperstimulatiesyndroom: Overstimulatie eierstokken

Ovarieel hyperstimulatiesyndroom: Overstimulatie eierstokken Het ovarieel hyperstimulatiesyndroom is een zeldzame aandoening die voorkomt bij vrouwen die vruchtbaarheidsmedicijnen nemen om de eiproductie te stimuleren bij een in vitrofertilisatie-behandeling (IVF). Deze geneesmiddelen veroorzaken soms een overmatige stimulatie van de eierstokken waardoor ze zwellen, en vervolgens vocht in de buik en de borstkas lekt. Enkele symptomen omvatten een gewichtstoename, een gezwollen buik en kortademigheid. Meestal zijn de symptomen mild en geneest de patiënte snel, waardoor de prognose uitstekend is. Maar in enkele gevallen treden levensbedreigende complicaties op.

Synoniemen ovarieel hyperstimulatiesyndroom

Het ovarieel hyperstimulatiesyndroom is eveneens gekend onder deze synoniemen
  • Hyperstimulatiesyndroom
  • OHSS

Epidemiologie

OHSS tast 3-6% van de vrouwen aan die het traject van in vitrofertilisatie doorlopen. OHSS komt zelden voor bij vrouwen die alleen maar vruchtbaarheidsmedicijnen via de mond (medische term: oraal) nemen.

Oorzaken aandoening

Een vrouw produceert normaal gesproken één ei per maand. Sommige vrouwen hebben moeite om zwanger te raken, en krijgen medicijnen (gonadotrofinen) waardoor het produceren van eieren makkelijker verloopt. Wanneer deze geneesmiddelen de eierstokken te veel stimuleren, zijn de eierstokken erg gezwollen. Hierdoor lekt vocht in de buik en de borstkas en is sprake van het ovarieel hyperstimulatiesyndroom. OHSS treedt enkel op nadat de eieren vrijkomen uit de eierstok (ovulatie: eisprong).

Risicofactoren van overstimulatie van de eierstokken

Het risico op het ontwikkelen van het ovarieel hyperstimulatiesyndroom verhoogt bij volgende factoren:
  • een groot aantal follikels
  • een injectie met humaan choriongonadotrofine (HCG). Het humaan choriongonadotrofine hormoon is een hormoon dat het embryo tijdens de zwangerschap produceert. Dit zwangerschapshormoon is bij een zwangerschapstest in urine of bloed te meten
  • een laag lichaamsgewicht in vergelijking met de lichaamslengte (lage BMI)
  • een meerlingzwangerschap
  • een zeer hoog oestrogeengehalte tijdens vruchtbaarheidsbehandelingen
  • het polycysteus ovariumsyndroom (PCOS: hormonale veranderingen)
  • jonger dan 35 jaar
  • meer dan één dosis HCG na de ovulatie
  • migraine (aanvallen van een aura en/of eenzijdige hoofdpijn)
  • vorige episodes van OHSS

Een gezwollen buik (ascites) komt voor bij het ovarieel hyperstimulatiesyndroom / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Een gezwollen buik (ascites) komt voor bij het ovarieel hyperstimulatiesyndroom / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Symptomen

De symptomen van OHSS treden op na 24u na een onvruchtbaarheidsbehandeling in het kader van IVF, maar zijn na zeven tot tien dagen ernstig. Milde tot ernstige symptomen zijn mogelijk, al vertonen de meeste vrouwen milde symptomen zoals:
  • braken
  • diarree
  • een (snelle) gewichtstoename (in ernstige gevallen tot 4,5 kg op 3 dagen)
  • een gezwollen buik (vochtophoping in de buik: ascites)
  • een lichte tot matige pijn in de buik die komt en gaat
  • een verminderde urineproductie (oligurie)
  • ernstige pijn of zwelling in het buikgebied (rond de eierstokken)
  • kortademigheid (dyspneu)
  • misselijkheid
  • vermoeidheid

De eierstokken zijn pijnlijk vergroot tot soms wel een diameter van meer dan 25 cm. De klachten zijn voorts erger wanneer de patiënte lijdt aan een ernstige vorm van het ovarieel hyperstimulatiesyndroom.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

De arts meet de grootte van het buikgebied en controleert de gewichtstoename. Hij bemerkt tevens dat de patiënte pijn heeft onder de navel aan het gebied rond de eierstokken.

Een bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, Pixabay
Diagnostisch onderzoek
De arts voert nog onderzoeken uit om het ovarieel hyperstimulatiesyndroom te identificeren:

Uit deze onderzoeken komt een combinatie van volgende resultaten in beeld wat wijst op een ovarieel hyperstimulatiesyndroom:

Differentiële diagnose

Volgende aandoeningen bootsen de reeks van symptomen na van het OHSS en zijn daarom gekend als de differentiële diagnose.
  • abdominale sepsis (bloedvergiftiging in de buik)
  • appendicitis (ontsteking van het wormvormig aanhangsel van de blindedarm)
  • cholecystitis (ontsteking van galblaas met buikpijn, koorts en misselijkheid)
  • cysten (abnormaal met vocht gevormde holten in lichaam)
  • een buitenbaarmoederlijke zwangerschap
  • een gescheurde ovariële cyste (eierstokcyste)
  • een hemorragische cyste
  • een longembolie
  • een ovariumtorsie
  • een pericardeffusie
  • een pleura-effusie (borstvliesuitstroming)
  • een tubo-ovarieel abces (abces in eileiders en eierstokken)
  • het acute respiratory distress syndrome
  • longoedeem (vocht in de longen door linkerhartfalen)
  • ovariumtorsie
  • peritonitis (ontsteking van buikvlies door infectie in de buikholte)
  • salpingitis (ontsteking van het slijmvlies van de eileiders of salpinges)

Behandeling

Milde symptomen

Een patiënte met milde symptomen heeft geen behandeling nodig. De aandoening verbetert mogelijk de kansen op een zwangerschap. De pijn verlichten gaat door het nemen van vrij verkrijgbare pijnstillers. Maar het is eveneens belangrijk om dagelijks minstens tien tot twaalf glazen vocht (met elektrolyten) in te nemen. Cafeïne houdende dranken (cola, koffie) en alcohol zijn uit den boze. Daarnaast weegt de vrouw zich dagelijks om te kijken of ze geen merkbaar gewicht bijkomt. Is dit het geval, dan raadpleegt ze steevast de arts voor een eventuele medische behandeling. Zware inspanningen leveren en geslachtsgemeenschap zijn af te raden. Wel mag de vrouw dagelijks milde inspanningen leveren, tenzij de arts andere aanbevelingen geeft. De vrouw rust tot slot voldoende en dat liefst met de benen omhoog zodat het vocht wegvloeit.

Voldoende drinken is belangrijk / Bron: Clker Free Vector Images, PixabayVoldoende drinken is belangrijk / Bron: Clker Free Vector Images, Pixabay
Ernstige symptomen
Bij ernstige symptomen die voorkomen bij ongeveer 1 tot 2% van de patiënten die ovariële stimulatie ondergaan, is een ziekenhuisopname vereist. De patiënte krijgt intraveneus (via een ader) vocht toegediend. De arts verwijdert tevens het verzamelde vocht uit de buikholte met behulp van een naald. Een bloedonderzoek is ook regelmatig nodig om de elektrolytenbalans of andere problemen op te sporen, evenals om te controleren of de patiënte lijdt aan uitdroging (dehydratie). Het dragen van steunkousen en het nemen van antistollingsmedicijnen is voorts aanbevolen om bloedstolsels te voorkomen. Af en toe is chirurgie nodig.

Prognose

Bij de meeste patiënten is de prognose gunstig waardoor ze spontaan herstellen binnen enkele dagen. Zwangere patiënten ervaren soms symptomen die verergeren waardoor ze soms weken blijven rondlopen met klachten alvorens deze volledig verdwenen zijn.

Complicaties OHSS

In zeldzame gevallen resulteert OHSS tot levensbedreigende complicaties. Deze bestaan uit:
  • ademhalingsproblemen
  • bloedstolsels/bloedproppen in grote vaten, meestal in de benen
  • de dood (zeer zeldzaam, meestal als gevolg van een hypovolemische schock)
  • een ernstige verstoring van de elektrolytenbalans
  • een ernstige vochtophoping in de buik of soms borstkas (ascites)
  • een miskraam
  • elektrolytenstoornissen (natrium, kalium, )
  • het openbreken van een cyste in een eierstok, wat leidt tot ernstige bloedingen
  • het verdraaien van een eierstok
  • nierfalen

Preventie

De patiënte krijgt regelmatig een bloedonderzoek en een transvaginale echografie om de reactie van de eierenstokken op de medicijnen te evalueren. Dit is nodig om tijdig een overstimulatie van de eierstokken door de vruchtbaarheidsmedicijnen tijdig op te sporen.
© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Wat is IUI (intra-uteriene inseminatie)?IUI staat voor Intra-uteriene inseminatie. Bij een IUI wordt het sperma via een slangetje rechtstreeks in de baarmoeder…
Pleura-effusie: Vochtophoping tussen borstvlies en longvliesPleura-effusie: Vochtophoping tussen borstvlies en longvliesBij een pleura-effusie hoopt vocht zich op tussen het longvlies (buitenste oppervlak van de long) en het borstvlies (ple…
Hyperkaliëmie: Verhoogd kaliumgehalte in het bloedHyperkaliëmie: Verhoogd kaliumgehalte in het bloedBij hyperkaliëmie ontstaat een hoeveelheid kalium in het bloed die hoger is dan normaal. Soms ontstaat acute hyperkaliëm…
Menstruatie: afwijkingen van de duur cyclusMenstruatie: afwijkingen van de duur cyclusGemiddeld duurt de menstruatiecyclus van een vrouw 28 dagen. Het gaat om de tijdsperiode tussen het begin van de menstru…
Ascites: Vochtophoping in buik door ziekten aan o.a. leverAscites: Vochtophoping in buik door ziekten aan o.a. leverAscites is de medische term voor "buikwaterzucht", wat nog beter gekend is als "vochtophoping in de buik". Diverse oorza…
Bronnen en referenties
  • Clinical Presentation, http://emedicine.medscape.com/article/1343572-clinical-presentation#showall, geraadpleegd op 21 september 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 21 september 2016
  • Complications, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ovarian-hyperstimulation-syndrome-ohss/basics/complications/con-20033777, geraadpleegd op 21 september 2016
  • Definition, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ovarian-hyperstimulation-syndrome-ohss/basics/definition/con-20033777, geraadpleegd op 21 september 2016
  • Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/1343572-differential-diagnoses#showall, geraadpleegd op 21 september 2016
  • Ovarian Hyperstimulation Syndrome, http://patient.info/doctor/ovarian-hyperstimulation-syndrome, geraadpleegd op 21 september 2016
  • Ovarian hyperstimulation syndrome, https://medlineplus.gov/ency/article/007294.htm, geraadpleegd op 21 september 2016
  • Overview, http://emedicine.medscape.com/article/1343572-overview#showall, geraadpleegd op 21 september 2016
  • Risk factors, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ovarian-hyperstimulation-syndrome-ohss/basics/risk-factors/con-20033777, geraadpleegd op 21 september 2016
  • Symptoms, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ovarian-hyperstimulation-syndrome-ohss/basics/symptoms/con-20033777, geraadpleegd op 21 september 2016
  • Tests & Diagnosis, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ovarian-hyperstimulation-syndrome-ohss/basics/tests-diagnosis/con-20033777, geraadpleegd op 21 september 2016
  • Treatment & Drugs, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ovarian-hyperstimulation-syndrome-ohss/basics/treatment/con-20033777, geraadpleegd op 21 september 2016
  • Afbeelding bron 1: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Frolicsomepl, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Clker Free Vector Images, Pixabay

Reageer op het artikel "Ovarieel hyperstimulatiesyndroom: Overstimulatie eierstokken"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 15-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 15
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!