InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Ooglidkanker: Soorten en behandeling van kanker in ooglid

Ooglidkanker: Soorten en behandeling van kanker in ooglid

Ooglidkanker: Soorten en behandeling van kanker in ooglid Ooglidkanker duidt op kanker op of in het ooglid. De meeste ooglidkankers zijn vormen van huidkanker. Vier bekende soorten ooglidkanker zijn mogelijk, namelijk een basaalcelcarcinoom, een melanoom, een talgkliercarcinoom en een plaveiselcelcarcinoom. In de meeste gevallen is de blootstelling aan schadelijke ultraviolette stralen (UV-straling) de oorzaak van de kanker in of op het ooglid, al zijn ook andere risicofactoren bekend. Een gewijzigd uiterlijk van de ooglidhuid, een verlies van wimpers en een zwelling of verdikking van de huid van het ooglid zijn enkele symptomen van kwaadaardige tumor aan het ooglid. De arts verwijdert bij voorkeur de tumor via een operatie, al zijn ook andere (combinaties van) behandelingen mogelijk.

Soorten ooglidkanker

Basaalcelcarcinoom

Bij circa negen op de tien patiënten met ooglidkanker, is sprake van een basaalcelcarcinoom. Onder de plaveiselcellen (platte cellen) in de onderste laag van de opperhuid (epidermis) bevinden zich ronde cellen (basale cellen). Dit type huidkanker is direct gerelateerd aan een overmatige blootstelling aan zonlicht. Meestal zijn patiënten met een blanke of lichte huidskleur aangetast. De symptomen van deze meest voorkomende vorm van ooglidkanker presenteren zich bij de meeste patiënten in het onderste ooglid. Dit type kanker verspreidt zich zelden naar andere lichaamsdelen.

Melanoom

In de diepste laag van de opperhuid bevinden zich melanocyten. Deze cellen produceren melanine, hetgeen nodig is voor de huidskleur. Bij patiënten met een melanoom start de kanker in de melanocyten.

Plaveiselcelcarcinoom

Het grootste deel van de bovenste laag van de opperhuid bestaat uit plaveiselcellen. Een plaveiselcelcarcinoom komt meestal tot stand meestal door een overmatige blootstelling aan de zon. Dit type huidkanker komt veel minder vaak voor dan een basaalcelcarcinoom, maar de kanker is wel agressiever van aard en verspreidt zich tevens gemakkelijker naar nabijgelegen weefsels.

Talgkliercarcinoom

Deze kanker treft meestal patiënten van middelbare leeftijd en ouderen. De kanker start aan de klieren van Meibom (klieren van de oogleden die een vetafscheiding afgeven die de oogleden smeert). Sporadisch begint de kanker bij de klieren van Zeis, de talgklieren aan de wimperbasis.

Oorzaken van kanker in ooglid

Kanker begint wanneer cellen veranderen en ongecontroleerd beginnen te groeien, waardoor een tumor wordt gevormd. Ooglidkanker duidt op kanker die verschijnt op of in het ooglid. Deze tumor, die zich aan de buitenkant bevindt, begint vanuit talgklieren (olieafscheidende klieren), zweetklieren of apocriene klieren (een soort zweetklier).

Een overmatige blootstelling aan zonlicht is een belangrijke risicofactor voor kanker aan het ooglid / Bron: Blueeve, PixabayEen overmatige blootstelling aan zonlicht is een belangrijke risicofactor voor kanker aan het ooglid / Bron: Blueeve, Pixabay

Risicofactoren van huidkanker die ooglid treft

Enkele risicofactoren zijn bekend voor ooglidkanker:
  • de blootstelling aan uv-straling van zonlicht, zonnebanken, : Omdat de huid in het ooglidgebied erg dun is, ontstaat snel schade door blootstelling aan de zon. Dit beschadigt het DNA van de huid, waardoor de cellen ongecontroleerd kunnen gaan groeien en een tumor ontstaat.
  • een eerdere vorm van huidkanker
  • een geschiedenis van zonnebrand of een fragiele huid
  • een lichte huidskleur (biedt minder bescherming tegen UV-stralen)
  • een zwak immuunsysteem
  • genetische aandoeningen zoals xeroderma pigmentosum (aandoening met symptomen aan huid, ogen en hersenen), het verstoord basaalcelcarcinoomsyndroom of albinisme (afwijkingen aan ogen, huid en haar)
  • geslacht. blanke mannen zijn vaker aangetast
  • het gebruik van bepaalde medicijnen
  • leeftijd: De meeste basaalcelcarcinomen en plaveiselcelcarcinomen verschijnen bij vijftigplussers, maar soms treft de kanker van het ooglid ook jongeren omdat ze vaak zonnebaden.
  • precancereuze huidaandoeningen (voorstadia van huidkanker) zoals actinische keratose (huidletsels door blootstelling aan de zon) en de ziekte van Bowen

Symptomen

Huidkanker komt meestal voor op het onderste ooglid, maar de kwaadaardige tumoren ontwikkelen zich soms ook op het bovenste ooglid, de wenkbrauw of in de ooghoeken. Ooglidtumoren zijn niet altijd vlot te herkennen omdat ze mogelijk jaren onder de huid groeien voordat ze op het oppervlak verschijnen. Er zijn echter enkele waarschuwingssignalen zoals:
  • een bloedend bultje dat niet verdwijnt
  • een chronische infectie van het ooglid
  • een jeukend ooglid
  • een niet-genezende zweer op het ooglid
  • een ontsteking of aanhoudende rode ogen die niet reageren op medicatie
  • een verandering in het uiterlijk van de ooglidhuid
  • een verlies van wimpers (madarose)
  • een zich verspreidend, gekleurd (rood, bruin of zwart) gezwel op het ooglid
  • een zwelling of verdikking van de ooglidhuid

Sommige patiënten met ooglidkanker hebben echter geen van deze symptomen, of soms zijn de tekenen te wijten aan een andere aandoening die geen verband houdt met kanker.

Diagnose en onderzoeken

De oogarts controleert het uiterlijk van het ooglid, en zet volgende mogelijke onderzoeken in om ooglidkanker te diagnosticeren:

Dankzij deze onderzoeken is het mogelijk om het kankerstadium te bepalen, wat nuttig is voor het opstellen van een behandelplan. Daarnaast zijn deze onderzoeken nuttig voor het helpen voorstellen van de prognose.

Behandeling

Hoe eerder een oogarts ooglidkanker diagnosticeert, hoe gemakkelijker het is om de kanker succesvol te behandelen. De behandelingsopties van ooglidkanker zijn afhankelijk van verschillende factoren, waaronder het type en het stadium van kanker, mogelijke bijwerkingen en de voorkeuren en algemene gezondheid van de patiënt.

Chirurgie

Mogelijk verwijdert de arts de tumor. Vaak volgt dan reconstructieve chirurgie om het beschadigde gebied te repareren en de oogfunctie te verbeteren. Af en toe is het medisch noodzakelijk om het oog te verwijderen (enucleatie). De patiënt krijgt hierna een oogprothese.

Radiotherapie

Radiotherapie is een andere behandelingsoptie die vooral wordt gebruikt voor kanker die moeilijk te behandelen is met een operatie. Bijwerkingen van de behandeling bestaan uit een huiduitslag, een droge of verkleurde huid, vermoeidheid, milde huidreacties, maagklachten of diarree. De meeste bijwerkingen verdwijnen snel nadat de behandeling is beëindigd. Andere bijwerkingen treden later op zoals cataract, een verlies van wimpers, droge ogen, een verandering in de ooglidpositie en stralingskeratopathie (ziekte van het hoornvlies van het oog door radiotherapie), rode ogen, tranende ogen en een overgevoeligheid voor licht.

Diverse medicijnen behandelen ooglidkanker / Bron: Stevepb, PixabayDiverse medicijnen behandelen ooglidkanker / Bron: Stevepb, Pixabay

Chemotherapie

Verder is chemotherapie inzetbaar voor de behandeling van ooglidkanker. Pijn, een branderig gevoel, jeuk, droogheid, irritatie of zwelling van het ooglid zijn enkele symptomen. Soms ervaren patiënten een overgevoeligheid voor zonlicht en littekens of een verkleuring van de huid. Deze bijwerkingen verdwijnen meestal zodra de behandeling is voltooid.

Palliatieve zorgen

Sommige patiënten hebben palliatieve zorgen nodig om de symptomen te verminderen, de levenskwaliteit te verbeteren en de patiënt en zijn familie te ondersteunen. Palliatieve behandelingen bestaan uit bijvoorbeeld medicatie, voedingsveranderingen, ontspanningstechnieken, emotionele ondersteuning en andere therapieën.

Complicaties

De oogkanker zaait mogelijk uit (metastaseer) naar andere locaties in het lichaam (metastasen). Zelden verspreidt een melanoom, een plaveiselcelcarcinoom of een talgkliercarcinoom zich naar andere lichaamsdelen. De behandeling van uitgezaaide ooglidkanker bestaat uit een combinatie van chemotherapie, immunotherapie, gerichte therapie en/of radiotherapie. Af en toe ontstaat ook een herhaling van de kanker.

Het is belangrijk om de ogen te beschermen met een goede zonnebril / Bron: Hans, PixabayHet is belangrijk om de ogen te beschermen met een goede zonnebril / Bron: Hans, Pixabay

Preventie van kwaadaardige tumor in ooglid

De beste manier om het risico op ooglidkanker te verminderen, is om maatregelen te treffen om de oogleden te beschermen tegen blootstelling aan schadelijke UV-straling. Dit is mogelijk door het dragen van een breedgerande hoed en een UV-blokkerende zonnebril op zonnige dagen en het dagelijks gebruik van een zonnebrandmiddel met zonbeschermingsfactor 30+. Andere maatregelen zijn het vermijden van het gebruik van zonnebanken en het voorkomen van zonnebrand, vooral bij kinderen.

Lees verder

© 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Huidkanker: symptomen, oorzaken & behandelingHuidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. Huidkanker ontstaat als de cellen van je huid zich onge…
Ooglidkanker: symptomen bultje of gezwel op of onder ooglidOoglidkanker: symptomen bultje of gezwel op of onder ooglidHuidkanker komt vooral voor op gebieden van de huid die veelvuldig aan de zon zijn blootgesteld, zoals de handrug, nek e…
Leven met kanker: HuidkankerLeven met kanker: HuidkankerIn Nederland krijgen 36.000 mensen per jaar met huidkanker te maken. Er zijn drie typen huidkanker. De grootste oorzaak…
Talgkliercarcinoom ooglid of huid: symptomen en behandelingTalgkliercarcinoom ooglid of huid: symptomen en behandelingEen talgkliercarcinoom is een zeer zeldzame vorm van huidkanker. De talgklieren zijn de klieren die huidsmeer produceren…
Kanker: HuidkankerHuidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker. Vooral mensen met een blanke huid lopen het risico op huidkanker. De…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Giuliamar, Pixabay
  • Geraadpleegd op 5 augustus 2019:
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Did You Know That You Can Get Skin Cancer On Your Eyelid?, https://www.shape.com/lifestyle/mind-and-body/skin-cancer-your-eyelid-symptoms-protection
  • Eye Cancer: Introduction, https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?contenttypeid=34&contentid=19194-1
  • Eyelid Cancer Overview, https://www.cancer.net/cancer-types/eyelid-cancer/view-all
  • Eyelid cancer, https://www.fightforsight.org.uk/about-the-eye/a-z-eye-conditions/eyelid-cancer/
  • How serious is Eyelid Skin Cancer?, https://flei.com/how-serious-is-eyelid-skin-cancer/
  • Afbeelding bron 1: Blueeve, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Hans, Pixabay

Reageer op het artikel "Ooglidkanker: Soorten en behandeling van kanker in ooglid"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 23-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Oogaandoeningen
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!