Retrofaryngeaal abces: Verzameling van pus achter keelholte
Een retrofaryngeaal abces, ook wel een keelabces genoemd, is een ernstige aandoening waarbij zich een verzameling pus achter de keelholte (retrofaryngeale ruimte) ophoopt. Deze aandoening kan leiden tot ernstige complicaties zoals slikproblemen en ademhalingsmoeilijkheden. De behandeling omvat doorgaans ziekenhuisopname, antibiotica, en mogelijk zuurstoftherapie. Vroege diagnose en behandeling zijn cruciaal om levensbedreigende complicaties te voorkomen.- Epidemiologie van retrofaryngeaal Abces
- Mechanisme
- Oorzaken van abcesvorming achter de keel
- Bacteriële Infectie
- Trauma
- Risicofactoren
- Risicogroepen
- Symptomen
- Alarmsymptomen
- Diagnose en onderzoeken
- Behandeling
- Prognose van de aandoening
- Complicaties van retrofaryngeaal abces
- Preventie
- Preventie van Infecties
- Traumavoorkoming
- Beheer van risicofactoren
- Snelle medische zorg
- Praktische tips voor het leven met / omgaan met retrofaryngeaal abces
- Zoek onmiddellijk medische hulp bij symptomen
- Zorg voor goede mondhygiëne
- Volg de voorgeschreven behandeling strikt op
- Rust en hydrateer goed
- Vermijd irriterende stoffen in de keel
- Volg controleafspraken met je arts
- Misvattingen rond retrofaryngeaal abces
- Een retrofaryngeaal abces is gewoon een keelontsteking die vanzelf overgaat
- Deze aandoening komt alleen voor bij volwassenen
- Antibiotica alleen zijn voldoende om een retrofaryngeaal abces te behandelen
- Retrofaryngeale abcessen veroorzaken geen ademhalingsproblemen
- Beeldvormende onderzoeken zijn niet nodig om een retrofaryngeaal abces vast te stellen
- Een retrofaryngeaal abces heeft geen invloed op andere organen
- Na behandeling is verdere opvolging niet nodig
Epidemiologie van retrofaryngeaal Abces
Retrofaryngeale abcessen (RPA) komen relatief zeldzaam voor, maar kunnen ernstige complicaties veroorzaken als ze niet tijdig worden behandeld. Het retrofaryngeale abces is een infectie die zich bevindt in de ruimte achter de keel en is vaak het gevolg van een secundaire bacteriële infectie van de farynx, amandelen, of de neusholte. Hoewel het in alle leeftijdsgroepen kan optreden, komt het vooral voor bij jonge kinderen, met een piekincidentie tussen de leeftijd van 2 en 4 jaar. Bij volwassenen is het veel minder frequent, maar kan het optreden als gevolg van een verwaarloosde infectie van de bovenste luchtwegen.Incidentie bij kinderen
Bij kinderen is de retrofaryngeale ruimte anatomisch minder goed ontwikkeld, wat hen gevoeliger maakt voor het ontwikkelen van een abces in deze regio. De meeste gevallen van RPA bij kinderen worden veroorzaakt door bacteriën zoals Streptococcus pyogenes of Staphylococcus aureus. Het ontbreken van tijdige behandeling kan leiden tot levensbedreigende complicaties, waaronder luchtwegobstructie en mediastinitis.
Incidentie bij volwassenen
Bij volwassenen komt een retrofaryngeaal abces meestal voor als gevolg van een secundaire infectie bij patiënten met risicofactoren zoals diabetes, immunosuppressie of chronische sinusitis. De incidentie is dus veel lager in vergelijking met kinderen, maar kan vaak ernstiger zijn door de bijbehorende comorbiditeiten.
Geografische variaties
Er zijn ook geografische variaties in de incidentie van retrofaryngeale abcessen, vooral in ontwikkelingslanden waar ondervoeding en slechte sanitaire omstandigheden bijdragen aan een verhoogd risico op infecties. In westerse landen, door verbeterde medische zorg en vroege diagnostische technieken, is de incidentie afgenomen, maar blijft het een zorgwekkende aandoening wanneer deze optreedt.
Mechanisme
Een retrofaryngeaal abces ontstaat meestal door een bacteriële infectie van de lymfeklieren in de retrofaryngeale ruimte. De infectie kan zich uitbreiden naar de omliggende weefsels, wat leidt tot de ophoping van pus. Het mechanisme van ontstaan varieert afhankelijk van de onderliggende oorzaak, zoals een infectie van de bovenste luchtwegen, een tandinfectie, of een traumatisch letsel.Oorzaak van infectie: bacteriën en virussen
De meest voorkomende oorzaken van retrofaryngeale abcessen zijn bacteriële infecties, vaak veroorzaakt door Streptococcus pyogenes, Staphylococcus aureus, of andere gram-positieve bacteriën. Bij kinderen kunnen virale infecties van de bovenste luchtwegen zoals verkoudheid of griep de ontwikkeling van een secundaire bacteriële infectie in de retrofaryngeale ruimte bevorderen. Bij volwassenen kunnen tandheelkundige infecties of sinusitis ook een bron van infectie zijn.
Verspreiding van infectie
De retrofaryngeale ruimte bevindt zich tussen de keel en de wervelkolom, en deze ruimte wordt aangetast wanneer een infectie zich verspreidt van de farynx, neusholte of mondholte. Bij kinderen komen retrofaryngeale abcessen meestal voort uit de ontsteking van de lymfeklieren in de keel, terwijl bij volwassenen de infectie vaak het gevolg is van een sinus- of tandheelkundige infectie.
Ontsteking en ophoping van pus
Wanneer de bacteriën zich in de retrofaryngeale ruimte bevinden, veroorzaken ze ontstekingen en een ophoping van pus. Dit kan druk uitoefenen op de omliggende luchtwegen, wat leidt tot ademhalingsproblemen en mogelijk luchtwegobstructie. Het pus kan zich ook verspreiden naar nabijgelegen weefsels, wat leidt tot complicaties zoals mediastinitis.
Oorzaken van abcesvorming achter de keel
Een retrofaryngeaal abces ontstaat meestal door een ophoping van geïnfecteerd pus in de retrofaryngeale ruimte. De oorzaken kunnen variëren:Bacteriële Infectie
Bij kinderen jonger dan vijf jaar is een retrofaryngeaal abces vaak het gevolg van een bacteriële infectie van de hogere luchtwegen. Dit kan leiden tot etterige cervicale lymfadenitis (etterige ontsteking van de lymfeklieren in de nek) en uiteindelijk tot de vorming van een retrofaryngeaal abces. Voorbeelden van luchtweginfecties die kunnen leiden tot een retrofaryngeaal abces zijn:- Adenoïditis (neusamandelontsteking)
- Faryngitis (keelontsteking)
- Otitis media (middenoorontsteking)
- Rhinitis (neusslijmvliesontsteking)
- Sinusitis (neusbijholteontsteking)
- Tonsillitis (keelamandelontsteking)
Trauma
Bij oudere kinderen en volwassenen kan een retrofaryngeaal abces ontstaan door trauma aan de achterste keelholte, zoals:- Een tandheelkundige ingreep
- Het eten of inslikken van een scherp voorwerp
- Het inbrengen van een beademingsbuisje of endoscoop via de keelholte
- Het vallen met een voorwerp in de mond
Risicofactoren
Risicofactoren voor het ontwikkelen van een retrofaryngeaal abces zijn onder andere:- Slechte mondhygiëne
- Diabetes mellitus (suikerziekte)
- Een verzwakt immuunsysteem
- Lage sociaaleconomische status
- Andere infecties zoals HIV en tuberculose (bacteriële infectie met longproblemen)
Risicogroepen
Patiënten die tot bepaalde risicogroepen behoren, hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van een retrofaryngeaal abces. Deze risicogroepen omvatten jonge kinderen, patiënten met een verzwakt immuunsysteem, en mensen met chronische luchtwegaandoeningen.Kinderen onder de 5 jaar
Kinderen, vooral onder de 5 jaar, lopen een hoger risico op het ontwikkelen van retrofaryngeale abcessen door de anatomie van hun luchtwegen en het immuunsysteem. De retrofaryngeale ruimte is bij kinderen minder ontwikkeld, waardoor de infectie zich gemakkelijker kan verspreiden.
Immuungecompromitteerde patiënten
Patiënten met een verzwakt immuunsysteem, zoals die met hiv, diabetes, of diegenen die immuunsuppressieve medicatie gebruiken, lopen een verhoogd risico. Bij deze patiënten is het lichaam minder in staat om infecties effectief te bestrijden, wat leidt tot een verhoogd risico op de ontwikkeling van ernstige infecties zoals retrofaryngeale abcessen.
Patiënten met mond- of tandinfecties
Patiënten met chronische tandheelkundige infecties of parodontitis hebben ook een verhoogd risico op het ontwikkelen van een retrofaryngeaal abces. De bacteriën die aanwezig zijn in de mondholte kunnen via de wortels van de tanden of tandvlees naar de retrofaryngeale ruimte reizen.
Patiënten met chronische luchtwegaandoeningen
Mensen met chronische luchtwegaandoeningen zoals sinusitis of tonsillitis hebben ook een verhoogd risico op het ontwikkelen van retrofaryngeale abcessen, aangezien infecties van de bovenste luchtwegen kunnen leiden tot de verspreiding van bacteriën naar de retrofaryngeale ruimte.
Symptomen
In de vroege fase kunnen de symptomen van een retrofaryngeaal abces lijken op die van een gewone keelontsteking. Naarmate de aandoening vordert, kunnen de symptomen verergeren en kan een groter abces de luchtwegen blokkeren. Mogelijke symptomen zijn onder andere:- Ademhalingsproblemen:
- Intercostale retracties (spieren tussen de ribben trekken aan tijdens het ademen)
- Snelle ademhaling
- Kortademigheid
- Stridor (gierend, piepend geluid bij inademing)
- Algemeen ziek gevoel
- Stijve nek of zwelling van de nek
- Verandering van de stem (hete aardappelstem, gedempte stem)
- Verminderde eetlust
- Ernstige keelpijn
- Gezwollen lymfeklieren in de nek (cervicale lymfadenopathie)
- Hoesten
- Koorts
- Kwijlen
- Moeite met eten of drinken
- Pijn op de borst (mediastinale extensie)
- Prikkelbaarheid
- Roodheid en zwelling van de keel
- Slikpijn
- Slikproblemen
- Spierspasmen in de nek
- Torticollis (scheefhals): een schuine hoofdhouding (vooral bij kinderen)
- Trismus (mondklem: niet volledig kunnen openen van de mond)
- Weigering om de nek uit te steken door pijn of ongemak
Alarmsymptomen
Het tijdig herkennen van alarmsymptomen van een retrofaryngeaal abces is essentieel voor een snelle diagnose en behandeling. Symptomen kunnen variëren van milde keelpijn tot ernstige ademhalingsproblemen. Het is belangrijk dat patiënten met vermoeden van een retrofaryngeaal abces snel medische hulp zoeken.Keelpijn en moeite met slikken
Keelpijn, vaak vergezeld van moeite met slikken (dysfagie), is een van de eerste symptomen van een retrofaryngeaal abces. Dit ontstaat wanneer de infectie zich uitbreidt naar de retrofaryngeale ruimte en druk uitoefent op de keel.
Hoge koorts en rillingen
Een plotselinge hoge koorts, vaak met rillingen, kan wijzen op een acute infectie, zoals een retrofaryngeaal abces. Dit is meestal een indicatie van de ernst van de infectie en kan gepaard gaan met algemene ziekteverschijnselen zoals vermoeidheid en zweten.
Ademhalingsproblemen
Een van de belangrijkste alarmsymptomen is de verergering van ademhalingsproblemen. Het retrofaryngeale abces kan de luchtwegen blokkeren, wat kan leiden tot moeilijk ademhalen of verstikking. Dit vereist onmiddellijke medische aandacht.
Trismus (klemmen van de kaak)
Trismus, of het onvermogen om de mond volledig te openen, kan optreden bij retrofaryngeale abcessen, veroorzaakt door de ontsteking van de spieren rond de kaak. Dit kan het moeilijk maken om te eten of te praten, en wordt vaak waargenomen in combinatie met andere symptomen zoals koorts.
Diagnose en onderzoeken
Een volledig bloedonderzoek is noodzakelijk. / Bron: Frolicsomepl, PixabayDe arts zal de symptomen en medische geschiedenis van de patiënt vastleggen en een lichamelijk onderzoek uitvoeren. Dit omvat het controleren op zwelling van de wanden van de keelholte. Een keelcultuur kan worden afgenomen met een wattenstaafje om een weefselmonster te verkrijgen. Een volledig bloedonderzoek is ook noodzakelijk. Verdere nuttige beeldvormende onderzoeken omvatten een röntgenfoto van de zijkant van de nek en een CT-scan van de nek met intraveneus contrast. Bij kinderen kan ook een echografie worden uitgevoerd.
Differentiële diagnose
De symptomen van een retrofaryngeaal abces kunnen lijken op die van andere aandoeningen, zoals:
- Epiduraal abces (ontsteking met pus in de schedel of het ruggenmerg)
- Keelholteontsteking
- Longontsteking
- Mondholte-infectie
- Vreemd lichaam in de luchtwegen
- Epiglottitis (levensbedreigende ontsteking van het strotklepje)
- Mediastinitis
De arts zal antibiotica toedienen. / Bron: Stevepb, PixabayBehandeling
Alle patiënten met een bevestigd retrofaryngeaal abces hebben ziekenhuisopname en intraveneuze (via een ader toegediende) antibiotica nodig. Als de luchtwegen zijn geblokkeerd (luchtwegobstructie), wordt zuurstoftoediening of intubatie (het plaatsen van een beademingsbuisje in de keel) uitgevoerd totdat de patiënt zelfstandig kan ademen. De arts zal de luchtwegen van de patiënt zorgvuldig monitoren. Daarnaast wordt intraveneuze vochttoediening gegeven, omdat de patiënt vaak slikpijn en slikproblemen heeft. In veel gevallen is een chirurgische incisie en drainage nodig om het pus uit het abces te verwijderen. Na de operatie moet de patiënt nuchter blijven totdat alle tekenen van het abces zijn verdwenen.Prognose van de aandoening
De prognose voor retrofaryngeale abcessen is sterk afhankelijk van de tijdigheid van de diagnose en de behandeling. Vroegtijdige interventie, waaronder antibiotica en chirurgische drainage indien nodig, kan leiden tot een volledig herstel. Onbehandeld kan het echter leiden tot ernstige complicaties, zoals sepsis, luchtwegobstructie of mediastinitis.Uitkomst bij kinderen
Bij kinderen is de prognose meestal goed, mits de infectie tijdig wordt behandeld. Chirurgische drainage en antibiotica kunnen de infectie vaak effectief onder controle krijgen, en de meeste kinderen herstellen volledig zonder langdurige gevolgen.
Uitkomst bij volwassenen
Bij volwassenen hangt de prognose af van de onderliggende gezondheidsomstandigheden. Bij patiënten zonder comorbiditeiten is de prognose doorgaans goed, maar bij ouderen of immuungecompromitteerde patiënten kan de uitkomst minder gunstig zijn. Ernstige complicaties zoals sepsis kunnen de overlevingskansen verminderen.
Mogelijke complicaties
Complicaties van een retrofaryngeaal abces kunnen ernstig zijn. Luchtwegobstructie kan optreden door de druk die het abces op de luchtwegen uitoefent. In ernstige gevallen kan het leiden tot de verspreiding van de infectie naar het mediastinum (mediastinitis), wat levensbedreigend is. Sepsis kan ook optreden als de infectie in de bloedbaan terechtkomt.
Complicaties van retrofaryngeaal abces
Een retrofaryngeaal abces kan leiden tot verschillende ernstige complicaties, waaronder:- ARDS (acute respiratory distress syndrome) (longaandoening)
- Bloed ophoesten door bloeding rond het abces
- Bloedvergiftiging en septische shock
- Bronchiale erosie
- Bloedstolsel in de halsaderen
- Longontsteking
- Luchtwegobstructie
- Slokdarmperforatie
- Erosie in de halsslagader of halsader
- Hersenzenuwverlammingen
- Syndroom van Lemierre
- Jugulaire veneuze trombose
- Mediastinitis (ontsteking van de borstkasruimte tussen de longen)
- Meningoencefalitis
- Osteomyelitis (botontsteking)
- Spasmen van het strottenhoofd
Preventie
Preventie van een retrofaryngeaal abces richt zich op het verminderen van de risicofactoren en het voorkomen van de aandoeningen die tot deze ernstige complicatie kunnen leiden. De volgende maatregelen kunnen helpen bij het voorkomen van een retrofaryngeaal abces:Preventie van Infecties
- Regelmatige mondhygiëne: Zorg voor een goede mondverzorging door regelmatig tanden te poetsen en flossen, en bezoek regelmatig de tandarts.
- Vaccinaties: Zorg ervoor dat vaccinaties up-to-date zijn, met name tegen infecties die kunnen leiden tot complicaties zoals adenoïditis en tonsillitis.
- Behandeling van luchtweginfecties: Behandel luchtweginfecties zoals faryngitis en otitis media adequaat en tijdig om complicaties te voorkomen.
Traumavoorkoming
- Veiligheidsmaatregelen: Vermijd het inslikken van scherpe voorwerpen en wees voorzichtig bij tandheelkundige procedures en andere medische ingrepen.
- Gebruik van bescherming: Gebruik mondbescherming bij risicovolle activiteiten om letsel aan de keelholte te voorkomen.
Beheer van risicofactoren
- Beheer van diabetes: Zorg voor goede controle van diabetes mellitus door regelmatig de bloedsuikerspiegel te controleren en een gezonde levensstijl te handhaven.
- Verbeteren van immuniteit: Versterk het immuunsysteem door een gezonde voeding, regelmatige lichaamsbeweging en voldoende slaap. Raadpleeg een arts bij een verzwakt immuunsysteem of chronische aandoeningen zoals HIV en tuberculose.
