InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Zonnesteek: Oververhitting lichaam door defect koelsysteem

Zonnesteek: Oververhitting lichaam door defect koelsysteem

Zonnesteek: Oververhitting lichaam door defect koelsysteem Een zonnesteek (oververhitting, warmte-uitputting, hitte-uitputting) is een aandoening waarbij het lichaam oververhit raakt. Bij de aandoening werkt het koelsysteem van het lichaam niet goed, waardoor de normale kerntemperatuur niet behouden kan blijven. Enkele veel voorkomende symptomen van hitte-uitputting zijn ernstig zweten, zwakte, spierkrampen en dorst. Een patiënt moet zo snel mogelijk weg uit de hete omgeving. Verder moet het lichaam gekoeld worden en heeft het lichaam vocht nodig. Een snelle behandeling is nodig want één van de complicaties van warmte-uitputting is een hitteberoerte. Bij deze ernstige situatie ontstaat mogelijk orgaanschade waaraan een patiënt soms zelfs komt te overlijden. Normaal gesproken is de prognose goed wanneer de diagnose en behandeling tijdig plaatsvinden. Enkele tips helpen tot slot bij het voorkomen van een zonnesteek.

Oorzaken: Door defect van koelsysteem

Het koelsysteem van het lichaam werkt niet meer goed bij een zonnesteek. Het lichaam kan voornamelijk het verdampend zweten niet meer goed verwerken. Uiteindelijk is het lichaam niet in staat om een normale kerntemperatuur van het lichaam te handhaven, wat leidt tot oververhitting.

Zwangere vrouwen krijgen sneller te maken met oververhitting / Bron: PublicDomainPictures, PixabayZwangere vrouwen krijgen sneller te maken met oververhitting / Bron: PublicDomainPictures, Pixabay

Risicofactoren van hitte-uitputting

Aandoeningen

Enkele aandoeningen verhogen de kans op oververhitting:

Zwaarlijvigheid vormt een risicofactor voor een zonnesteek / Bron: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)Zwaarlijvigheid vormt een risicofactor voor een zonnesteek / Bron: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)

Omgevingsfactoren

Omgevingsfactoren die bijdragen aan een zonnesteek omvatten
  • de blootstelling aan hoge temperaturen, vooral in combinatie met een hoge luchtvochtigheid (meestal meer dan 60%) en een zware lichamelijke activiteit
  • drugsmisbruik
  • kleding dragen die de verdampingskoeling (verdamping van zweet) van het lichaam remt
  • leeftijd: Deze aandoening treedt bij patiënten van alle leeftijden op, maar ouderen en kinderen jonger dan vijf jaar lopen een groter risico op het ontwikkelen van een zonnesteek.
  • medicatie: Antidepressiva, geneesmiddelen tegen slapeloosheid, diuretica (plaspillen), kalmerende middelen, bètablokkers (hartmedicatie), antipsychotica, antihistaminica (medicijnen voor de behandeling van een allergische reactie) en stimulerende middelen zijn er voor bekend om sneller te leiden tot een zonnesteek en andere hittegerelateerde problemen
  • overgewicht
  • plotselinge temperatuurwisselingen
  • roken of tabak gebruiken
  • zwaar of langdurig alcoholgebruik
  • zwaar werk of een zware inspanning leveren in een warme of hete omgeving

Symptomen

Hittekrampen

Hittekrampen, het mildste type hittegerelateerde ziektebeelden (hyperthermie), treedt meestal op voordat oververhitting tot stand komt. Het snel behandelen van hittekrampen voorkomt een zonnesteek. Symptomen van hittekrampen zijn onder meer zwaar of overmatig zweten, spierpijn en spierkrampen, dorst en vermoeidheid. Warmtekrampen behandelt de patiënt met een voldoende vochtinname, rust en het opzoeken van schaduw of een koel gebouw met airconditioning.

Patiënten met warmte-uitputting kampen mogelijk met hoofdpijn / Bron: Geralt, PixabayPatiënten met warmte-uitputting kampen mogelijk met hoofdpijn / Bron: Geralt, Pixabay

Oververhitting

De symptomen van warmte-uitputting zijn een waarschuwingssignaal voor het lichaam om aan te geven dat het oververhit raakt. Patiënten met hitte-uitputting ervaren mogelijk een combinatie van deze tekenen:

Diagnose en onderzoeken

De diagnose van een zonnesteek gebeurt meestal nadat de arts de geschiedenis van de patiënt gekregen heeft en een lichamelijk onderzoek heeft uitgevoerd. Als de kerntemperatuur van het lichaam verhoogd is (maar minder dan 40 °C bij volwassenen of minder dan 40,5 °C bij kinderen), en de patiënt heeft een warmteblootstelling gehad in combinatie met de symptomen van hitte-uitputting, dan stelt de arts de diagnose van warmte-uitputting. In sommige gevallen voert de arts een bloed- en urineonderzoek uit om andere oorzaken te achterhalen of om bepaalde afwijkingen te detecteren die mogelijk verband houden met de eerste tekenen van een hitteberoerte, zoals elektrolytafwijkingen, rhabdomyolyse (spierafbraak) en/of nierschade. Afhankelijk van het klinisch beeld, besluit de arts soms nog om verdere onderzoeken uit te voeren om andere diagnostische mogelijkheden uit te sluiten, zoals een bloedonderzoek, een urineonderzoek, een spierfunctie-onderzoek, röntgenfoto’s en andere beeldvormende onderzoeken.

Behandeling van oververhitting van het lichaam

De patiënt krijgt onmiddellijk een behandeling wanneer de arts vermoedt dat de patiënt lijdt aan een zonnesteek. Dit is belangrijk omdat een zonnesteek een laatste waarschuwingssignaal is van een veel ernstigere warmte-aandoening namelijk een hitteberoerte. De patiënt moet uit de hete omgeving worden verwijderd en in de schaduw of in een koel gebouw worden geplaatst in afwachting van het vervoer naar een ziekenhuis. De patiënt moet gaan liggen, met de benen verheven boven het niveau van het hart. De hulpverlener verwijdert alle kledingstukken als deze de verdampingskoeling remmen. De hulpverlener koelt het lichaam door de huid te besproeien met koud water en vervolgens met laat hij met een ventilator de lucht circuleren om de verdampingskoeling te verhogen. De patiënt mag verder koele dranken of sportdranken drinken. In het ziekenhuis krijgt de patiënt intraveneuze (via een ader) vloeistoffen toegediend om uitdrogingsverschijnselen te behandelen.

Prognose van warmte-uitputting

Als patiënten vroeg een effectieve behandeling krijgen, is de prognose voor een zonnesteek bijna altijd zeer goed. Bij de meeste patiënten verbeteren de symptomen van oververhitting binnen dertig minuten na een snelle behandeling.

Complicaties

Als de arts de hitte-uitputting niet tijdig diagnosticeert en behandelt, ontstaat een hitteberoerte die leidt tot orgaanschade, toevallen, een coma en zelfs de dood. Andere complicaties van oververhitting omvatten:

Zich beschermen tegen de zon is noodzakelijk / Bron: Dimitrisvetsikas1969, PixabayZich beschermen tegen de zon is noodzakelijk / Bron: Dimitrisvetsikas1969, Pixabay

Preventie van een zonnesteek

Het nemen van voorzorgsmaatregelen is belangrijk om warmte-uitputting te voorkomen. De persoon vermijdt indien mogelijk hete omgevingen (niet in de zomer in een afgesloten voertuig gaan zitten of zwaar lichamelijk werk uitvoeren in hete gebieden zonder geplande afkoeltijden). Ook is het niet verstandig om urenlang in felle zonlicht door te brengen want zonnebrand (rode, pijnlijke huid door blootstelling aan de zon) leidt snel tot een zonnesteek, alsook om zich regelmatig in te smeren met een zonnebrandcrème met een hoge zonbeschermingsfactor. Verder draagt de persoon steeds loszittende, lichtgekleurde en lichtgewicht kleding. Veel vloeistoffen (maar geen alcohol!) drinken is essentieel, zeker wanneer personen minder plassen (oligurie) of de urine meer geconcentreerd is. Is het belangrijk om bepaalde activiteiten uit te voeren in de warmte, dan went het lichaam al enkele dagen aan het klimaat, alvorens deze activiteiten uit te voeren. Neemt de persoon medicatie, dan is het nuttig om een arts of apotheker te raadplegen om te informeren of deze medicijnen de persoon gevoeliger maken voor hittegerelateerde problemen.

Lees verder

© 2018 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Wat te doen bij een zonnesteek of zonneslag?Wat te doen bij een zonnesteek of zonneslag?Warme zomerse dagen waar de temperaturen stijgen en de zon krachtig aan een onbewolkte hemel schijnt kan iedereen die on…
Zonnesteek kind of hitteberoerte: symptomen en behandelingZonnesteek kind of hitteberoerte: symptomen en behandelingHoe te handelen bij een zonnesteek kind en wat is een zonnesteek precies? Een zonnesteek wordt ook wel 'hitteberoerte' g…
Informatie over een zonnesteekInformatie over een zonnesteekNaast verbranding door de zon is er nog een ander onplezierig gevolg van langdurig zonnen: de zonnesteek. Het lichaam ve…
Hittekramp, hitteberoerte, zonnesteek: tipsHittekramp, hitteberoerte, zonnesteek: tipsHet lichaam regelt de temperatuur van het lichaam door te transpireren. Soms kan het lichaam het niet bolwerken, b.v. do…
Zonnesteek en hitteslagZonnesteek en hitteslagEen zonnesteek of hitteberoerte kan erg gevaarlijk zijn. Je kunt je er erg ziek door voelen en als het niet op tijd beha…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 7 juni 2018:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Diagnosis and treatment, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heat-exhaustion/diagnosis-treatment/drc-20373253
  • Heat Exhaustion Symptoms and Treatment, https://www.verywellhealth.com/heat-exhaustion-symptoms-and-treatment-1298746
  • Heat Exhaustion, https://www.emedicinehealth.com/heat_exhaustion/article_em.htm#facts_and_definition_of_heat_exhaustion
  • Overview, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heat-exhaustion/symptoms-causes/syc-20373250
  • What is heat exhaustion?, https://www.medicalnewstoday.com/articles/319570.php
  • Afbeelding bron 1: PublicDomainPictures, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 3: Geralt, Pixabay
  • Afbeelding bron 4: Dimitrisvetsikas1969, Pixabay

Reageer op het artikel "Zonnesteek: Oververhitting lichaam door defect koelsysteem"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 09-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Koorts
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!