Waterkers: gezondheidsvoordelen en voedingswaarde waterkers
Waterkers komt wild voor in de buurt van vijvers en meertjes in Europa en wordt al eeuwenlang verbouwd. Het plantje heeft een peperige, mosterd-achtige smaak door mosterdolie-glycosiden en je kunt het zowel rauw als gekookt eten. Waterkers is tegelijkertijd een specerij als een medicinale plant. Waterkers bevat zeer veel vitaminen en mineralen. De plant reinigt het bloed, drijft urine af en werkt tegen bacteriën. De bladeren van het verse kruid worden gebruikt in de geneeskunde en in de keuken. Ze hebben een scherpe, lichtbittere smaak. Waterkers is bijvoorbeeld erg lekker in een salade met komkommer, paprika óf aardbeien. Na de bloei worden de bladeren scherper en minder sappig en daardoor harder. Daarom worden alleen jonge scheuten gebruikt. Naast het hoge gehalte aan vitamine C, bevat waterkers ook beta-caroteen, vitamine A, B1, B6, E, K, foliumzuur, calcium, lodium, ijzer, magnesium, fosfor, kalium, zink, luteine en zeaxanthine.- Wat is waterkers?
- Kruidachtige plant
- Groei
- Bloei
- Smaak
- Tuinkers vs. waterkers – familie, maar absoluut geen tweeling
- Waar groeien ze eigenlijk?
- Smaaktest: wie prikkelt je tong meer?
- Qua uiterlijk: David vs. Goliath
- Voedingswaarde: wie is de health freak?
- Tabel: verschil tussen waterkers en tuinkers – kleine kersjes, grote verschillen
- Conclusie: geen competitie, gewoon weten wat je nodig hebt
- Oorsprong
- Voedingswaarde van waterkers
- Gezondheidsvoordelen
- Welke delen van de plant worden gebruikt?
- Teelt van waterkers
- Waterkers in de keuken
- Vaak rauw gegeten
- In salades
- Combineren met andere groenten
- Sandwiches
- Stoven en smoren
Wat is waterkers?
Kruidachtige plant
Waterkers is een geslacht van kruidachtige planten uit de kruisbloemenfamilie, waar ook bloemkool, boerenkool, broccoli, Chinese kool, koolrabi, paksoi, radijs, spruitjes, tuinkers en witte kool toe behoren.
Waterkersbedden, Broad Chalke (Engeland) / Bron: Trish Steel, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.0)Groei
Waterkers is een overblijvende vaste plant. In de regel groeit hij liggend en bereikt hij een lengte van 70 tot 90 centimeter. De belangrijkste stelen kruipen over de grond en ontwikkelen onafhankelijke wortels. De waterkersbladeren hebben een glanzend oppervlak en zijn donkergroen.Bloei
Tijdens de bloeiperiode, die van juni tot september duurt, vertoont de plant kleine, witte en kegelvormige bloemen met gele helmknoppen. De waterkers komt voornamelijk uit Europa. Het groeit in de buurt van helder water zoals bronnen, beken, meren en rivieroevers in halfschaduw.
Bloemetjes van de waterkers / Bron: John Tann from Sydney, Australia, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)Smaak
Waterkers heeft een pittige, peperachtige smaak die doet denken aan de smaak van tuinkers.Tuinkers vs. waterkers – familie, maar absoluut geen tweeling
Ze delen een deel van hun naam, ze worden allebei vaak rauw gegeten, en ze hebben een lekker pittig smaakje. Maar vergis je niet: tuinkers en waterkers zijn echt geen tweeling. Meer zoals die ene impulsieve vriendin die altijd met een koffertje naar Ibiza vertrekt, tegenover haar georganiseerde zus die liever in het bos kampeert. Tijd om die twee eens netjes uit elkaar te trekken.Waar groeien ze eigenlijk?
Waterkers – de naam zegt het al een beetje – voelt zich pas thuis als haar wortels lekker koel in stromend water liggen. Geen grap. Ze groeit in beekjes, bronnen of speciale natte bedjes, vaak met glas erover. Je komt haar tegen in het wild, maar ook op speciale waterkerskwekerijen. Beetje zoals een Franse dame die alleen op vakantie gaat als er een bergbeekje in de buurt is.Tuinkers daarentegen is totaal anders. Die groeit gewoon überhaupt overal als je 'm een beetje liefde en vocht geeft. Op watjes. Op keukenpapier. In een eierdopje. Geef haar drie dagen en ze staat rechtop alsof ze een espresso teveel op heeft. Tuinkers is low maintenance, fast mover, en groeit letterlijk in je vensterbank.
Smaaktest: wie prikkelt je tong meer?
Tuinkers is scherp. Mosterdachtig. Een beetje als de wasabi onder de kersen – klein maar pittig. Je proeft haar meteen, ze houdt zich niet in. Fantastisch als topping op een broodje kaas of roerei, maar te heftig om echt in grote hoeveelheden weg te happen.Waterkers is subtieler. Pittig, jazeker, maar met finesse. Denk: een pepertje dat zijn schoenen heeft gepoetst en met ‘u’ aangesproken wil worden. Fris, aards en licht pittig. Perfect voor in salades, door de soep of zelfs licht gestoofd bij vis of gevogelte.
Qua uiterlijk: David vs. Goliath
Tuinkers is een sprietje. Je ziet het al aan haar lengte – meestal niet groter dan een paar centimeter, met fijne steeltjes en kleine ronde blaadjes. Waterkers daarentegen groeit door. Stevige stengels, grotere bladeren, een echte groente in plaats van een kruidenachtig sprietje.👉 Kort gezegd: tuinkers is een topping, waterkers een bijgerecht.
Voedingswaarde: wie is de health freak?
Tuinkers zit vol vitamine C, calcium en ijzer. Best indrukwekkend voor zo’n klein ding. Maar waterkers? Die scoort in de superfood-liga. Bevat onder andere vitamine K, A, C, foliumzuur, antioxidanten én omega-3 vetzuren. Als waterkers kon praten, zou ze zeggen: "Ik was al gezond voordat het hip werd."In de keuken: rauw, stoer of allebei
Tuinkers is eigenlijk altijd rauw. Die verdraagt geen hitte – zodra je 'm verwarmt, wordt het een slap hoopje ellende. Waterkers daarentegen is multifunctioneel. Rauw in salades? Check. Kort gestoofd bij een stukje zalm? Ook check. En zelfs in een groene smoothie doet ze het verrassend goed. Een ware kameleon in de keuken.
Tabel: verschil tussen waterkers en tuinkers – kleine kersjes, grote verschillen
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Wat is het precies? | Waterkers is een bladgroente die groeit in stromend water. Tuinkers is een kruidachtig plantje dat je gemakkelijk binnenshuis kweekt, vaak op watjes of keukenpapier. |
| Smaakprofiel | Waterkers smaakt fris en mild pittig met een vleugje peper. Tuinkers is scherp, mosterdachtig en pittiger van karakter. |
| Groeiplaats | Waterkers groeit in vochtige grond of in helder stromend water. Tuinkers heeft enkel wat vocht en licht nodig en groeit zelfs op watjes. |
| Groeisnelheid | Waterkers heeft meer tijd en verzorging nodig om te groeien. Tuinkers is razendsnel: vaak al eetbaar na 5 tot 7 dagen. |
| Uiterlijk | Waterkers heeft grotere, stevige bladeren en dikke stelen. Tuinkers is tenger, met dunne steeltjes en kleine blaadjes. |
| Voedingswaarde | Waterkers is rijk aan vitamine K, A, C, foliumzuur en antioxidanten. Tuinkers bevat veel vitamine C, ijzer en calcium, maar in iets lagere hoeveelheden. |
| Bereidingswijze | Waterkers kun je rauw eten, maar ook licht stoven of verwerken in soepen. Tuinkers eet je uitsluitend rauw – bij verwarmen wordt het slap. |
| Culinaire toepassing | Waterkers doet het goed in salades, stamppotten, bij vis of in soep. Tuinkers is perfect als pittige topping op crackers, broodjes of omeletten. |
| Bewaren | Waterkers kun je kort in de koelkast bewaren, liefst in een vochtig doekje. Tuinkers eet je het best vers, recht uit je vensterbank. |
| Verkrijgbaarheid | Waterkers vind je in natuurwinkels, markten of grotere supermarkten. Tuinkers is makkelijk zelf te kweken en ligt vaak kant-en-klaar in het koelvak. |
Conclusie: geen competitie, gewoon weten wat je nodig hebt
Dus nee, ze zijn geen vervangers van elkaar. Ze zijn elkaars aanvulling. Tuinkers is je pittige snackvriendin, waterkers je voedzame soulmate. Allebei lekker, allebei gezond, maar met totaal eigen vibes. Je hoeft dus niet te kiezen – je moet gewoon weten wie je uitnodigt voor welk feestje.Oorsprong
Naast de witte waterkers (Nasturtium officinale) komt de slanke waterkers (Nasturtium microphyllum) veel voor in Nederland. Het oorspronkelijke verspreidingsgebied van de twee soorten strekte zich waarschijnlijk uit tot Europa, Noord-Afrika en Zuidwest-Azië. Ondertussen is waterkers wereldwijd verspreid. Het nestelt zich het liefst in schaduwrijk, helder, ondiep water met een lichte stroming, bijvoorbeeld bij bronnen of in de vlakke oeverzones van schone waterstromen.Witte waterkers wordt al sinds de oudheid gekweekt als medicinale plant. Vanwege het hoge vitamine C-gehalte (43 mg per 100 gram) werd de plant vooral gewaardeerd als middel tegen scheurbuik, een ziekte ten gevolge van een langdurig vitamine-C-tekort. Het wordt ook beschouwd als een bloedzuiveraar.
Waterkers is zeer gezond en heeft een uitstekende voedingswaarde / Bron: Stuart Buchan, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.0)Voedingswaarde van waterkers
Waterkers bevat grotere hoeveelheden vitamine A, B1, B2, B3, B6, foliumzuur, C, D, E en K. Daarnaast zijn er etherische oliën, tannines, bitterstoffen en mosterdolieglycosiden, die zorgen voor een prikkelende smaak. De plant bevat veel jodium en is daarom geschikt voor de behandeling van jodiumtekort. Waterkers bevat ook de mineralen ijzer, kalium, calcium en zink.Waterkers kan het beste vers worden gegeten, omdat het zijn effectiviteit verliest wanneer het uitdroogt. Het kruid stimuleert de stofwisseling. De bladeren zijn goed voor de spijsvertering en stimuleren de vorming van maagsap en gal.
Waterkers is bloedzuiverend en een zwak antibioticum. Het is zeer geschikt als ingrediënt in salades, kwark of roomkaas. Het verkwikkende kruid is ook verkrijgbaar in de vorm van sap.
Gezondheidsvoordelen
Waterkers heeft een uitstekend effect tegen verschillende ziekten die zijn gebaseerd op vitaminetekort en het was een uitstekende bron van vitamine C en vitamine D in Nederland tijdens het winterseizoen. De plant reinigt het bloed, drijft urine af, werkt tegen bacteriën en maakt slijm los. Waterkers helpt tegen:- hoesten
- verkoudheid
- keelpijn
Waterkers / Bron: Pmh at da.wikipedia, Wikimedia Commons (Publiek domein) - bronchitis
- ontstoken tandvlees
- spijsverteringsproblemen
- verlies van eetlust
- ontsteking van de galblaas
- wormen
- reuma
- jicht
- blaasontsteking
- stofwisseling die is verstoord door vitaminetekort en/of mineraaltekort
- uitwendig tegen oneffenheden, onzuivere huid, schurft, roos, acne, eczeem, huidontsteking en huiduitslag
Waterkers bevordert het werk van de ontgiftingsorganen, nieren, lever en gal, en de bitterstoffen stimuleren de eetlust. De diuretische eigenschappen maken het ook een remedie voor urinestenen.
Welke delen van de plant worden gebruikt?
Waterkers kan vers of gedroogd worden gebruikt. Over het algemeen is de verse plant of het sap ervan de beste keuze. Omdat waterkers ook zeer geschikt is als culinair kruid, kan het worden verwerkt in een salade. De verse bladeren worden meestal gecombineerd met andere wilde kruiden die de scherpe smaak van de waterkers enigszins temperen. Dergelijke salades mogen niet meer dan 20 gram waterkers per portie per dag bevatten, omdat de mosterdolieglycosiden of glucosinolaten bij hoge doses de maag kunnen irriteren. Waterkers wordt niet aanbevolen voor zwangere vrouwen, kleine kinderen of mensen met een geïrriteerde of prikkelbare darm.
Teelt van waterkers in Frankrijk / Bron: Guillaume Papillon, Wikimedia Commons (CC0)Teelt van waterkers
Waterkers heeft koud, schoon water nodig. De plant gedijt in en naast stromend water. Met name in Engeland komt dat anno 2025 nog steeds genoeg voor. Anno 2025 is Frankrijk, samen met Engeland, de belangrijkste producent van waterkers in Europa. Voor de teelt worden greppels tot 60 cm diep gebruikt, die gevuld zijn met langzaam stromend water en in de winter windstil zijn. Stilstaand water zal eerder vervuild raken. Je kunt waterkers ook gemakkelijk zelf kweken.Waterkers in de keuken
Vaak rauw gegeten
Waterkers kan net als tuinkers en Oost-Indische kers worden gebruikt in de keuken. Het smaakt een beetje bitter en scherp. Hoewel de plant ook geschikt is als geblancheerde groente, wordt het in Nederland vaak rauw gegeten op volkorenbrood met een plakje zalm en wat zuivelspread, als borrelhapje gerold in rosbief of in een salade.In salades
Waterkers is meestal niet het hoofdingrediënt in salades, aangezien het een intense smaak heeft. Je kunt het goed combineren met verschillende slaplanten, maar een combinatie met andere smaakmakers zoals uien wordt afgeraden.Combineren met andere groenten
Waterkers past goed bij wortelen, pompoen, komkommer en komkommerkruid of bernagie, evenals een salades met kropsla, andijvie, ijsbergsla of romanesco, vooral bij tomaten en mozzarella, maar ook bij bonensalades, erwtensoepen en bij roerei, aardappelsalade en pastasalade.
Een simpele waterkerssoep / Bron: Walter Lim from Singapore, Singapore, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)
