InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Opgezette lymfeklieren: oorzaak vergrote & pijnlijke klieren

Opgezette lymfeklieren: oorzaak vergrote & pijnlijke klieren

Opgezette lymfeklieren: oorzaak vergrote & pijnlijke klieren Last van opgezette lymfeklieren of pijnlijke klieren? Opgezette lymfeklieren is een veel voorkomende klacht. Lymfe is een kleurloze tot geelachtige lichaamsvloeistof, die door het lymfevatenstelsel stroomt. Lymfe heeft als taak om bacteriën en bepaalde soorten eiwitten te verwijderen uit weefsels, om vet uit de dunne darm te transporteren, en de bloedstroom te voorzien van de rijpe witte bloedcellen (lymfocyten) die in het beenmerg zijn gemaakt. Witte bloedcellen en het lymfestelsel zijn belangrijke onderdelen van het immuunsysteem, om het lichaam te ontdoen van bacteriën, cellen of vreemd materiaal die ziekte kunnen veroorzaken. Waar meerdere lymfevaten elkaar kruisen, liggen de zogenaamde lymfeklieren. Deze kunnen opzwellen bij een infectie of ontsteking.

Lymfeklieren

Lymfeklieren zijn kleine, boonvormige structuren, die worden aangetroffen in de buurt van de lymfevaten. Er zijn ongeveer 600 lymfeknopen in het lichaam, sommige liggen in het diepe weefsel en andere weer dichter bij de huid. Clusters van knopen bevinden zich in de hals, oksels, buik en lies. Andere knooppunten zijn gelegen in de borstkas, armen en benen. Die in de hals, onder de oksels en in de lies, kunnen worden gevoeld als ze vergoot zijn en soms ook als ze een normale omvang hebben.

Lymfeklieren zijn filterstations voor de lymfe
In de knooppunten zijn immuuncellen opgeslagen. Vloeistof uit de omliggende weefsels komt in de lymfeklieren terecht via de lymfevaten of de kleine bloedvaten van de knooppunten zelf. De vloeistof wordt gefilterd door de knooppunten, waarbij besmettelijke bacteriën, cellen of vreemde stoffen worden verwijderd. Verse lymfocyten worden aangevoerd en de vloeistof wordt naar de bloedbaan vervoerd zodat lymfocyten zich door het lichaam kunnen verspreiden.

Oorzaak opgezette lymfeklieren

Gezwollen of opgezette lymfeklieren komen vaak voor als het aantal witte bloedcellen in deze klieren flink is toegenomen, in reactie op een infectie of andere ziekte. Het aantal ziektebestrijdende cellen bouwt zich snel op, waardoor druk en zwelling in de lymfeklieren ontstaat. In veel gevallen zullen de lymfeklieren zwellen dichtbij de plaats van een ontsteking, dus als reactie op ontstekingen in hun drainagegebied. Zo kan iemand met een keelontsteking last krijgen van een lymfeklierzwelling in de hals. Opgezette lymfeklieren in de hals zijn vaak een reactie op een ontsteking van keel, neus, oor, kaak of huid. Lymfeklieren in de oksel kunnen zwellen als gevolg van huidinfecties van de arm en (huid)infecties van het been of geslachtsdelen kunnen ervoor zorgen dat de klieren in de lies opzwellen. Bij een virusinfecties zoals de ziekte van Pfeiffer, waarbij het hele lichaam betrokken is, kun je last krijgen van gezwollen lymfeklieren in verschillende delen van het lichaam, bijvoorbeeld de hals, oksel en liezen.

Lokale zwelling

Voorbeelden van aandoeningen die verband houden met gelokaliseerde lymfeklierzwelling, dat wil zeggen een zwelling of opgezette lymfeklieren op één plek (of twee plekken):
  • Conjunctivitis (ontsteking van het membraan van het binnenste ooglid);
  • Bovenste luchtweginfectie (verkoudheid, keelontsteking, etc.);
    Pityriasis rosea op onderbeen / Bron: Aceofhearts1968, Wikimedia Commons (Publiek domein)Pityriasis rosea op onderbeen / Bron: Aceofhearts1968, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Ringworm (tinea corporis);
  • Tonsillitis of amandelontsteking;
  • Klierkoorts-achtige ziektebeelden (virale infectie veroorzaakt koorts, keelpijn en algemene vermoeidheid);
  • Kattenkrabziekte (infectie van een kat beet of kras door een kat).
  • Faryngitis (keelontsteking);
  • Lymphogranuloma venereum (een seksueel overdraagbare aandoening, een agressie chlamydia-variant).
  • Ulcus molle (weke sjanker, een soa);
  • Sarcoidose (hierbij ontstaan ontstekingen met ophopingen van afweercellen);
  • Tularemie of hazenpest, ook bekend als de konijnen-koorts;
  • Pest (zeer besmettelijke, vaak fatale, epidemische ziekte).

Gegeneraliseerd zwelling

Voorbeelden van aandoeningen die verband houden met gegeneraliseerde lymfadenopathie, dus opgezette lymfeklieren op twee, drie of meer plaatsen:
  • Epstein-Barr virus (EBV), veroorzaakt een aantal ziekten, waaronder mononucleosis infectiosa (ziekte van Pfeiffer);
  • Toxoplasmose (parasitaire ziekte verworven van contact met katten of hun uitwerpselen of met rauw of onvoldoende verhit vlees);
  • Cytomegalovirus (CMV, herpes virusinfectie, vaak in de speekselklieren).
  • Hiv of aids;
  • Bacteriële lymfadenitis of lymfeklierontsteking;
  • Secundaire syfilis (tweede fase van de seksueel overdraagbare aandoening syfilis);
  • Hepatitis B;
  • Lupus erythematodes (LE, een ziekte die valt onder de reumatische aandoeningen);
  • Reumatoïde artritis (ontsteking van de gewrichten);
  • Lymfoom (lymfeklierkanker);
  • Leukemie (kanker van het beenmerg);
  • Serumziekte (treedt op als allergische reactie op lichaamsvreemde eiwitten);
  • Ziekte van Kawasaki (kinderziekte met vergrote lymfeklieren in de hals en heldere rode uitslag op de tong en handen);
  • Ziekte van Lyme (bacteriële ontsteking overgebracht door tekenbeten);
  • Mazelen (virale infectie, vooral bij kinderen, resulterend in koorts en huiduitslag);
  • Rubella (virale infectie, ook wel rodehond);
  • Brucellose (bacteriële infectie van zieke dieren of besmet vlees of melkproducten);
  • Buiktyfus (bacteriële infectie veroorzaakt koorts, depressie, huiduitslag op de borst en de buik, en diarree).
  • Juveniele artritis;
  • Dermatomyositis (een zeldzame auto-immuun aandoening die gekenmerkt wordt door ontsteking van de huid en spieren); en
  • Amyloïdose (harde wasachtige afzettingen in verschillende organen en weefsels).

Ernstige oorzaken

In meer zeldzame gevallen kunnen gezwollen lymfeklieren het gevolg zijn van letsel, lymfoom (lymfeklierkanker), aids, of een kanker die is uitgezaaid naar de lymfeklieren uit een ander deel van het lichaam.

Symptomen opgezette lymfeklieren

In het algemeen geldt dat lymfklieren als abnormaal worden beschouwd, als ze groter zijn dan 1 cm in diameter. Gezwollen lymfeklieren kunnen niet alleen zwellen en in omvang toenemen, al dan niet zichtbaar, maar ze kunnen ook pijnlijk zijn om aan te raken. Een arts moet worden geraadpleegd wanneer bepaalde symptomen aanwezig zijn. Deze symptomen zijn onder meer:
  • Opgezwollen klieren: langer dan twee weken;
  • Gewichtsverlies;
  • Nachtzweten;
  • Langdurige koorts;
  • Vermoeidheid;
  • Knooppunten die hard zijn, aan de huid vastzitten of zeer snel groeien;
  • Gezwollen knooppunten dichtbij het sleutelbeen of onderste gedeelte van de hals. Gezwollen knooppunten in deze gebieden kunnen wijzen op een kankerachtige aandoening;
  • Rode of ontstoken huid ter plaatse van de gezwollen klieren; en
  • Ademhalingsproblemen.

Huisarts onderzoekt kind / Bron: Istock.com/michaeljungHuisarts onderzoekt kind / Bron: Istock.com/michaeljung

Diagnose en onderzoek

Lichamelijk onderzoek en anamnese

Gezwollen of opgezette lymfeklieren zijn geen op zichzelf staande ziekte, maar een symptoom van een onderliggende aandoening, meestal van een beheersbare ontsteking of infectie, maar soms ook van een meer ernstige aandoening. Vergrote lymfeklieren in twee of meer afzonderlijke delen van het lichaam, wijzen bijna altijd op de aanwezigheid van een ernstige systemische ziekte. Bepalen of de aandoening is gelokaliseerd of gegeneraliseerd, is voor de arts een belangrijk onderdeel van het onderzoek. Aan de hand hiervan kan hij proberen te achterhalen wat de oorzaak is van opgezette lymfeklieren. Om een ​​diagnose te stellen, zal de arts de opgezette klieren onderzoeken op grootte, pijn of gevoeligheid bij aanraking, consistentie (hard of rubberachtig). Ook zal hij onderzoeken of knooppunten aan elkaar verbonden zijn en zich verplaatsen als een eenheid. Voorts zal hij de locatie bepalen. Specifieke ziekten kunnen worden gekoppeld aan de locatie van de verdikte klieren. De arts zal ook een uitgebreid vraaggesprek voeren (anamnese) over je klachten. Daarnaast neemt hij je medische voorgeschiedenis in ogenschouw en bekijkt hij welke medicijnen je gebruikt. Sommige geneesmiddelen zoals fenytoïne, welke kan worden toegepast bij partiële epilepsie, kan zorgen voor gezwollen lymfeknopen. De arts zal mogelijke risicofactoren zoals promiscuïteit, intraveneus drugsgebruik, recente vakantie (in het buitenland) en je beroep, in zijn overwegingen meenemen.

Afname van bloed voor onderzoek / Bron: Istock.com/JovanmandicAfname van bloed voor onderzoek / Bron: Istock.com/Jovanmandic

Vervolgonderzoek

Bloedonderzoek, andere laboratoriumtests of beeldvormend onderzoek, kunnen nodig zijn om de oorzaak te achterhalen. Biopsie (weefselmonster) in de de grootste of het meest abnormale knooppunt, kan ook worden gedaan.

Behandeling gezwollen lymfeklieren

De behandeling van opgezette lymfeklieren hangt af van de onderliggende oorzaak. Een antibioticum of antiviraal middel kan door de arts worden voorgeschreven bij een bacteriële respectievelijk virale infectie. Maar dit is niet altijd nodig, want een eenvoudige, ongecompliceerde infectie van de huid of weefsels, zal vaak uit zichzelf genezen. De lymfeklierzwelling neemt dan ook geleidelijk af totdat de klier zijn normale grootte heeft. Bij ernstige systemische infecties, immuunziekten of kanker, zal een meer agressieve behandeling gedurende langere tijd nodig zijn.

Preventie

Zorgen voor een goede gezondheid door gezonde leef- en eetgewoonten, is de belangrijkste preventieve maatregel. Daarnaast is het verstandig om drugs en riskant seksueel gedrag te vermijden, evenals voor de hand liggende oorzaken van bacteriële infecties. Dit helpt allemaal bij het voorkomen van gezwollen lymfeklieren. Er is geen manier om te garanderen dat je nooit last zult krijgen van gezwollen lymfeklieren, omdat er zo veel verschillende oorzaken zijn.

Lees verder

© 2017 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Verwijderen van vergrote, opgezette lymfeklierenMeestal is een vergrote opgezette lymfeklier het gevolg van een onschuldige infectie. Een vergrote lymfeklier kan echter…
Pijnlijke bult lies, oksel, nek door opgezette lymfeklierPijnlijke bult lies, oksel, nek door opgezette lymfeklierIndien een virus of bacterie het lichaam binnendringt, dan kunnen de lymfeklieren opzetten. Deze klieren komen overal in…
Vergrote lymfeklieren: zwelling in hals, nek, keel of kaakVergrote lymfeklieren: zwelling in hals, nek, keel of kaakVergrote lymfeklieren kunnen zich voordoen in je hals, nek, keel en bijvoorbeeld onder je kaak. Lymfeklieren zijn kleine…
Opgezette lymfeklieren: meestal een onschuldig verschijnselOpgezette lymfeklieren: meestal een onschuldig verschijnselJe voelt ineens een verdikking in je nek, onder je arm of in je lies. Een van je lymfeklieren is opgezet. De eerste reac…
Opgezette lymfeklieren, oorzaak en ziekteOpgezette lymfeklieren, oorzaak en ziekteOpgezette lymfeklieren worden vaak in verband gebracht met kanker, bijvoorbeeld borstkanker of keelkanker. Dit kan inder…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/AlexRaths
  • https://www.patient1.nl/encyclopedie/lymfeklierzwelling
  • https://www.henw.org/archief/volledig/id1333-vergrote-lymfeklieren.html
  • https://www.thuisarts.nl/vergrote-lymfeklier/ik-heb-vergrote-lymfeklier-in-hals
  • http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/swollen-lymph-nodes/symptoms-causes/dxc-20258981
  • Afbeelding bron 1: Aceofhearts1968, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/michaeljung
  • Afbeelding bron 3: Istock.com/Jovanmandic

Reageer op het artikel "Opgezette lymfeklieren: oorzaak vergrote & pijnlijke klieren"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 09-07-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Opgezette lymfeklieren
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!