InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Ziekte van Crohn: symptomen, behandeling, dieet en voeding

Ziekte van Crohn: symptomen, behandeling, dieet en voeding

Ziekte van Crohn: symptomen, behandeling, dieet en voeding Ziekte van Crohn: symptomen, behandeling, dieet & voeding ziekte van Crohn. Bij de ziekte van Crohn is er sprake van een chronische, regelmatig terugkerende ontsteking van het hele maagdarmkanaal: van mond tot anus. De ontstekingen kunnen tot de diepere lagen van de darmwand doordringen, waardoor diepe zweren en fistels ontstaan met vorming van littekenweefsel. Hierdoor kunnen verklevingen en vernauwingen in de darm ontstaan. Zo gezond en regelmatig mogelijk eten, leven en drinken is belangrijk. Een promovendus van het LUMC ontdekte dat injecteren van eigen stamcellen bij de ziekte van Crohn tot de mogelijkheden behoort en ingezet kan worden als therapie als andere behandelmogelijkheden geen soelaas bieden.

Ziekte van Crohn


Wat is de Ziekte van Crohn?

De Ziekte van Crohn is vernoemd naar de arts Burrill B. Crohn, die dit ziektebeeld in 1932 voor het eerst beschreef. De Ziekte van Crohn is een chronische ontstekingsziekte van het spijsverteringskanaal. De ziekte veroorzaakt ontstekingen van mond tot anus, maar vooral in de dunne en dikke darm en dan in het bijzonder op de overgang van de dunne darm (ileum) naar de dikke darm (colon). Het wordt ook wel Morbus Crohn, Chronische darmontsteking, Ontstekingsziekte van de darm of Inflammatory Bowel Disease (IBD) genoemd, ofschoon de laatste drie begrippen verzamelnamen zijn, waarmee zowel de ziekte van Crohn als colitis ulcerosa - een chronische ontsteking van het slijmvlies van de dikke darm - bedoeld kan worden. Colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn zijn chronische aandoeningen en kunnen niet worden genezen. Deze ziekten hebben ondanks behandeling de neiging terug te keren en kennen periodes van inactiviteit (remissie) en activiteit (recidief). Bij iedere patiënt verloopt de ziekte heel verschillend.

De Ziekte van Crohn komt niet veel voor. Er zijn iets meer vrouwen dan mannen met de Ziekte van Crohn. In Europa en Amerika zijn het vooral blanke mannen en dan met name van Joodse afkomst, die aan deze aandoening lijden. Spaanse en Aziatische bevolkingsgroepen worden minder vaak getroffen. De ziekte van Crohn begint meestal tijdens de adolescentie en vroege volwassenheid, zo tussen 15 en 35 jaar. Roken is een risicofactor. In sommige families komt deze aandoening vaker voor. Een persoon die een familielid heeft met de ziekte, heeft naar schatting 10 keer meer kans op het ontwikkelen van de ziekte dan de algemene bevolking. De kans is zelfs 30 keer groter als het een eerste graads familielid betreft. Er zijn in Nederland ongeveer 20.000 mensen die de Ziekte van Crohn hebben.

Oorzaken ziekte van Crohn

De precieze oorzaak van de ziekte van Crohn is tot nog toe onbekend. Verondersteld wordt dat veelvoorkomende variaties in een klein aantal genen (erfelijke factoren) en bepaalde omgevingsfactoren bij de ontwikkeling van de ziekte van Crohn een rol spelen.[1] Er zijn duidelijke aanwijzingen dat de ziekte van Crohn ontstaat door een fout in het afweersysteem en het wordt daarom ook wel een auto-immuunziekte genoemd. Nog niet zo lang geleden is het Nod2-gen in verband gebracht met de ziekte van Crohn. Ondertussen blijkt dat ongeveer 25% van de Crohnpatiënten een mutatie heeft in dit gen, welke ervoor verantwoordelijk is dat het lichaam mycobacteriën niet meer goed herkent, waardoor het immuunsysteem er ook niet tegen zal strijden. Er worden ook andere genen zoals IBD1-9 en CARD15 bestudeerd, die van belang zijn voor het begrijpen van de pathogenese van de ziekte van Crohn. Het is nog niet bekend wat het mechanisme is waardoor deze genen aanleiding geven tot het ontstaan van de ziekte.

De ziekte komt het meest voor in Noord-Amerika en Noord-Europa. Naast genetische oorzaken kunnen omgevingsfactoren hieraan bijdragen. Het blijkt dat slechte leefomstandigheden het risico op het ontwikkelen van de ziekte van Crohn verlagen en dat overmatige hygiëne, zoals in het Westen vaak gebruikelijk is, de immuunrespons kan verstoren en kan bijdragen aan het ontstaan van de ziekte.

Roken is een niet onbelangrijke risicofactor voor het ontstaan van de ziekte van Crohn. Ook vertraagt roken de genezing en vergroot het de kans op oplevingen van de ziekte. Langdurige stress kan een uitlokkende factor zijn en de ziekte doen verergeren, maar het is niet de primaire oorzaak. Het geven van borstvoeding is een protectieve factor voor het nageslacht.[2]

Verschijnselen, klachten en symptomen ziekte van Crohn

Veelvoorkomende symptomen van de ziekte van Crohn zijn buikpijn (soms met hevige buikkrampen), diarree (dunne ontlasting), gewichtsverlies en vermoeidheid. Minder voorkomende symptomen zijn verminderde eetlust, koorts, nachtzweten, overmatige winderigheid, rectale pijn, en soms rectaal bloeden. Sommige patiënten ondervinden moeite om ontlasting op te houden, vooral als er ontstekingen aan het einde van de dikke darm voorkomen.

Complicaties die kunnen optreden zijn wondjes, fistels en abcessen, vaak rond de anus. Ook kunnen er vernauwingen in de darm ontstaan door de vorming van littekenweefsel als gevolg van zweren en fistels. Dit kan gepaard gaan met pijn en problemen met de ontlasting, zoals obstipatie (verstopping). Verdikking van de darmwand kan op den duur leiden tot een darmafsluiting (ileus).

Bij een aantal patiënten komen er ook klachten buiten het maag-darmkanaal voor, zoals gewrichtspijn: pijnlijke zwellingen van knieën, ellebogen, enkels en polsen, alsmede in de rug (ziekte van Bechterew). Ook zijn oog- en huidaandoeningen mogelijk.

De symptomen van de ziekte van Crohn zijn afhankelijk van de locatie, de omvang en de ernst van de ontsteking. De (ernst van de) klachten en het verloop van de ziekte verschilt sterk per patiënt.

Diagnose en behandeling ziekte van Crohn

Gewoonlijk wordt de diagnose gesteld door een kijkonderzoek van de dikke darm (een colonoscopie of sigmoïdoscopie), of een kijkonderzoek van de maag en het eerste deel van de dunne darm (gastroscopie). De arts zal vaak tevens een biopt nemen, waarna het weefsel onder de microscoop wordt onderzocht. De diagnose kan daarna in veel gevallen met zekerheid gesteld worden. Soms wordt aanvullend onderzoek verricht, zoals bloedonderzoek, ontlastingsonderzoek en beeldvormend onderzoek zoals een röntgenonderzoek, CT-scan, MRI-scan of echografie.

De symptomen en de ernst van de ziekte van Crohn kunnen zoals gezegd sterk variëren tussen patiënten. Patiënten die geen klachten hebben of met milde symptomen, hebben over het algemeen geen behandeling nodig en kunnen eventueel volstaan met aanpassingen in de voeding.

Geen enkel medicijn kan de ziekte van Crohn genezen. Patiënten met de ziekte van Crohn hebben vaak periodes van terugval (verergering van de ontsteking), die worden gevolgd door periodes van remissie (vermindering van ontsteking) die maanden tot jaren kunnen duren. Remissies treden meestal op als gevolg van behandeling met medicijnen of een operatie, maar ze kunnen ook spontaan optreden, zonder enige vorm van behandeling.

In principe bestaat de behandeling van de ziekte van Crohn uit medicijnen. Medicijnen voor de behandeling van de ziekte van Crohn zijn anti-inflammatoire middelen, zoals milde ontstekingsremmers (bijvoorbeeld 5-ASA preparaten), of wat krachtiger ontstekingsremmers, zoals corticosteroïden (Prednison), welke vaak heftige bijwerkingen hebben.[3] Er kunnen ook immunosuppressiva (afweeronderdrukkende medicijnen) voorgeschreven worden, teneinde het afweersysteem te remmen waardoor er minder ontstekingsreacties ontstaan. Soms wordt een antibioticum voorgeschreven om bacteriële overgroei tegen te gaan. Bij diarree kunnen diarreeremmers uitkomst bieden.

Wanneer medicijnen onvoldoende soelaas bieden, kan een operatie nodig zijn. Het blijkt dat zeven van de tien patiënten op een gegeven ogenblik moeten worden geopereerd om ontstoken delen of vernauwingen in de darm te verwijderen. Soms is een (tijdelijke) stoma nodig na een darmoperatie.

Voeding en dieet ziekte van Crohn

Op het internet circuleren verschillende soorten diëten voor de ziekte van Crohn. Zoals hierboven uiteengezet, wordt de ziekte van Crohn niet veroorzaakt door een bepaalde manier van eten of door specifieke voedingsmiddelen. Het is ook niet zo dat voeding de ziekte kan genezen. De meeste experts zijn wel van mening dat aanpassingen in de voeding van invloed kan zijn op klachten zoals buikpijn en diarree.

Het is belangrijk dat de patiënt zo gezond en regelmatig mogelijk leeft, eet en drinkt. Het vermijden van stress, het stoppen met roken, het nemen van voldoende nachtrust, het inbouwen van regelmaat, regelmatig bewegen en een gezond en gevarieerd voedingspatroon zijn hierbij dé sleutelbegrippen.

In veel gevallen is een speciaal dieet niet nodig voor patiënten met een chronische darmontsteking. Wel kan het verstandig zijn om met de specialist of diëtist te bespreken of inname van extra vitamines en mineralen (zoals ijzer) nodig is. Vooral vanwege klachten als diarree, bloedverlies en gewichtsverlies of doordat de darmen minder goed de voedingstoffen uit de voeding opnemen, kunnen (soms ernstige) tekorten optreden. In deze gevallen kunnen voedingssupplementen geïndiceerd zijn. Maar ook patiënten die met corticoïden worden behandeld kunnen baat hebben bij supplementen, teneinde botontkalking tegen te gaan die door deze geneesmiddelen kunnen worden veroorzaakt, vooral bij langdurig gebruik.

Het is van belang dat de patiënt gezond en gevarieerd eet, maar ook dat hij voldoende eet, zodat hij voldoende eiwitten, calorieën en voedingsstoffen binnenkrijgt. De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum is een handig hulpmiddel om een gezond eetpatroon te houden of te krijgen (www.voedingscentrum.nl). De voeding van een Crohnpatiënt moet energie- en eiwitrijk, maar relatief vetarm zijn. Om dit te realiseren is deskundig dieetadvies van een diëtist aan te raden.

Tot slot nog enkele opmerkingen over voeding bij de ziekte van Crohn. Door de buikpijn en diarree is de kans groot dat hij minder gaat eten, waardoor hij te weinig energie binnenkrijgt. De patiënt moet er daarom voor zorgen dat hij voldoende energie binnenkrijgt. Een normaal vezelgehalte in de voeding is daarbij het uitgangspunt. Wel blijkt dat grove vezels die voorkomen in noten, pinda's, vezelige groenten, onrijp fruit en vezelig fruit, zilvervliesrijst en tarwezemelen, bij sommige patiënten tot irritatie en prikkeling kan leiden, hetgeen pijnklachten en diarree tot gevolg heeft. Deze patiënten doen er in dat geval verstandig aan om te kiezen voor fijne vezels, welke voorkomen in (gezeefd) vruchtensap, zacht rijp fruit, zeer fijn gesneden rauwkost, zachte groenten, enz.

Gasvormende voedingsmiddelen zoals knoflook, koolsoorten, koolzuurhoudende dranken, onrijp fruit, peulvruchten, prei, radijs, scherpe kruiden, spruiten, suiker en uien, zijn gasvormende voedingsmiddelen. Deze kunnen de darmwerking versnellen en extra winderigheid en een opgezette buik veroorzaken. De patiënt doet er verstandig aan deze voedingsmiddelen te vermijden als hij er last van heeft. Gasvorming kan ook verminderd worden door rustig te eten en goed te kauwen. Hierdoor wordt er minder lucht ingeslikt. Ook bij het kauwen van kauwgom kan ongemerkt lucht ingeslikt worden, evenals bij roken. Bij koorts, diarree en warm weer moet de patiënt veel drinken om het vochtverlies weer aan te vullen. Denk eraan dat koffie en appelsap diarree kunnen verergeren. Probiotische melkdrankjes en yoghurt zoals Actimel, Yakult en Activia, hebben geen bewezen gunstige invloed op de gezondheid van de darm.

De Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging Nederland (CCUVN) heeft uitgebreide informatie over verschillende onderwerpen, zoals voeding, medicijnen en zwangerschap. De contactgegevens vindt u op hun website: http://www.crohn-colitis.nl. Voor een ziekte van crohn symptomen zelftest kunt u onder meer terecht op de website van het Zilverenkruis.

Ziekte van Crohn en coeliakie
Literatuuronderzoek heeft uitgewezen dat er een verband bestaat tussen de ziekte van Crohn en coeliakie (glutenintolerantie), een aandoening van de dunne darm die het gevolg is van intolerantie voor gluten - een eiwit dat van nature voorkomt in bepaalde granen. Bij coeliakie is een glutenvrij dieet de enige aangewezen behandeling. Veel patiënten bij wie de ziekte van Crohn wordt vastgesteld, hebben ook coeliakie. Deze bevinding moet in gedachten worden gehouden wanneer de diagnose ziekte van Crohn wordt gesteld, zodat direct begonnen kan worden met een glutenvrij dieet. Het is vooralsnog niet duidelijk of er een gemeenschappelijke immunopathogenese bij deze ziekten aanwezig is.[4]

Nieuwe bevindingen over de ziekte van Crohn

Hieronder zullen we de laatste wetenswaardigheden over de ziekte van Crohn weergeven. Tips of suggesties zijn altijd van harte welkom.

MRI-onderzoek meest zinvol bij vermoeden ziekte van Crohn
Bij een vermoeden van de ziekte van Crohn is MRI-onderzoek de meest geschikte methode om de dunne darm in beeld te brengen, zo blijkt uit een vergelijking van drie verschillende methoden door promoverend radioloog Bart Wiarda. De twee andere onderzochte methoden blijken ook zinvol, maar onder andere omstandigheden. De bevinding verkleint de kans dat patiënten met mogelijke afwijkingen in de dunne darm een overbodig inwendig onderzoek moeten ondergaan. Maag-Darm-Leverartsen (MDL-artsen) kunnen met hun diagnosticerende onderzoeken nu beter maatwerk leveren.

Een methode waarbij de patiënt een videocapsule inslikt die onderweg naar buiten opnames maakt van het darmkanaal, blijkt minder geschikt voor crohnpatiënten. Deze patiënten hebben geregeld vernauwingen in hun dunne darm, waardoor de capsule kan blijven steken. Bij een derde methode wordt via de maag een endoscoop ingebracht die de dunne darm als het ware opstroopt langs de camera. Deze aanpak is geschikt als artsen al vermoeden dat er tijdens het onderzoek poliepen of andere weefsels moeten worden verwijderd. De methode is tevens het meest belastend voor patiënten. (Bron: www.artsennet.nl, 11 december 2013.)

Stamceltherapie mogelijk bij de ziekte van Crohn
Promovendus Marjolijn Duijvestein van het LUMC ontdekte dat injecteren van eigen stamcellen bij de ziekte van Crohn tot de mogelijkheden behoort. Stamceltherapie wordt pas ingezet als andere behandelmogelijkheden geen soelaas bieden. Het onderzoek van Duijvestein toont aan dat het mogelijk is om stamcellen op te kweken uit het beenmerg van een patiënt met de ziekte van Crohn. Bovendien is het veilig en haalbaar gebleken deze stamcellen intraveneus toe te dienen bij die Crohn patiënt.

Duijvestein zei hierover: “De ziekte van Crohn is niet dodelijk, maar na veelvuldig opereren hou je in ernstige gevallen haast geen darm meer over. De ziekte is niet te genezen. Daarom is het nodig uit te kijken naar alternatieve behandelingen.”

Nog een stap verder is het injecteren van bewerkte stamcellen in de Crohn patiënt. Duijvestein heeft reeds proeven gedaan bij muizen. Muizen die werden geïnjecteerd met geactiveerde stamcellen, reageerden nog beter op de therapie. Dit zijn de eerste veelbelovende uitkomsten van stamceltherapie voor chronische darmziekten en de basis voor vervolgstudies. Momenteel vinden deze studies in internationaal verband plaats.(Bron: Universiteit Leiden, 11 februari 2012)

Noten
  1. Stokkers, P.: Varianten van het NOD2-gen bepalen erfelijke vatbaarheid voor de ziekte van Crohn, Ned Tijdschr Geneeskd. 2002;146:587.
  2. Baumgart, D.C. & Carding S.R.: Inflammatory bowel disease: cause and immunobiology. Lancet. 2007;369:1627-1640.
  3. Mogelijke bijwerkingen zijn: een toename van het gewicht, een opgezwollen gelaat en het vasthouden van vocht / kwetsbaarder worden van de huid zodat er makkelijker blauwe plekken ontstaan en wondjes slechter genezen / verhogen van de bloeddruk / een lichte vorm van suikerziekte / verhoogde kans op een infectieziekte / bij langdurig gebruik kan prednison leiden tot botontkalking.
  4. Antonio Tursi, Gian Marco Giorgetti, Giovanni Brandimarte, Walter Elisei. High prevalence of celiac disease among patients affected by Crohn's disease. Inflammatory Bowel Diseases, Volume 11, Issue 7, pages 662–666, July 2005.

Lees verder

© 2011 - 2014 Tartuffel, gepubliceerd in Aandoeningen (Mens en Gezondheid) op . Het auteursrecht van dit artikel en antwoorden op reacties ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Gezondheid: De ziekte van Crohn en Colitis UlcerosaGezondheid: De ziekte van Crohn en Colitis UlcerosaDe ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa zijn aandoeningen die betrekking hebben op het spijsverteringskanaal. De darmwan…
De ziekte van CrohnDe ziekte van Crohn (Crohn disease) is een chronische ontsteking van het darmstelsel, welke valt onder de chronisch infl…
De ziekte van CrohnDe ziekte van Crohn is een chronische ontstekingsziekte van het maag-darm stelsel. In Nederland worden er per jaar bij o…
Chronische darmziekten bij kinderen: algemene beschouwingenNiet alleen bij volwassenen maar ook bij kinderen komen chronische darmaandoeningen(Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa…
De ziekte van CrohnDe ziekte van Crohn is een chronische ontsteking van de darmen. Ieder mens kan het krijgen. Wat is het? Wat zijn de symp…
Bronnen en referenties
  • Antonio Tursi, Gian Marco Giorgetti, Giovanni Brandimarte, Walter Elisei. High prevalence of celiac disease among patients affected by Crohn's disease. Inflammatory Bowel Diseases, Volume 11, Issue 7, pages 662–666, July 2005.
  • Baumgart, D.C. & Carding S.R.: Inflammatory bowel disease: cause and immunobiology. Lancet. 2007;369:1627-1640.
  • Everdingen, Jannes J.E. van, (hoofdredactie): Het medisch handboek; Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, vijfde volledig herziene druk 2006.
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Ziekte_van_Crohn
  • Stokkers, P.: Varianten van het NOD2-gen bepalen erfelijke vatbaarheid voor de ziekte van Crohn, Ned Tijdschr Geneeskd. 2002;146:587.
  • www.leidenuniv.nl
  • www.crohn-colitis.nl
  • www.artsennet.nl
  • www.voedingscentrum.nl

Reageer op het artikel "Ziekte van Crohn: symptomen, behandeling, dieet en voeding"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

C. Leek, 06-06-2013 09:56 #3
Heeft het drinken van 2 glazen witte wijn per dag invloed op de ziekte van Crohn?

Annalena, 24-04-2013 10:02 #2
Mijn vader heeft de ziekte van crohn en ze kwamen er pas jaren later achter. hij heeft 8 verschillende operaties gehad en zijn allemaal misluk. kan deze ziekte nog genezen? mn vader moet iedere dag zich zelf spuiten met een dikke spuit kan die genezen worden? Reactie infoteur, 29-04-2013
De ziekte van Crohn is een chronische ontstekingsziekte van het spijsverteringskanaal. Chronisch wil zeggen dat de meeste mensen met Crohn hun heel hun leven lang klachten blijven doormaken. Het beloop van de ziekte van Crohn is onvoorspelbaar.

D. Knol, 31-05-2012 21:53 #1
Vraag
Mijn vader (1918) heeft sinds 1974 de ziekte van Crohn, althans, toen is het, waarschijnlijk na jaren, ontdekt.
De ziekte is ook wel in verband gebracht met spierverslappingen waardoor de kringspier het heeft laten afweten en hij nu een forse rectale collaps heeft ter grootte van een kokosnoot.
De relatie Crohn / spierverslapping heb ik tot nu toe niet kunnen vinden.
Is hierover meer bekend? Waar kan ik die informatie vinden?

Infoteur: Tartuffel
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Darmaandoeningen
Bronnen en referenties: 9
Reacties: 3
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!