InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Pseudotumor cerebri: Verhoogde druk in schedel

Pseudotumor cerebri: Verhoogde druk in schedel

Pseudotumor cerebri: Verhoogde druk in schedel Bij pseudotumor cerebri, neemt de druk binnen de schedel toe. Dit lijkt door een tumor te komen, maar is het in werkelijkheid niet. Vooral ooggerelateerde symptomen treden op bij deze potentieel ernstige aandoening die vooral voorkomt bij zwaarlijvige vrouwen van middelbare leeftijd. Een snelle diagnose en behandeling van pseudotumor cerebri zijn erg belangrijk omdat de ziekte anders leidt tot progressief (en mogelijk blijvend) verlies van het gezichtsvermogen. Medicijnen verminderen vaak de verhoogde schedeldruk, maar in sommige gevallen is wel een operatie nodig.

Epidemiologie aandoening

Pseudotumor cerebri is vaker bij vrouwen dan bij mannen aanwezig. Vooral jonge vrouwen met overgewicht, een onregelmatige menstruatie en/of een recente gewichtstoename zijn getroffen. De meeste patiënten zijn tussen de twintig en veertig jaar oud wanneer ze de diagnose krijgen. Kinderen zijn zelden getroffen, al is het wel mogelijk.

Oorzaak van verhoogde druk in schedel

Over de oorzaak van pseudotumor cerebri is anno maart 2017 niets bekend. Soms kan de arts geen onderliggende oorzaak van de verhoogde druk in de hersenen ontdekken. In dat geval benoemt hij de aandoening soms als 'idiopathische intracraniële hypertensie' (verhoogde druk in de hersenen met onbekende oorsprong).

Bij patiënten met deze ziekte ontstaat een overmatige hoeveelheid van hersen- en ruggenmergvocht binnen de schedel. Het vocht omgeeft normaal gezien de hersenen en het ruggenmerg, wat nodig is om de vitale weefsels te beschermen tegen letsels. De hersenen produceren deze vloeistof, die uiteindelijk terechtkomt in de bloedbaan. De verhoogde schedeldruk bij pseudotumor cerebri is mogelijk een gevolg van een absorptieprobleem van deze vloeistof in het bloed. De intracraniële druk (druk in de schedel) verhoogt wanneer de inhoud van de schedel zijn capaciteit overschrijdt, wat mogelijk is door een tumor maar ook omdat de hersenen zwellen of te veel hersenvocht bevatten. Bij veel patiënten met pseudotumor cerebri ontstaat een vernauwing (stenose) in twee grote sinussen in de hersenen (dwarse sinussen). De aandoening veroorzaakt mogelijk een zwelling van de oogzenuw waardoor ooggerelateerde symptomen optreden.

Pseudotumor cerebri is soms het gevolg van medicatiegebruik / Bron: Stevepb / PixabayPseudotumor cerebri is soms het gevolg van medicatiegebruik / Bron: Stevepb / Pixabay

Risicofactoren verhoogde schedeldruk

Medicijnen

Bepaalde geneesmiddelen verhogen wel het risico op deze aandoening. Deze geneesmiddelen zijn onder andere:
  • corticosteroïden (starten of stoppen met deze medicijnen)
  • cyclosporine
  • de anticonceptiepil
  • fenytoïne
  • isotretinoïne
  • minocycline
  • nalidixinezuur
  • nitrofurantoin
  • sulfa medicijnen
  • tamoxifen
  • tetracycline
  • vitamine A (overmatige inname)

Een zwangerschap is een mogelijke risicofactor voor pseudotumor cerebri / Bron: PublicDomainPictures / PixabayEen zwangerschap is een mogelijke risicofactor voor pseudotumor cerebri / Bron: PublicDomainPictures / Pixabay
Ziekten
Ook veel ziekten leiden sneller tot pseudotumor cerebri zoals:

Vooral wazig zien is een symptoom van de aandoening / Bron: Nufkin / FlickrVooral wazig zien is een symptoom van de aandoening / Bron: Nufkin / Flickr

Symptomen: Problemen met gezichtsvermogen en hoofdpijn

Oogproblemen

Bij pseudotumor cerebri zijn vooral ooggerelateerde symptomen mogelijk zoals dubbelzien (diplopie), tunnelzicht, het zien van lichtflitsen (fotopsie), vervormd zien (metamorfopsie), een wazig gezichtsvermogen, een tijdelijk verlies van het gezichtsvermogen (amaurisis fugax) en zelden is een patiënt permanent blind als gevolg van de aandoening.

Andere symptomen

Matige tot ernstige hoofdpijn (zoals migraine of spanningshoofdpijn), nekpijn, schouderpijn, rugpijn, duizeligheid, misselijkheid, braken, een snelle gewichtstoename, vergeetachtigheid, depressie en tinnitus aurium (oorsuizen) zijn andere kenmerken van deze aandoening. De symptomen verergeren mogelijk bij inspanning, vooral bij het aanspannen van de buikspieren.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

Bij het lichamelijk onderzoek bemerkt de arts bij zuigelingen een uitpuilende fontanel (gedeelte van de schedel dat bij de geboorte nog niet verbeend is). Daarnaast is het hoofd groter dan normaal (macrocefalie). Bij het oogonderzoek identificeert de arts verder een zwelling van de oogzenuw aan de achterkant van het oog, wat in medische termen gekend is als 'papiloedeem' of 'stuwingspapil'. De patiënt is verder nog alert ondanks een verhoogde intracraniële druk.

Diagnostisch onderzoek

De arts voert verder nog enkele diagnostische onderzoeken uit om zeker te zijn van pseudotumor cerebri:

Differentiële diagnose

Een diagnostische test is niet aanwezig voor pseudotumor cerebri, en daarom zijn diverse onderzoeken nodig om aandoeningen uit te sluiten die ook leiden tot een verhoogde druk in de schedel zoals:
  • bloeddyscrasieën en beroerte
  • een acuut zenuwletsel
  • een intracranieel epiduraal abces (ontsteking met pus in schedel)
  • een laaggradig astrocytoom
  • een meningeoom (tumor op hersen- en ruggenmergsvliezen)
  • een subarachnoïdale bloeding (bloeding tussen hersenvliezen met hoofdpijn, stijve nek en oogproblemen)
  • een tumor
  • een waterhoofd (te veel hersen- en ruggenmergvocht in de schedel)
  • intracraniële bloedingen
  • leptomeningiale carcinomatosa
  • lumbaalpunctie
  • migraine
  • stuwingspapil
  • vaatchirurgie voor arterioveneuze malformatie
  • veneuze trombose sinus
  • ziekte van Lyme (bacteriële infectie veroorzaakt door een tekenbeet)

Behandeling via medicatie of operatie

De arts behandelt de oorzaak van pseudotumor cerebri. Veroorzaken medicijnen de aandoening, dan stopt de patiënt hiermee indien mogelijk en steeds in overleg met de arts. Soms voert de arts herhaalde lumbaalpuncties uit om de druk in de hersenen te verminderen, wat tevens nuttig is om complicaties met betrekking tot het gezichtsvermogen te voorkomen.

Andere behandelingen zijn:
  • een beperking van de inname van vocht of zout
  • een operatie om de druk op de oogzenuw te verminderen
  • geneesmiddelen zoals glucocorticosteroïden (bijnierschorshormonen met een ontstekingsremmende werking), acetazolamide (medicijn tegen glaucoom), furosemide (plaspil) en medicatie tegen hoofdpijn
  • gewichtsverlies
  • het plaatsen van een shunt om de druk van de vochtophoping te verlichten

De patiënten krijgen voorts regelmatig een oogonderzoek, want bij deze aandoening ontstaat mogelijk een permanent verlies van het gezichtsvermogen. Daarnaast voert de arts ook regelmatig een CT-scan of MRI-scan uit om eventueel verborgen kanker op te sporen.

Prognose pseudotumor cerebri

Een aantal patiënten heeft binnen de zes maanden geen symptomen meer en herstelt spontaan van pseudotumor cerebri. Bij een aantal patiënten keren de symptomen echter wel terug. Een klein aantal patiënten met pseudotumor cerebri heeft symptomen die langzaam verergeren en leiden tot blindheid.

Complicaties

Sommige patiënten verliezen het gezichtsvermogen als gevolg van pseudotumor cerebri.

Lees verder

© 2017 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Pseudotumor cerebri: een verhoogde druk in het hoofdPseudotumor cerebri: een verhoogde druk in het hoofdEen pseudotumor cerebri is een aandoening waarbij er een verhoogde druk in het hoofd aanwezig is. Het is geen tumor, maa…
Hersenvocht: onderzoek, ruggenprik en drainHersenvocht: onderzoek, ruggenprik en drainHet hersenvocht omspoeld zowel de hersens als het ruggenmerg. Het heeft onder andere een beschermende functie. Aandoenin…
Stuwingspapil: Zwelling oogzenuw door verhoogde hersendrukStuwingspapil: Zwelling oogzenuw door verhoogde hersendrukEen stuwingspapil is een aandoening waarbij de oogzenuw gezwollen is door een verhoogde druk in of rond de hersenen. Dez…
Verhoogde schedeldruk: oorzaken en behandelingVerhoogde schedeldruk: oorzaken en behandelingDe druk in de schedel wordt ook wel intracraniële druk genoemd en als de druk groot wordt, kan dit leiden tot verschille…
Hoofdpijn na ruggenprik: oorzaak en behandelingHoofdpijn na ruggenprik: oorzaak en behandelingNa een lumbale punctie komt het weleens voor dat patiënten last krijgen van ernstige hoofdpijn. Deze hoofdpijn wordt mee…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 12 maart 2017:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/1214410-differential-diagnoses#showall
  • Idiopathische intracraniële hypertensie, https://www.nvvn.org/patienteninfo/schedel-en-hersenen/idiopathische-intracraniele-hypertensie/
  • Overview, http://emedicine.medscape.com/article/1214410-overview#showall
  • Overview, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pseudotumor-cerebri/home/ovc-20249919
  • Pseudotumor Cerebri and Implanon: Is Rapid Weight Gain the Trigger?, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27928370
  • Pseudotumor cerebri, http://www.hopkinsmedicine.org/healthlibrary/conditions/nervous_system_disorders/pseudotumor_cerebri_134,57/
  • Pseudotumor cerebri, https://medlineplus.gov/ency/article/000351.htm
  • Symptoms and Causes, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pseudotumor-cerebri/symptoms-causes/dxc-20249922
  • Treatment, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pseudotumor-cerebri/diagnosis-treatment/treatment/txc-20249933
  • Afbeelding bron 1: Stevepb / Pixabay
  • Afbeelding bron 2: PublicDomainPictures / Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Nufkin / Flickr

Reageer op het artikel "Pseudotumor cerebri: Verhoogde druk in schedel"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Miske
Laatste update: 15-05-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 14
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!