InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Opgezwollen/opgezette lymfeklieren: hals, nek, lies & oksel

Opgezwollen/opgezette lymfeklieren: hals, nek, lies & oksel

Opgezwollen/opgezette lymfeklieren: hals, nek, lies & oksel Bij elke palpabele of voelbare lymfeklier spreekt men reeds van een vergrote klier. In de meeste gevallen is de oorzaak van een opgezette lymfeklier relatief onschuldig. Bij kinderen bijvoorbeeld is een lymfeklierzwelling in de hals in verreweg de meest gevallen een reactie op (recidiverende) bovensteluchtweginfecties, zoals een verkoudheid of griep. Soms kunnen de klieren zal ook geïnfecteerd raken. Het opzwellen van de lymfeklier is een normale reactie op een infectie en de zwelling neemt af zodra de infectie de kop is ingedrukt door het afweersysteem van het lichaam.

Opgezwollen/opgezette lymfeklieren


Vergrote lymfeklieren: inleiding

Lymfeklieren of lymfeknopen komen in het hele lichaam voor; een mens heeft ongeveer 600 lymfeklieren. Lymfeklieren maken een belangrijk onderdeel uit van het immuunsysteem en liggen op zeer strategische plaatsen in het lichaam, onder meer in de oksels, in de hals en onder de kaak en in de liesstreek. In de lymfeklieren bevinden zich ophopingen van lymfocyten, welke zorg dragen voor de productie van antistoffen (antilichamen). Lymfeklieren hebben ook de taak om lichaamsvreemde stoffen — bacteriën, virussen of giftige stoffen — uit het lichaam te filteren en deze te vernietigen.

Bij een infectie ergens in het lichaam zal de dichtstbijzijnde lymfeklier vaak gezwollen raken. Als mensen een (onverklaarbare) vergrote lymfeklier waarnemen, wordt nogal eens gedacht aan lymfeklierkanker of uitzaaiingen van andere kanker. Dit kan tot (grote) ongerustheid leiden. Toch komt het maar zelden voor dat een vergrote lymfeklier het gevolg is van kanker. Gezwollen lymfeklieren zijn vrijwel altijd een reactie op een infectie. Vergrote halslymfeklieren komen vaak bij kinderen voor en zijn in de meeste gevallen een reactie op (terugkerende) bovensteluchtweginfecies.

De meeste lymfeklieren liggen onder de huid en zijn normaal niet voelbaar. Bij elke palpabele of voelbare lymfeklier spreekt men al van een vergroting. Een aantal lymfeklieren liggen op plaatsen die onbereikbaar zijn voor lichamelijk onderzoek.

Op welke plaatsen in het lichaam bevinden zich lymfeklieren?
In de hals, de oksels en de liezen bevinden zich de grootste concentratie van lymfklieren. Lymfeklieren worden voorts aangetroffen in de omgeving van het borstbeen, de buik, tussen de ribben, knieholtes, elleboogplooi, rond de enkels en onder de rand van het achterhoofdsbeen.

Mogelijke oorzaken van vergrote lymfeklieren

Verschillende mechanismen kunnen ertoe leiden dat de lymfeklieren vergroten:

  • Infecties (viraal, parasitair en bacterieel): het opzwellen van de lymfeklier is een normale reactie op een infectie. Lymfeklieren vergroten als reactie op een infectie in hun drainagegebied. De witte bloedcellen of lymfocyten in de lymfeklieren vermenigvuldigen zich dan heel snel, waardoor de lymfeklieren opzetten. Vooral in de hals komen vaak opgezette lymfeklieren voor, in het bijzonder bij kinderen. De meest voorkomende oorzaak van lymfeklierzwelling in de hals zijn bovensteluchtweginfecties, zoals een verkoudheid of griep. De ziekte van Pfeiffer kan aanleiding geven tot vergrote en pijnlijke lymfeklieren, vooral in de nek, maar soms ook in de oksels en liezen. Bij een blaasontsteking of een (huid)infectie aan de voeten, benen of geslachtsorganen, kunnen de lymfeklieren in de lies opzetten. Bij een huidinfectie aan de handen of armen, kunnen de lymfeklieren in de oksel opspelen. De zwelling van de lymfeklieren verdwijnt zodra de ziekteverwekkers door het lichaam zijn uitgeschakeld. Wanneer virussen, bacteriën of andere ziekteverwekkers in het spel zijn, doen de nabijgelegen lymfeklieren er alles aan om ze te vernietigen.


  • Maligniteit (kanker): Hodgkin-lymfoom, non-Hodgkin-lymfoom, lymfatische leukemie of metastasen (uitzaaiingen) van een primaire tumor. Zo verspreidt borstkanker zich meestal het eerst naar de lymfeklieren in de oksel en een melanoom op een been zaait het eerst uit naar de lymfeklieren in de lies.

  • Geneesmiddelen (zelden): fenytoïne (regelt de hartslag en heeft verschillende stoornissen in het hartritme op), (carbamazepinekan worden toegepast om manische periodes te voorkomen), allopurinol (een xanthine-oxidaseremmer en door de remming van xanthine-oxidase wordt de vorming van urinezuur geremd) en pandemrix (pandemisch influenzavaccin Mexicaanse griep) .

Het is belangrijk om te weten dat in het merendeel van de gevallen er een relatief onschuldige verklaring is voor een opgezette lymfeklier. Het kan gaan om één vergrote klier of meerdere vergrote klieren. Indien er meerdere klieren vergroot zijn, is er meer kans op een systemische aandoening. Dit kan gepaard gaan met algemene ziekteverschijnselen, zoals koorts, algehele malaise en nachtzweten.

Wanneer medische hulp inschakelen?

In verreweg de meest gevallen is er een onschuldige verklaring voor een opgezette lymfeklier. Neem in de volgende gevallen altijd contact op met de huisarts:
  • Als de zwelling langer duurt dan twee weken of wanneer de zwelling gepaard gaat met symptomen als gewichtsverlies, nachtzweten, vermoeidheid of aanhoudende koorts.
  • Als de vergrote lymfeklier zeer vast is (dit kan wijzen op metastasering, soms bij Hodgkin, en TBC) of rubberachtig (kan gezien worden bij lymfoom en chronische leukemie). Als de klier zacht of week van consistentie is, dan is de oorzaak meestal onschuldig.
  • Wanneer niet één, maar meerdere lymfeklieren in het lichaam zijn opgezet.
  • Bij een abcederende lymfeklierzwelling.

Diagnose, onderzoek en behandeling

De huisarts zal een anamnese afnemen en lichamelijk onderzoek verrichten om tot een goede diagnose te komen. Soms blijkt uit het onderzoek dat het niet om een vergrote lymfeklier gaat, maar om een ander soort zwelling. Eventueel kan aanvullend onderzoek worden verricht, zoals beeldvormend onderzoek (bijvoorbeeld een röntgenfoto) of een cytologische punctie. Hierbij wordt er een prikje gegeven in de zwelling en worden cellen in een naald opgezogen. Deze cellen worden vervolgens onderzocht door de patholoog om te achterhalen wat de aard van de zwelling is. De behandeling hangt af van de oorzaak.

Lees verder

© 2012 - 2014 Tartuffel, gepubliceerd in Aandoeningen (Mens en Gezondheid) op . Het auteursrecht van dit artikel en antwoorden op reacties ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Aandoeningen: vergrote (opgezette) lymfeklierenEen mens heeft veel lymfeklieren, ongeveer zeshonderd. De meeste van deze lymfeklieren kun je voelen wanneer ze vergroot…
Dikke klieren, bang voor kankerDikke klieren, bang voor kankerOpgezette, dikke klieren. Hoe weet je of het geen kanker is? Hoewel kanker een ziekte is die veel voorkomt, hebben de me…
Verwijderen van lymfeklierenMeestal is een vergrote opgezette lymfeklier het gevolg van een onschuldige infectie. Een vergrote lymfeklier kan echter…
Opgezette lymfeklieren, oorzaak en ziekteOpgezette lymfeklieren, oorzaak en ziekteOpgezette lymfeklieren worden vaak in verband gebracht met kanker, bijvoorbeeld borstkanker of keelkanker. Dit kan inder…
Weefsels: het klierepitheelweefselEen klier bestaat uit 1 of meer cellen die een bepaald product maken en secerneren. Het product wat het secreet wordt ge…
Bronnen en referenties
  • Dr. J.A.H. Eekhof, dr. A. Knuistingh Neven, dr. W. Opstelten: Kleine kwalen bij kinderen. Elsevier Gezondheidszorg, Maarssen, tweede druk 2009.
  • Huisarts en Wetenschap, jaargang 2001, nummer 11:498-502.
  • J.A.M. Baar, C.A. Bastiaansen, A.A.F. Jochems: Anatomie & fysiologie. Bohn Stafleu van Loghum, tweede druk, 2007.
  • www.apotheek.nl

Reageer op het artikel "Opgezwollen/opgezette lymfeklieren: hals, nek, lies & oksel"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Myrddin, 24-09-2014 21:48 #13
Haai

Het is zoveel drie dagen verkouden al knoflook gegeten en ja hoor een opgezwollen lymfe klier aan de linker kant. Best wel pijnlijk.Mijn ma zegt dat t komt doordat de knoflook de anti stoffen aan het verwerken is maar hoe kom je van die pijn af?

greez myrddin

Jordy, 20-07-2014 11:22 #12
Voor de infoteur:

Ik ben dinsdag ziek geworden kreeg opeens hoofdpijn toen heb ik 38,8 koorts gehad en dezelfde dag 37.1 volgende dag minder hoofdpijn maar een opgezette lymfeklier in me hals had 39.3 koorts nu word ik wakker geen hoofd pijn enzo maar wel nog steeds keelpijn en opgezette klier

Janine Bakema, 05-07-2014 12:59 #11
Mijn zoon van 17 heeft twee pijnlijke harde opgezette klieren in zijn linkerlies. Moet hij hiermee naar de dokter of moeten we even afwachten? Hij zegt dat ze sinds 2 dagen zeer pijnlijk zijn. Wat kan dit betekenen?

Petra, 20-04-2014 12:24 #10
Ik heb elke keer onder mijn kaak naar m`n oor een klier die op zet en dan weer verdwijnt en vooral met weer schommelingen opzet en in de winter ook vaker. Wat kan ik er tegen doen eigenlijk het komt altijd op momenten dat het niet wil of als ik chocolade heb gegeten of zenuwachtig ben geweest maar dan meestal een paar dagen erna. En ben er ook best wel ziek van koude rillingen en onder de deken bloedheet tot zweten aan toe. Hoop zo op een oplossing

mvg petra

Jes, 20-02-2014 12:51 #9
Beste,

Ik heb reeds een jaar een voeilbaar kliertje in mijn oksel. zoals een reactie hier is het soms goed voelbaar en dan weer minder voelbaar maar dus toch steeds voelbaar. Een gyne had mij gemeld dat dit een kliertje was maar zoals ik begrijp zou dit dus eigenlijk wel al lang weggeweest moeten zijn. Het beste is dus toch een 2de opinie of even een echo vragen zodat ik zelf me ook niet meer ongerust maak?

mvg

Sho, 14-04-2013 14:14 #8
Even een reactie op de infoteur. Ik ga niet in discussie met een huisarts assistente.
Als je iets niet vertrouwd kan je het best eerst naar de dokter gaan. Blijft de klacht langer aanhouden ga dan altijd naar een specialist.

Ik heb een regelmatig terugkerende opgezette klier in mijn nek. Ik heb namelijk regelmatig een licht ontstoken huid in mijn nek.Ook als ik griep heb of verkouden ben gaat deze meer opzwellen. Sinds afgelopen week heb ik 3 kleine bobbeltjes aan de rechterkant van mijn nek. Ik heb de huisarts ernaar laten kijken. Ik wist namelijk niet wat ik ervan moest verwachten. Hij vertelde mij dat het redelijk onschuldig lijkt.
En dat ik na 6 a 8 weken moest terugkomen als het niet weg zou gaan.
Soms lijken ze even iets te verminderen in grootte. En later in de avond worden ze weer iets meer opgezwollen. Verder heb ik geen opgezette klieren aan de linkerkant van de nek; Ook niet onder mijn armen en in mijn liezen. Heel vreemd.
Als kind heb ik hier regelmatig last van. Bij de één komt het vaker voor dan bij de ander. In feite is het een goed teken omdat je lichaam ziekteverwekkers afstoot uit het lichaam. Gaan ze echt groeien dan moet je weefsel af laten nemen voor nader onderzoek.

Jessica, 18-03-2013 09:41 #7
Ik heb al langer dan 1,5 jaar last van opgezette lymfklieren (in de hals), af en toe zakt het weer weg, maar een dag erna zwelt het weer helemaal op. ik was er een jaar terug mee naar de huisarts gegaan en ik had allerlei onderzoeken, ze zeiden dat het een goedaardig gezwel in de lymfklieren was, maar dan had het toch na een jaar al weg moeten zijn? en is het wel wat ze zeggen… ik word er heel onzeker door, omdat ik niet weet wat het precies is.

Roos, 13-12-2012 13:26 #6
Ik heb al 3 maanden een opgezet lymfekliertje in mijn nek, voelt als een klein hard bolletje ben hier 2 maanden geleden mee naar de dokter geweest, maar die zegt niks aan de hand, nu dus 2 maanden later zit het er nog, en ben heel erg moe, dus vraag me af of dit toch niet iets anders kan zij? Reactie infoteur, 15-12-2012
U kunt dit het beste opnieuw laten beoordelen door uw huisarts. Als u bij herhaling geen goede uitleg krijgt van uw eigen arts, of als u zijn of haar oordeel niet vertrouwt, kunt u een second opinion aanvragen.

Mike, 14-11-2012 13:38 #5
Heb ook een vergrote lymfeklier in de hals. Heb het laten controleren, maar de dokters zeiden dat het goedaardige was, maar moet hem toch laten verwijderen. Ben best bang

Ellen, 21-08-2012 12:45 #4
Hallo ik ben ellen en ben 16, bijna 17. ik heb al een aantal maanden een opgezette lymfeklier achter mijn rechter oor gehad en naast mijn oor. Ik was niet echt ziek maar wel vermoeid en futloos, maar dat is weg gegaan en sinds gisteren heb ik er een achter mijn linker oor en een hele grote in mijn lies. Ik ben nog best wel vermoeid. Ik vind het geen fijn gevoel de klieren, wat moet ik doen? Wat is de oorzaak?

Mvg Ellen

Rene, 01-08-2012 11:08 #3
Vanochtend werd ik wakker met spontane keelpijn. Slikken en slijm boven halen lukte niet, nu wel maar pijnlijk, met het gevoel alsof er iets achter in mijn keel zit. Ook rook mijn ochtend adem veel sterker dan normaal. Ik voel aan de rechterkant boven in mijn hals een hard knobbeltje. Verder voel ik me goed, dus wat kan dit zijn en hoe gaat het weg?

Monique van Stigt Thans, 06-06-2012 14:44 #2
Ik ben ziek sinds vrijdag. Begon met hoofdpijn, toen keelpijn en veel slijm in mn keel en nu kan ik nog steeds bijna niet slikken en zijn m'n lymfeklieren links erg opgezet.
Moet ik hiermee naar de huisarts of nog even wachten.ik voel me erg lamlendig.
Help.
Gr. Monique Reactie infoteur, 06-06-2012
U kunt het beste even telefonisch overleggen met de dokterassistente, die wat aanvullende vragen kan stellen.

Esmee, 09-05-2012 22:17 #1
Ik heb nog een vraag naar aanleiding van dit stukje. Ik heb als kind last gehad van de ziekte van Lyme, maar sindsdien ben ik nog steeds elke dag heel moe. Ook heb ik sinds een jaar of 2 last van een gek groeiend stukje huid (lijkt een beetje op een soort. vetkwabje zegmaar) onder mijn ene oksel. Ik ben nu 16 en heb dus geleerd dat daar de klieren zitten. Toen ben ik verder gaan zoeken en kwam ik weer uit op de ziekte van Lyme. Ik vroeg me af wat het nou precies is en of de ziekte van Lyme daar invloed in heeft gehad? Ik hoop dat ik van iemand antwoord kan krijgen. Alvast bedankt. Reactie infoteur, 15-05-2012
Mogelijk is het een fibroma pendulans (steelwratje). Een steelwratje of fibroom is een vrij klein aangroeisel op de huid, een huidflapje. Voorkeursplekken zijn de hals, de romp, de liezen of de oksel. Het zijn gesteelde rubberachtige, zachte goedaardige huidtumoren. Steelwratjes komen bij ongeveer 46% van de mensen voor. Zie: http://goo.gl/zL9Q7. Alleen uw huisarts kan een diagnose stellen.

Infoteur: Tartuffel
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Opgezette lymfeklieren
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 13
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!